Kiên quyết đóng cửa rừng tự nhiên để bảo vệ rừng
Từ thực trạng của rừng tự nhiên Tây Nguyên thời gian gần đây, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu phải kiên quyết đóng cửa rừng tự nhiên nơi đây; đồng thời, nhanh chóng rà soát, kiểm tra để có những điều chỉnh hợp lý bảo vệ diện tích rừng tự nhiên còn lại của cả nước nói chung. Tổng cục Lâm nghiệp hoàn toàn ủng hộ quan điểm này bởi cho đến thời điểm này, chúng ta phải lưu ý tới sự phát triển bền vững, tới yếu tố xanh trong phát triển kinh tế - xã hội. “Giờ không thể khai thác tận dụng như trước nữa”- Phó Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Hà nói.
Thời gian qua, rừng tự nhiên bị suy giảm và mất dần do nhiều nguyên nhân, trong đó phải kể đến áp lực về sinh kế của người dân, việc xây dựng các công trình khai thác thủy điện cùng nhiều dự án đường sá, thậm chí là tình trạng chặt phá rừng lấy gỗ…
Tổng cục Lâm nghiệp cũng xác định rõ ràng rằng, đóng cửa rừng tự nhiên là cần thiết và hoàn toàn hợp lý, bởi điều này sẽ giúp giữ diện tích rừng tự nhiên, giữ lại đa dạng sinh học, sinh thái của rừng tự nhiên mà phải hàng trăm, hàng nghìn năm mới có được.
Đồng quan điểm này, chuyên gia môi trường và xã hội Phạm Quang Tú cho rằng, đóng cửa rừng tự nhiên không chỉ đối với Tây Nguyên mà đối với phạm vi cả nước trong bối cảnh hiện nay là việc nên làm. “Tôi đồng ý với các ý kiến chuyên gia là đáng lẽ việc này, Việt Nam nên làm từ lâu và thực tế ra, chúng ta đã có chủ trương như vậy từ những năm trước đây nhưng không thực hiện được” – ông Phạm Quang Tú nhấn mạnh.
"Thực tế, chất lượng rừng của chúng ta đang bị giảm sút nghiêm trọng. Rất nhiều khu rừng tự nhiên, các khu bảo tồn, các vườn quốc gia xuống cấp và thiếu hụt. Điều này sẽ càng rõ nét hơn khi chúng ta quan sát rừng từ trên cao xuống" - GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung - Viện trưởng Viện Quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng cảnh báo.
Chuyên gia Phạm Quang Tú cho rằng, dưới góc độ của lâm sinh học, nhiều người sẽ vin vào cớ cây đến tuổi mà mình không khai thác thì tự nó cũng bị mất đi nên nếu không khai thác, vô hình trung sẽ rất lãng phí. “Tuy nhiên, chúng ta phải chấp nhận trong một thời điểm nhất định có lãng phí đó để đạt được mục tiêu dài hơi hơn vì biến đổi khí hậu đang tác động rất mạnh mẽ rồi. Chỉ có rừng, với vai trò là lá phổi xanh sẽ là nơi chắn giữ thiên tai bão lũ hiệu quả nhất” – ông Phạm Quang Tú nói.
"Khi đóng cửa rừng, người ta vẫn phải tiến hành những biện pháp tác động vào rừng, chẳng hạn như: Đối với những rừng tự nhiên nhưng do khai thác khá kiệt quệ thì ngoài việc bảo vệ để nó phát triển lên thì vẫn phải chăm sóc. Ngành lâm nghiệp thường có biện pháp làm rào rừng, chăm sóc, bổ sung cây… Thậm chí, việc đóng cửa rừng còn tác động theo hướng tích cực khá lớn đối với sinh kế của người dân. Bởi nếu bảo vệ được sinh thái rừng tự nhiên thì các sản phẩm ngoài gỗ (măng, tre, nấm, nứa lá…) có môi trường để phát triển tốt hơn. Có nghĩa là lợi nhuận của các sản phẩm ngoài gỗ sẽ tăng lên nhiều hơn" – ông Phạm Quang Tú nhấn mạnh.
Bảo vệ rừng tự nhiên hiện nay quả thực rất cấp thiết vì nó liên quan tới nguồn nước, tới “là phổi xanh”, tới lá chắn chống bão lũ và xói mòn… Về nguyên tắc, đóng cửa rừng cũng không phải đóng vĩnh viễn. Đến một thời điểm nào đó, chúng ta vẫn phải mở cửa, khai thác và khai thác theo chu kỳ, theo vòng đời, vòng sinh thái của rừng. 10 năm có thể là một chu kỳ tốt đối với sự sinh trưởng của cây xanh. Và căn cứ vào đó có thể xem xét đóng cửa rừng hoàn toàn trong 10 năm rồi tiếp tục cân nhắc, quy hoạch, khai thác hợp lý.
Đóng cửa rừng tự nhiên cũng sẽ thúc đẩy tốt hơn chương trình Giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái rừng (REED+) cũng như chi trả dịch vụ môi trường rừng (PES). Đồng quan điểm này, GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung khẳng định, khai thác, phát triển hay bảo vệ, gìn giữ rừng như thế nào phụ thuộc vào các góc nhìn của các nhà quản lý: ưu tiên góc nhìn nào trong các khía cạnh về kinh tế, lâm sinh, môi trường. Do đó, theo GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung, bản chất của vấn đề nằm ở chỗ xác định lâm nghiệp thuộc lĩnh vực nào để có những điều chỉnh chính sách phù hợp. “Vấn đề chính là do con người, nhận thức thế nào thì sẽ tổ chức như thế đó”- GS Lung nói.
Thiết nghĩ, trong bối cảnh hiện nay, tác động của việc mất rừng, suy giảm rừng cộng với biến đổi khí hậu đang đưa ra rất nhiều cảnh báo để các nhà hoạch định chính sách cần thiết phải có những điều chỉnh kịp thời, thực sự vì sự phát triển bền vững của môi trường.
Rừng đang "kêu cứu" và đây là lúc con người cần hành động để cứu giúp lấy nguồn sống của chính mình!
