Hungary thông qua sửa đổi hiến pháp sâu rộng, chấm dứt nhiệm kỳ Tổng thống Tamás Sulyok
Quốc hội Hungary ngày 13-7 đã thông qua gói sửa đổi Hiến pháp lần thứ 17, với hàng loạt thay đổi lớn đối với bộ máy nhà nước và hệ thống tư pháp. Đáng chú ý, các quy định mới sẽ chấm dứt nhiệm kỳ của Tổng thống Tamás Sulyok ngay sau khi đạo luật có hiệu lực.
Tổng thống HungaryTamás Sulyok.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, gói sửa đổi được thông qua với 139 phiếu thuận và 6 phiếu chống, đánh dấu một trong những cuộc cải tổ Hiến pháp quan trọng nhất kể từ khi Chính phủ của Thủ tướng Péter Magyar lên nắm quyền.
Theo quy định mới, nhiệm kỳ của Tổng thống Sulyok sẽ kết thúc vào ngày tiếp theo sau khi ông ký ban hành đạo luật. Quốc hội sẽ phải bầu tổng thống mới trong vòng 30 ngày.
Thủ tướng Péter Magyar cho rằng Tổng thống Sulyok không còn thực hiện đúng vai trò đại diện cho sự đoàn kết dân tộc và vẫn chịu ảnh hưởng từ chính quyền tiền nhiệm do đảng Fidesz lãnh đạo. Ông khẳng định việc sửa đổi Hiến pháp là một cam kết đã được đưa ra trong chiến dịch tranh cử, đồng thời mở đầu cho quá trình cải cách Hiến pháp toàn diện hơn thông qua tham vấn công chúng.
Về phần mình, Tổng thống Sulyok phản đối quyết định này, cho rằng các sửa đổi đặt ra nhiều vấn đề nghiêm trọng về tính hợp hiến. Trước khi Quốc hội bỏ phiếu, ông đã đề nghị Tòa án Hiến pháp Hungary và Ủy ban Venice (Ủy ban châu Âu vì Dân chủ thông qua Pháp luật) thuộc Hội đồng châu Âu xem xét tính hợp pháp của kế hoạch cải cách.
Theo Văn phòng Tổng thống, Ủy ban Venice không chấp nhận yêu cầu xem xét khẩn cấp và dự kiến sẽ thảo luận vấn đề vào tháng 10 tới. Phía Tổng thống cho rằng Quốc hội đáng lẽ nên chờ ý kiến của cơ quan tư vấn pháp lý này trước khi thông qua một gói sửa đổi có ảnh hưởng lớn đến nền tảng hiến pháp.
Bên cạnh việc thay đổi vị trí nguyên thủ quốc gia, gói sửa đổi cũng tạo ra những điều chỉnh đáng kể đối với hệ thống tư pháp. Quy định tuổi nghỉ hưu bắt buộc 70 tuổi đối với các thẩm phán Tòa án Hiến pháp được khôi phục, khiến 4 thẩm phán, trong đó có cựu Tổng công tố Péter Polt, phải rời nhiệm sở trong vòng 2 tháng kể từ khi luật có hiệu lực.
Hiến pháp sửa đổi cũng trao lại quyền bầu Chủ tịch Tòa án Hiến pháp cho chính các thẩm phán thay vì Quốc hội như trước đây; đồng thời rút ngắn nhiệm kỳ của các thẩm phán Tòa án Hiến pháp từ 12 năm xuống còn 9 năm và khôi phục quyền xem xét một số vấn đề liên quan đến ngân sách và thuế từng bị hạn chế từ năm 2011. Ngoài ra, vai trò của giới thẩm phán trong việc bổ nhiệm và miễn nhiệm lãnh đạo Văn phòng Tư pháp Quốc gia cũng như Chánh án Tòa án Tối cao được tăng cường. Nhiệm kỳ của các chức danh này được giảm từ 9 năm xuống còn 6 năm và không được tái bổ nhiệm.
Đảng đối lập Fidesz đã tẩy chay phiên họp Quốc hội và chỉ trích gói sửa đổi là hành động làm suy yếu trật tự Hiến pháp của Hungary. Trong khi đó, Chính phủ của Thủ tướng Péter Magyar khẳng định các thay đổi nhằm xóa bỏ những ảnh hưởng còn lại từ thời kỳ cầm quyền trước đây và tái cấu trúc bộ máy nhà nước theo định hướng cải cách mới.
VIỆT THẮNG
