Những giải pháp cho thời trang bền vững
Từ tháng 7-2026, Quy định Thiết kế sinh thái cho các sản phẩm bền vững (Ecodesign for Sustainable Products Regulation - ESPR) chính thức được triển khai trên phạm vi Liên minh châu Âu (EU), đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy thời trang theo hướng xanh, tuần hoàn và có trách nhiệm hơn với môi trường.
Gucci có bộ sưu tập bền vững “Gucci Off the Grid”.
ESPR hướng đến mục tiêu giảm thiểu chất thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tăng cường tính minh bạch trong sản xuất. Theo đó, các doanh nghiệp trong lĩnh vực dệt may, thời trang và giày dép sẽ phải quan tâm nhiều hơn đến vòng đời của sản phẩm, từ khâu thiết kế, lựa chọn nguyên liệu, sản xuất đến thu gom, phân loại và tái chế. Các quốc gia thành viên EU được yêu cầu xây dựng hệ thống Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (Extended Producer Responsibility - EPR) đối với hàng dệt may. Theo cơ chế này, doanh nghiệp phải có trách nhiệm tài chính đối với việc thu gom, phân loại và tái chế sản phẩm. Những sản phẩm thân thiện với môi trường, có độ bền cao và khả năng tái chế tốt có thể chịu mức phí thấp hơn, trong khi các sản phẩm thuộc mô hình thời trang nhanh (fast fashion) có thể phải chịu chi phí cao hơn do tác động lớn đến môi trường.
Quy định trên tạo áp lực, đồng thời là động lực để các doanh nghiệp thời trang điều chỉnh chiến lược sản xuất. Theo Boston Consulting Group, lượng rác thải thời trang trên toàn cầu ước tính khoảng 92 triệu tấn mỗi năm. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ quần áo tiếp tục tăng, với dự báo lượng tiêu thụ toàn cầu có thể đạt 102 triệu tấn vào năm 2030. Cùng với đó, mỗi năm vẫn có một lượng đáng kể sản phẩm dệt may không bán được bị tiêu hủy. Những con số này cho thấy việc xử lý chất thải của ngành thời trang đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
ESPR cũng đặt ra những yêu cầu cụ thể đối với hàng tồn kho. Việc hạn chế, tiến tới cấm tiêu hủy quần áo, phụ kiện và giày dép chưa bán được sẽ buộc các hãng thời trang phải thay đổi cách tiếp cận, từ việc dự báo nhu cầu thị trường, kiểm soát sản lượng đến tìm kiếm các giải pháp tái sử dụng, tái chế hoặc đưa sản phẩm trở lại vòng tuần hoàn.
Thực tế, nhiều thương hiệu lớn đã sớm triển khai những chiến lược phát triển theo hướng bền vững. Ralph Lauren đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính ở các phạm vi 1, 2 và 3 theo từng giai đoạn, đồng thời hướng đến sử dụng 100% điện tái tạo tại các cơ sở do hãng sở hữu và vận hành. Hãng cũng đặt mục tiêu tiếp tục giảm tổng lượng phát thải 30% vào năm 2030.
Trong khi đó, Burberry hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Prada tại Ý phát triển mô hình “garden factory”, đưa không gian xanh và cảnh quan tự nhiên vào các cơ sở sản xuất, góp phần xây dựng môi trường làm việc gần gũi hơn với thiên nhiên.
Bên cạnh giảm phát thải, việc tìm kiếm và sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường được nhiều thương hiệu lựa chọn. Gucci từng giới thiệu bộ sưu tập bền vững “Gucci Off The Grid”, sử dụng các vật liệu như cotton hữu cơ, thép tái chế, polyamide tái sinh và ECONYL - loại vật liệu được tái chế từ chất thải sau tiêu dùng.
Hermès lại chú trọng kéo dài vòng đời sản phẩm thông qua các dịch vụ sửa chữa và phục hồi. Hãng cũng thu gom, tận dụng vật liệu dư thừa để tạo ra những sản phẩm độc đáo hoặc số lượng giới hạn. Song song đó là việc nghiên cứu các loại vật liệu thay thế, trong đó có vật liệu sinh học MycoWorks được phát triển từ sợi nấm.
Stella McCartney là một trong những thương hiệu có định hướng rõ nét khi không sử dụng da động vật, lông thú hay lông vũ trong các bộ sưu tập, thay vào đó ưu tiên những vật liệu có nguồn gốc có trách nhiệm như cotton hữu cơ, polyester tái chế, lông thú giả tái chế và các loại vật liệu thay thế. Đồng thời, đầu tư vào những giải pháp nguyên liệu mới, trong đó có APINAT - loại vật liệu có khả năng phân hủy sinh học được ứng dụng trong sản xuất giày dép - và Eco Alter-Nappa, vật liệu thay thế cho da động vật.
Có thể nói, ngành thời trang đang đứng trước yêu cầu thay đổi mạnh mẽ. Con đường phía trước còn nhiều thách thức, song việc thay đổi từ khâu thiết kế, lựa chọn nguyên liệu đến trách nhiệm khi sản phẩm trở thành rác thải là giải pháp cần thiết để ngành thời trang phát triển hài hòa cùng môi trường, hướng tới nền kinh tế tuần hoàn.
BẢO LAM (Tổng hợp)
