Năm 2016, giảm 4.139 biên chế: Khó khăn, vướng mắc gì?

Thực tiễn việc tinh giản biên chế trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc hệ thống chính trị nước ta đã được đặt ra như một yêu cầu cấp bách và đã thực hiện trong nhiều năm qua. Tuy vậy, trong hơn 10 năm qua, cả nước đã thực hiện 3 lần tinh giản biên chế nhưng sau mỗi lần tinh giản, số lượng biên chế không những không giảm mà lại tăng lên.  Sự tăng lên ấy được minh chứng bằng số liệu của Bộ Nội vụ, sau 5 năm thực hiện Nghị định 132 về tinh giản biên chế, đến năm 2012, tổng số biên chế cán bộ, công chức từ trung ương đến cấp huyện tăng lên 388.480 người (tăng hơn 42.000 biên chế); cán bộ, công chức cấp xã tăng lên 257.675 người (tăng hơn 14.000 biên chế).

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định phê duyệt biên chế công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước của các cơ quan hành chính và các hội có tính chất đặc thù hoạt động trên phạm vi cả nước năm 2016 là 272.916 biên chế, giảm 4.139 biên chế so với năm 2015.

Quyết định trên thể hiện rõ quyết tâm mạnh mẽ tinh giản bộ máy và biên chế, xây dựng một đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thật sự tinh nhuệ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Mục tiêu cụ thể, lộ trình cũng đã có, nhưng phải thực hiện như thế nào để đạt hiệu quả cao, cũng như để tránh “vết xe đổ” cũ thì rất khó. 

Khi nói đến những khó khăn trong việc tinh giản biên chế không thể không nhấn mạnh đến cái khó từ phía người đứng đầu. Theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn, trách nhiệm của người đứng đầu chính là điểm mấu chốt đầu tiên và quan trọng nhất nhưng cũng là điểm khó nhất trong quá trình thực hiện tinh giản biên chế. Dù biện pháp có hay và phù hợp đến đâu, nếu người đứng đầu không quyết tâm, không có bản lĩnh, tâm huyết thì không thể nào tinh giản được biên chế.

Thực tế, hiện nay cơ chế, chính sách, thẩm quyền được giao cho người đứng đầu nhưng đâu đó vẫn có tình trạng cấp trên e ngại, nể nang, thiếu bản lĩnh, thiếu trách nhiệm hoặc thiếu khách quan, công tâm khi thực hiện việc đánh giá, phân loại. Thậm chí, có người còn muốn chạy theo thành tích, muốn đơn vị mình không có người nào hạn chế về năng lực hoặc không hoàn thành nhiệm vụ. Từ đó, kết quả đánh giá, phân loại cuối năm, tỉ lệ cán bộ, công chức hoàn thành nhiệm vụ tốt, hoặc chưa hoàn thành nhiệm vụ chưa phản ánh đúng với chất lượng công tác.

Đó là chưa kể “ắt sẽ có” tình trạng chạy chọt để không bị tinh giản biên chế, những nhân vật thuộc diện “con ông cháu cha” sẽ hiếm khi thuộc diện “ra đi”...

Cái khó nữa dễ thấy trong công tác tinh giản biên chế hiện nay là việc đánh giá cán bộ, công chức, viên chức. Đây được coi là tiền đề quan trọng trong tinh giảm biên chế nhưng lại được cho là khâu nhạy cảm nhất. Ai sẽ trong diện phải ra đi, không phải là bài toán dễ giải. Bởi dù hình ảnh một công chức yếu kém đã được phác họa nhưng để đánh giá thực chất, minh bạch và công khai trong thực tế thì gặp vô vàn khó khăn. Các tiêu chí đánh giá cán bộ, công chức mới chủ yếu mang tính chất định tính, thiếu tính định lượng, rất khó xác định mức độ cụ thể. Do đó các bản đánh giá cuối năm của các cán bộ, công chức, viên chức cứ na ná nhau. Hầu hết công chức hàng năm đều được đánh giá hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ, trong khi phẩm chất, năng lực của một bộ phận không nhỏ công chức chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ.

Ngoài hai khó khăn ở trên, việc tinh giản biên chế đối mặt với nhiều khó khăn khác. Đó là số cán bộ, công chức, viên chức phải cắt giảm sẽ đi đâu, làm gì? Đây là vấn đề không chỉ liên quan đến đời sống của một con người mà của cả gia đình họ. Ngoài việc cần đánh giá chính xác chất lượng công việc để khỏi tinh giản “nhầm” cần phải tính cả đến việc làm thế nào để những người khi bị tinh giản, họ và gia đình không bị đẩy đến bước đường cùng.

Cùng với đó, sự ảnh hưởng của cơ chế hành chính bao cấp và cách ứng xử “duy tình” ưu tiên những người quen thân, họ hàng của người Việt...  cũng là khó khăn lớn khi thực hiện tinh giản biên chế. 

Tinh giản biên chế là việc lớn nhưng không phải việc mới và vẫn luôn là vấn đề phức tạp. Nhìn lại những đợt tinh giản biên chế trước đấy thì thấy những khó khăn hiện tại cũng vẫn là những khó khăn, vướng mắc cũ. Nhưng vấn đề quan trọng là từ những khó khăn, vướng mắc đó phải đưa ra được lộ trình, tiêu chí rõ ràng, cụ thể để việc tinh giản mới đảm bảo được hai điều quan trọng là đúng đối tượng và thực chất, đúng ý nghĩa của công tác đánh giá cán bộ. /. 

 Kim Thanh