Nguy cơ trung tâm dữ liệu trên không gian trở thành mục tiêu quân sự 

Trong không gian, các trung tâm dữ liệu sẽ dễ bị tổn thương hơn trước tên lửa, hoạt động gây nhiễu, tấn công mạng và vũ khí năng lượng định hướng.

Một trung tâm dữ liệu của Nga bốc cháy hôm 8-10 do bị máy bay không người lái Ukraine tấn công. Ảnh: Reuters

Trên mặt đất, các trung tâm máy chủ của chính phủ được bảo vệ nghiêm ngặt và có thể được chôn ngầm để tăng khả năng chống chịu trước các cuộc tấn công. Các cuộc không kích của Iran nhắm vào nhiều trung tâm dữ liệu trên khắp Trung Đông, trong khi các cuộc tấn công của Ukraine những ngày gần đây đã phá hủy một số cơ sở dữ liệu tại Nga, qua đó làm nổi bật tầm quan trọng của chúng.

Trên quỹ đạo, các trung tâm dữ liệu sẽ dễ bị tổn thương trước tên lửa, hoạt động gây nhiễu, tấn công mạng và vũ khí năng lượng định hướng. Việc bảo vệ chúng rất tốn kém, song một cuộc tấn công vật lý thành công có thể làm tắc nghẽn một vành đai quỹ đạo trọng yếu bằng các mảnh vỡ. Những nguy cơ này được đặt ra trong bối cảnh ngày 2-10, một tên lửa của SpaceX đã đưa vệ tinh thử nghiệm trung tâm dữ liệu của Google lên quỹ đạo. Đây là một xu hướng mới giữa lúc các công ty công nghệ hàng đầu của Mỹ đang tìm kiếm năng lực tính toán ngày càng lớn để thúc đẩy sự phát triển của AI.

Tỉ phú Jeff Bezos, nhà sáng lập Blue Origin LLC, cũng tỏ ra hào hứng với ý tưởng xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và công ty của ông đã nộp hồ sơ lên ​​Ủy ban Truyền thông Liên bang để xin phép vận hành hơn 50.000 vệ tinh loại này. Giám đốc điều hành SpaceX, tỉ phú giàu nhất thế giới Elon Musk cho biết công ty này sẽ phóng trung tâm dữ liệu AI chạy bằng năng lượng mặt trời trong vòng 2-3 năm tới lên không gian, khẳng định đây là nơi có chi phí thấp nhất để vận hành AI. Theo tỉ phú này, đặt pin mặt trời trên quỹ đạo có thể tạo ra lượng điện gấp 5 lần so với dưới mặt đất. Ông cũng hình dung khả năng xây dựng 1 triệu cơ sở dữ liệu trên quỹ đạo. 

Chưa rõ tham vọng trên có thể trở thành hiện thực hay không, do việc vận hành các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo đặt ra nhiều thách thức mang tính kỹ thuật, chẳng hạn như vấn đề làm mát. Tuy nhiên, việc đưa trung tâm dữ liệu lên không gian cũng sẽ tạo ra một vấn đề về phòng thủ quân sự. Theo nhận định của Jonathan McDowell, nhà vật lý thiên văn từng làm việc tại Đại học Harvard - người chuyên theo dõi các vụ phóng và rác thải vũ trụ, các loại vũ khí chống vệ tinh sử dụng động năng có thể tấn công trực tiếp vào trung tâm dữ liệu. Ngoài ra, một nguy cơ khác là khả năng nó bị gây nhiễu. Kịch bản tồi tệ nhất là các cuộc tấn công bằng tên lửa nhắm vào các cơ sở trên không gian, tạo ra lượng mảnh vỡ đủ lớn để khiến những khu vực quỹ đạo đó không còn sử dụng được nữa.

Trung Quốc, Nga và Ấn Độ đã thử nghiệm các loại vũ khí chống vệ tinh đặt trên mặt đất. Mới đây, Lực lượng Không gian Mỹ tuyên bố họ đã đưa một loại vũ khí có khả năng tác chiến vào quỹ đạo nhưng từ chối tiết lộ đó là vũ khí gì.

Dự báo được các thách thức an ninh, Axiom Space Inc., công ty khởi nghiệp của Mỹ đang thiết kế các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, cho biết hệ thống của họ được xây dựng dựa trên giả định rằng chúng sẽ trở thành mục tiêu quân sự và an ninh.

ĐỨC TRUNG