“Người gõ trống” và những thanh âm ý nghĩa
Tiểu thuyết "Người gõ trống" (NXB Hồng Đức, 2025) của tác giả Châu Hoài Thanh là một câu chuyện về người bảo vệ của một ngôi trường THCS. Hơn 20 năm gắn bó với trường, đánh trống trường, người bảo vệ ấy chứng kiến bao đổi thay. Nhưng dù thời gian có trôi qua, thì phẩm chất đáng quý của một cựu chiến binh, của người lính cụ Hồ vẫn được phát huy tích cực trong thời chiến lẫn thời bình.
Người bảo vệ ấy tên Hậu, sau khi xuất ngũ thì xin vào làm bảo vệ của Trường THCS Rạch Ngót. Ông Hậu gắn bó với trường từ ngày còn là một ngôi trường làng có hơn 200 học sinh chia làm 4 khối đến khi trường được xây dựng, nâng cấp khang trang thành nhiều tầng, nhiều phòng học với gần 20 lớp.
Bằng lối viết dung dị, văn phong gần gũi, tác giả kể câu chuyện về ngôi trường, về những giáo viên, hiệu trưởng, về những lần cải cách giáo dục… mà trong đó, ông Hậu là nhân vật chứng kiến. Đặc biệt, quá khứ của ông, chuyện tình cảm cũng là một yếu tố quan trọng để phát triển tuyến truyện. Người vợ không chung thủy khiến ông Hậu đau lòng bỏ nhà ra đi, khi gặp người phụ nữ khác hợp ý, định tiến tới hôn nhân thì ông lại phát hiện hậu quả của chất độc da cam trong những năm tháng chiến tranh khiến ông không thể làm một người đàn ông bình thường. Từ đó, ông quyết định sống cô độc, lấy công việc làm niềm vui. Ông dành hết tâm huyết, công sức cho công tác bảo vệ trường, thẳng thắn đóng góp những ý kiến xây dựng trường, thậm chí phê bình lãnh đạo khi thấy có sai trái…
Niềm vui lớn nhất của ông là được truyền tình yêu quê hương cho các thế hệ học sinh qua những buổi giao lưu nhà trường tổ chức, nơi ông kể về những trận đánh mà ông đã tham gia, những kỷ niệm không thể quên của một thời chiến đấu vì độc lập, tự do của dân tộc. Niềm vui hằng ngày của ông là được đánh trống trường, được trồng và chăm sóc những hàng cây xanh trong sân trường, được chứng kiến bao thế hệ học sinh lớn lên, trở thành những người có ích cho xã hội. Là những lần ông được học sinh nhận ra, giúp đỡ hoặc chào hỏi thân tình...
Ông Hậu không gọi là đánh trống mà gọi là “gõ trống” hoặc “dạo trống” bởi ông yêu trống, chăm sóc và nâng niu cái trống như người bạn thân, không nỡ dùng từ “đánh”. Suy nghĩ này nghe ngộ nghĩnh nhưng lại thể hiện bản tính hồn hậu của ông.
Ông Hậu không chỉ là nhân chứng của chiến tranh mà còn là nhân chứng qua những đổi thay ở ngôi trường mà ông gắn bó. Nơi đó có những câu chuyện cảm động về tình thầy trò; về sự quan tâm, giúp đỡ nhau giữa đồng nghiệp khi gặp khó khăn, hoạn nạn; về những nỗ lực của tập thể nhà trường trong những lần cải cách, đổi mới phương pháp dạy học… Nhưng cũng có những điều tiêu cực, những đánh giá sai lầm hay lợi ích nhóm. Những câu chuyện về cô giáo Hòa, cô giáo Hoan, hiệu trưởng Thoại, kế toán Thẩm… lần lượt phơi bày những điều tốt lẫn những mặt trái ở ngôi trường. Tác phẩm vì thế đa sắc và nhiều góc cạnh hơn!
Những thanh âm của tiếng trống trường có thể báo hiệu một năm học mới, một tiết học mới nhưng với “Người gõ trống” như ông Hậu và cả những người khác, đó có thể bắt đầu một ngày mới, một cuộc đời mới!
CÁT ĐẰNG
