Hoạt động thể lực - chìa khóa bảo vệ và nâng cao sức khỏe 

Hoạt động thể lực với cường độ thích hợp, đều đặn và thường xuyên sẽ nâng cao sức khỏe thể chất, có tác dụng phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm, như: bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư, phổi tắc nghẽn mạn tính và các rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Hoạt động thể lực còn giảm thiểu nguy cơ rối loạn sức khỏe tâm thần, cải thiện sức khỏe nhận thức, trí nhớ, làm chậm quá trình lão hóa ở người cao tuổi.

Lối sống ít vận động

Theo kết quả điều tra toàn quốc gần nhất về các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm của Bộ Y tế gần 1/4 (22,2%) người trưởng thành Việt Nam thiếu hoạt động thể lực (trong đó ở nam giới là 16,1%, nữ giới là 28,3%), tỷ lệ thừa cân, béo phì là 15,6% (ở thành thị là 21,3%, ở nông thôn là 12,6%). Những tác động tiêu cực từ lối sống thiếu hoạt động thể lực bao gồm: tăng tỷ lệ người thừa cân, béo phì, người mắc các bệnh không lây nhiễm, rối loạn sức khỏe tâm thần đã và đang đặt ra yêu cầu cấp bách về tăng cường hoạt động thể lực trong đời sống hằng ngày của mỗi người dân.

Học viên tập luyện yoga tại phòng tập ANYOGA Cồn Khương. Ảnh: LỆ THU

Từ tình hình đó, Cục Phòng bệnh ban hành tài liệu “Cẩm nang hướng dẫn hoạt động thể lực nâng cao sức khỏe cho cộng đồng” với 4 nội dung chính: thông tin chung về hoạt động thể lực, khuyến cáo hoạt động thể lực phù hợp theo nhóm đối tượng, hướng dẫn an toàn trong hoạt động thể lực và hướng dẫn tổ chức tăng cường hoạt động thể lực. Tài liệu được biên soạn lần đầu và dựa trên các khuyến nghị khoa học của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), một số cơ quan, tổ chức uy tín trên thế giới và Việt Nam.

Theo đó, hoạt động thể lực là bất kỳ chuyển động nào của cơ thể do cơ xương tạo ra làm tăng mức tiêu hao năng lượng, nói đơn giản là bất cứ việc gì khiến cơ thể vận động, đốt cháy năng lượng. Đi bộ, chạy bộ, leo cầu thang, làm việc nhà, làm vườn, các hoạt động lao động, tập thể dục, tập luyện thể thao... đều là hoạt động thể lực.

Hoạt động thể lực phù hợp với lứa tuổi

Với trẻ em dưới 1 tuổi, thời gian vận động tối thiểu là 30 phút/ngày với các hoạt động như nằm sấp, bò, tập đi. Trẻ em từ 1 đến dưới 3 tuổi, cần hoạt động thể lực càng nhiều càng tốt, thời gian tối thiểu là 180 phút/ngày, gồm vui chơi ngoài trời và trong nhà. Đặc biệt, Bộ Y tế lưu ý không khuyến khích cho trẻ 1 tuổi giải trí với màn hình tivi, điện thoại; với trẻ từ 2 đến dưới 3 tuổi, thời gian ngồi trước màn hình không quá 1 giờ/ngày, nhưng càng ít càng tốt.

Với trẻ từ 3 đến dưới 5 tuổi, thời gian hoạt động thể lực tối thiểu là 180 phút/ngày, trong đó, ít nhất 60 phút/ngày với các hoạt động thể lực cường độ vừa và mạnh. Với nhóm tuổi này, hướng dẫn cũng nhấn mạnh việc hạn chế thời gian tĩnh tại (không nên để trẻ ngồi lâu, nằm lâu trên xe nôi hoặc ngồi ghế cố định trong thời gian dài), hạn chế thời gian giải trí với màn hình (không quá 1 giờ/ngày, nhưng càng ít càng tốt); thay thế bằng hoạt động nghe đọc sách, kể chuyện, tương tác với cha mẹ/người nuôi dưỡng, hoạt động ngoài trời.

Bộ Y tế lưu ý, cha mẹ cần cho trẻ nghỉ ngơi và theo dõi khi xuất hiện dấu hiệu mệt nhiều, khó thở, chóng mặt, đau ngực, đau cơ - khớp kéo dài, sốt hoặc đang mắc bệnh cấp tính.

Nhóm tuổi 5-17, cần hoạt động thể lực tối thiểu trung bình 60 phút/ngày, 7 ngày/tuần, với cường độ vừa và cường độ mạnh. Trong đó, ít nhất 3 lần/tuần thực hiện các hoạt động cường độ mạnh để tăng cường sức khỏe cho cơ, xương, đồng thời hạn chế thời gian tĩnh tại. Trẻ em và thanh thiếu niên lứa tuổi này có thể thực hiện các hoạt động, như: đi bộ nhanh, chạy, đạp xe, nhảy dây, bơi; chơi các môn thể thao: bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, cầu lông; chơi các trò chơi dân gian, dân vũ thể thao. Bộ Y tế cũng khuyến khích trẻ em, học sinh đi bộ, đi xe đạp đến trường.

Ở người trưởng thành, việc tăng cường hoạt động thể lực ở nhóm tuổi này sẽ giúp giảm tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân, đặc biệt là tử vong do bệnh tim mạch; giảm nguy cơ mắc tăng huyết áp, ung thư, đái tháo đường tuýp 2, giảm tích lũy mỡ trong cơ thể; giảm các triệu chứng lo âu và trầm cảm, tăng cường khả năng nhận thức và chất lượng giấc ngủ.

Với nhóm tuổi này, Bộ Y tế khuyến nghị nên hoạt động thể lực thường xuyên, ít nhất 5 ngày/tuần. Cụ thể, người trưởng thành nên thực hiện 150-300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần (tương đương khoảng 30-60 phút/ngày) hoặc 75-150 phút hoạt động cường độ mạnh, hoặc kết hợp cả 2 hình thức. Ngoài ra, mỗi tuần nên có ít nhất 2 buổi tập tăng cường sức mạnh cơ đối với tất cả các nhóm cơ chính; có thể tăng thời gian vận động vượt mức khuyến nghị để đạt hiệu quả tốt hơn, đồng thời hạn chế thời gian tĩnh tại. Các hình thức vận động được khuyến khích gồm đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội, đạp xe, cầu lông, bóng chuyền, bóng đá, yoga, khiêu vũ, dân vũ thể thao và các hoạt động làm vườn hoặc lao động thể chất phù hợp.

Với người từ 60 tuổi trở lên, hoạt động thể lực có thể coi như một phần của hoạt động giải trí và thư giãn (chơi trò chơi, tập thể dục), di chuyển (đi xe lăn, đi bộ và đạp xe), làm việc hoặc công việc nội trợ.

Mọi người nên hoạt động thể lực nhiều nhất có thể trong khả năng và điều chỉnh mức độ cố gắng tương ứng với khả năng thể lực của mình.

H.HOA