Nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU
Thời gian qua, TP Cần Thơ xác định hoạt động chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) không chỉ là yêu cầu cấp thiết để gỡ bỏ “thẻ vàng” cho ngành thủy sản xuất khẩu, mà còn là hoạt động mang lại lợi ích thiết thực, lâu dài của ngư dân.
Hải sản khai thác cập Cảng Trần Đề được vận chuyển đi tiêu thụ.
Chấp hành tốt quy định
TP Cần Thơ hiện có khoảng 72km bờ biển, với ngư trường rộng lớn, nguồn lợi thủy, hải sản đa dạng, có giá trị kinh tế cao. Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, nhận định: “Với sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống chính trị; sự phối hợp chặt chẽ giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các sở, ngành chức năng, các địa phương ven biển nên công tác chống khai thác IUU đạt kết quả tích cực. Từ năm 2024 đến nay TP Cần Thơ không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Kết quả này còn nhờ công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định có liên quan đến chống khai thác IUU được thực hiện thường xuyên, cộng đồng ngư dân thật sự am hiểu pháp luật, các quy định về ranh giới biển đảo, về khai thác hải sản hợp pháp. Đặc biệt, ngành Thủy sản thành phố phối hợp đơn vị chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm khai thác IUU…”.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, hiện công tác phối hợp các lực lượng chức năng, các tỉnh, thành ven biển được địa phương tăng cường thực hiện, nhằm siết chặt quản lý các đội tàu cá, cập nhật thường xuyên dữ liệu tàu cá trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, bảo đảm đồng bộ và chính xác. Toàn thành phố hiện có 784 tàu cá, trong đó có 340 tàu từ 15m trở lên, 60 tàu làm dịch vụ hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản, còn lại tàu dưới 15m. Theo đó, 100% tàu cá đủ điều kiện hoạt động đã được cấp giấy phép khai thác hải sản theo quy định.
Đối với các tàu cá thuộc diện bắt buộc, thành phố cũng đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình; đồng thời, các đơn vị liên quan tăng cường trực ban giám sát hành trình tàu cá 24/24 giờ, ứng dụng hệ thống cảnh báo tự động nhằm kịp thời phát hiện, thông báo các trường hợp tàu cá mất kết nối hoặc hoạt động gần ranh giới trên biển. Nhờ đó, từ năm 2024 đến nay, địa phương không ghi nhận trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Tuy nhiên, qua rà soát thành phố vẫn còn 122 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Trong đó có 84 tàu cá đã hết hạn đăng kiểm từ đầu năm 2026; 38 tàu cá hết hạn đăng kiểm nhiều năm, nằm bờ dài hạn, không tham gia hoạt động khai thác thủy sản… Các tàu cá này được giám sát và neo đậu đúng nơi quy định.
Tăng cường quản lý
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, đến nay, thành phố vẫn còn một số nhiệm vụ chống khai thác IUU chưa đạt yêu cầu. Cụ thể, việc thực hiện công tác quản lý, giám sát, theo dõi thường xuyên hoạt động của máy giám sát hành trình trên tàu cá đã ghi nhận vẫn còn tàu cá mất tín hiệu kết nối ngoài khơi; công tác gia hạn đăng kiểm tàu cá tại địa phương còn gặp khó khăn do một số chủ tàu bỏ tàu nằm bờ đi làm ăn ở địa phương khác, không liên lạc được chủ tàu; tàu nằm bờ nhiều năm không đi khai thác nên không đủ điều kiện để gia hạn đăng kiểm… Nguyên nhân, do một số thiết bị giám sát hành trình lắp đặt trên tàu cá trước ngày 19-5-2024 chưa đáp ứng điều kiện theo quy định, tàu cá mất kết nối do sự cố vệ tinh; tàu cá đi vào vùng phủ sóng vệ tinh yếu của các nhà mạng, các nhà cung cấp chưa đồng bộ kịp thời lên hệ thống trung tâm giám sát.
Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ chỉ đạo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư phối hợp chính quyền địa phương rà soát tàu cá hết hạn cam kết an toàn thực phẩm, đồng thời tiến hành lập cam kết theo quy định và tiếp tục phân cấp quản lý an toàn thực phẩm cơ sở nhỏ lẻ về địa phương quản lý. Các tàu cá nguy cơ cao vi phạm IUU, tàu cá đã xóa đăng ký, tàu cá không đủ điều kiện hoạt động được Sở Nông nghiệp và Môi trường lập danh sách quản lý, giám sát chặt chẽ các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Cập nhật đầy đủ danh sách tàu cá xóa đăng ký, tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU trên hệ thống VMS. Hiện các tàu này địa phương đã kiểm soát chặt chẽ, giám sát hằng tuần, có đầy đủ vị trí neo đậu và hình ảnh neo đậu, đảm bảo 100% tàu cá không đủ điều kiện không được tham gia hoạt động khai thác.
Bà Quách Thị Thanh Bình cho biết, thành phố đang đề nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) hỗ trợ địa phương yêu cầu các nhà cung cấp thiết bị xây dựng kế hoạch cụ thể về việc thay thế thiết bị hoặc cải tiến cập nhật, bổ sung các tính năng kỹ thuật theo quy định, đảm bảo việc thay thế và cải tiến thiết bị theo lộ trình từ nay đến ngày 31-12-2026; hỗ trợ các cơ quan chức năng tại địa phương triển khai thực hiện phần mềm truy xuất nguồn gốc khai thác thủy sản, nhật ký điện tử (elogbook) thống nhất dùng chung trên toàn quốc; hướng dẫn quy trình xử lý tàu cá mất kết nối, giám sát hành trình khai thác…
Bài, ảnh: HÀ VĂN
