Mỹ sử dụng đòn bẩy thông tin tình báo thúc ép Ukraine?
Ngày 13-10, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine đã không nhận được cảnh báo từ các đối tác phương Tây trước một cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga nhằm vào thủ đô nước này trong 2 đêm liên tiếp.
Thông tin trái chiều
Trên mạng xã hội X, ông Zelensky phàn nàn rằng Ukraine không nhận được cảnh báo thường lệ từ các đồng minh phương Tây trước một cuộc tập kích của Nga vào Kiev trong đêm 12 và sáng 13-10, trong đó 5 tên lửa đánh trúng cơ sở hạ tầng dân sự. Ukraine cũng rơi vào cảnh tương tự trước cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào Kiev đêm 13-10.
Một tòa chung cư ở Kiev trúng tên lửa của Nga ngày 13-10. Ảnh: Reuters
Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng ngày cho biết Washington tiếp tục chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine và đang hợp tác với cả Kiev lẫn Mát-xcơ-va nhằm chấm dứt cuộc xung đột hiện đã bước sang năm thứ 5.
Các quan chức Ukraine đều khẳng định hợp tác với Washington đang tiếp diễn và không có bằng chứng cho thấy việc không nhận được cảnh báo vừa rồi là kết quả của một quyết định cố ý giữ lại thông tin tình báo. Theo Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha, việc không có cảnh báo sớm là do Nga sử dụng một “loại vũ khí đặc biệt”.
Sự bất định này xuất hiện trong bối cảnh các hãng truyền thông khác loan tin giới chức Mỹ đã dọa ngừng chia sẻ thông tin tình báo và bán vũ khí cho Ukraine, trừ khi Kiev ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga.
Ukraine chỉ có một nhà máy lọc dầu, cơ sở này đã nhiều lần bị tấn công và cũng chưa hoạt động hết công suất. Trong khi đó, Nga sở hữu mạng lưới nhà máy lọc dầu rộng lớn và là mục tiêu tập kích thường xuyên của Ukraine.
Khi phải chống lại một đối thủ mạnh hơn, Ukraine coi các cuộc tập kích vào nhà máy lọc dầu Nga là một trong số ít công cụ mà Kiev có thể sử dụng để làm suy giảm khả năng tiến hành chiến tranh của Mát-xcơ-va.
Nhưng ông Trump nhiều lần đổ lỗi cho các cuộc tấn công này, vốn đã khiến Mát-xcơ-va đình chỉ xuất khẩu dầu diesel, là nguyên nhân đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ tăng cao trong năm nay. Vấn đề này đang gây đau đầu cho đảng Cộng hòa của ông khi mà chỉ còn 3 tuần nữa là diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ.
Đòn bẩy thông tin tình báo của Mỹ
Trước đây, Nga từng phóng những loại tên lửa mà các vệ tinh phương Tây khó khăn trong việc theo dõi, bao gồm cả S-400 (Ukraine đôi khi mô tả vũ khí này là tên lửa đạn đạo). Sau cuộc tấn công hôm 12-10, cố vấn quân sự của ông Zelensky, Serhiy Beskrestnov cho biết đây không phải lần đầu tiên các đối tác phương Tây bỏ sót S-400. Dù vậy, việc các đồng minh không phát hiện được 2 cuộc tập kích tên lửa liên tiếp là điều bất thường.
Mỹ từng cho thấy họ có thể đình chỉ chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine khi tạm ngừng hợp tác vào tháng 3-2025 trong một cuộc đối đầu ngoại giao. Hoạt động này sau đó đã được khôi phục nhờ các cuộc đàm phán giữa quan chức Mỹ và Ukraine.
Vụ việc cho thấy Washington có thể nhanh chóng sử dụng hợp tác an ninh như một công cụ gây sức ép chính trị, đồng thời phơi bày mức độ phụ thuộc của Ukraine vào các năng lực của Mỹ.
Thông tin tình báo từ Mỹ vẫn đóng vai trò then chốt đối với khả năng của Ukraine trong việc dự đoán các cuộc không kích của Nga, đặc biệt thông qua các hệ thống vệ tinh có khả năng phát hiện tên lửa được phóng đi trước khi chúng xuất hiện trên radar mặt đất.
Các quốc gia thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) khác cũng chia sẻ thông tin tình báo với Kiev, song chưa rõ những đồng minh châu Âu có thể lấp vào khoảng trống đến mức nào nếu Mỹ vận dụng “chiêu cũ”.
Fabian Hoffmann, chuyên gia tên lửa tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng Na Uy, nhận định các đồng minh châu Âu của Ukraine có khả năng “rất hạn chế” trong việc thay thế thông tin tình báo cảnh báo sớm từ Mỹ về các đòn tập kích tên lửa của Nga. “Ukraine phụ thuộc Hệ thống Hồng ngoại trên không gian do Mỹ triển khai và nó vượt trội hơn mọi hệ thống khác. Chỉ Mỹ mới có thể cung cấp hệ thống này”, ông Hoffmann nói.
HẠNH NGUYÊN (Theo Reuters, Euronews)
