Nỗ lực phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2016

Những kết quả tích cực

Năm 2016 là năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2016 - 2020, với những thuận lợi mang tính nền tảng cho tăng trưởng kinh tế. Nổi bật nhất là những động lực tăng trưởng mới cho kinh tế từ quá trình hội nhập kinh tế mang lại. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như: Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - châu Âu (EVFTA), Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC),… đang tạo ra những thay đổi về môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho khu vực kinh tế tư nhân trong nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài phát triển.

Cùng với môi trường kinh doanh tốt hơn và hàng rào thuế quan tới các thị trường tiêu dùng chủ yếu của thế giới được dỡ bỏ, nguồn vốn đầu tư nước ngoài nhiều hứa hẹn sẽ tăng vọt. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, hoạt động đầu tư trực tiếp của nước ngoài từ đầu năm đến thời điểm 20/6/2016 thu hút 1.145 dự án cấp phép mới với số vốn đăng ký đạt gần 7,5 tỷ USD, tăng 51,3% về số dự án và tăng tới 95,3% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2015. Đồng thời có 535 lượt dự án đã cấp phép từ các năm trước đăng ký tăng vốn với số vốn tăng thêm đạt trên 3,8 tỷ USD. Như vậy, tổng vốn đăng ký của các dự án cấp mới và vốn cấp bổ sung đạt gần 11,3 tỷ USD, tăng 105,4% so với cùng kỳ năm trước. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện 6 tháng đầu năm 2016 ước tính đạt 7,3 tỷ USD, tăng 15,1% so với cùng kỳ năm 2015. Điểm đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn là ngành thu hút đầu tư nước ngoài lớn nhất, với số vốn đăng ký đạt trên 8 tỷ USD, chiếm 71,5% tổng vốn đăng ký. Điều này cho thấy hiệu ứng tích cực sau khi AEC được thành lập cũng như Hiệp định TPP chính thức được ký kết.

Mặt khác, theo một phân tích của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), xu hướng dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc cũng đang tạo ra những cơ hội lớn cho Việt Nam phát triển các ngành công nghiệp nhẹ và giải quyết bài toán lao động. Chi phí nhân công tăng nhanh trong 5 năm gần đây trên lãnh thổ Trung Quốc khiến những ngành công nghiệp thâm dụng lao động ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này không còn nhiều sức cạnh tranh so với các quốc gia trong khu vực. Với điều kiện địa lý tiếp giáp, nguồn nhân lực dồi dào và việc tham gia vào nhiều các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới là những thuận lợi không nhỏ mang lại vị thế cho Việt Nam như là một điểm đến mới, công xưởng mới của hoạt động sản xuất. Việt Nam đang có cơ hội để bước lên bậc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, từ chỗ chỉ bán tài nguyên thô, sơ chế sang thực hiện các công đoạn sản xuất lắp ráp. Một diễn biến phản ánh cho xu hướng đang diễn ra là sự tăng cường hiện diện của các nhà máy sản xuất sử dụng các bán thành phẩm từ Hàn Quốc. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong số 54 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư cấp mới tại Việt Nam 6 tháng đầu năm, Hàn Quốc là nhà đầu tư lớn nhất với 3,1324 tỷ USD, chiếm 41,8% tổng vốn đăng ký cấp mới.

Thực tiễn cho thấy, Việt Nam đã từng trải qua và có kinh nghiệm về các hiệu ứng phụ của dòng vốn đầu tư nước ngoài chảy vào sau khi tham gia các hiệp định thương mại tự do lớn. Áp lực trong điều tiết cung tiền có thể gia tăng như giai đoạn tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007. Tuy nhiên, điểm tương đối khác biệt là nguồn vốn đầu tư nước ngoài hiện chủ yếu tập trung ở khu vực sản xuất thay vì đổ vào các thị trường bất động sản như giai đoạn 2007. Do đặc thù của các khoản vốn đầu tư vào khu vực sản xuất thường xuất hiện các hoạt động thương mại nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu đối ứng nên áp lực điều tiết cung tiền sẽ không lớn như giai đoạn 2007, cũng như hiện nay, mặt bằng lạm phát ở mức thấp. Theo số liệu của Vụ Thống kê giá, CPI 6 tháng đầu năm nay có tốc độ tăng tương đối thấp, bình quân mỗi tháng CPI chỉ tăng 0,39% và bình quân 6 tháng CPI tăng 1,72% so với cùng kỳ năm 2015.

Hoạt động ngoại thương cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Tính chung 6 tháng đầu năm nay, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu ước tính đạt 82,2 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước. Nếu loại trừ yếu tố giá (giá xuất khẩu bình quân giảm 3,85%), thì kim ngạch hàng hóa xuất khẩu 6 tháng đạt 85,5 tỷ USD, tăng 10,1% so với cùng kỳ năm 2015. Về nhập khẩu hàng hoá, tính chung 6 tháng đầu năm, kim ngạch hàng hoá nhập khẩu đạt 80,7 tỷ USD, giảm 0,5% so với cùng kỳ năm trước. Nếu loại trừ yếu tố giá (giá nhập khẩu bình quân giảm 7,8%), kim ngạch nhập khẩu 6 tháng đạt 87,5 tỷ USD, tăng 7,9% so với cùng kỳ năm 2015. Nhìn chung, cán cân thương mại hàng hóa thực hiện tháng 5 nhập siêu 177 triệu USD; tháng 6 ước tính nhập siêu 100 triệu USD, nhưng tính chung 6 tháng đầu năm, Việt Nam xuất siêu 1,5 tỷ USD.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp cũng đạt nhiều kết quả khả quan. Theo kết quả điều tra của Tổng cục Thống kê về xu hướng kinh doanh của các doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong quý II/2016 cho thấy, có 41,8% số doanh nghiệp đánh giá tình hình sản xuất, kinh doanh quý II năm nay khả quan hơn quý trước; 39,3% số doanh nghiệp cho rằng, tình hình sản xuất, kinh doanh ổn định; chỉ có 18,9% số doanh nghiệp đánh giá gặp khó khăn. Dự kiến quý III so với quý II năm nay, có 47,7% số doanh nghiệp đánh giá xu hướng sẽ tốt lên; 39,1% số doanh nghiệp cho rằng tình hình sản xuất, kinh doanh sẽ ổn định; và chỉ còn 13,2% số doanh nghiệp dự báo khó khăn hơn.

Vẫn còn nhiều khó khăn

Về cơ bản, nền kinh tế đã có chuyển biến tích cực, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát. Dự trữ ngoại tệ khá. Môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện; thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt khá. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả quan trọng đạt được, nền kinh tế nước ta đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Theo đánh giá của VEPR dựa trên cơ sở phân tích về các xu hướng diễn biến chính của kinh tế thế giới, lạm phát trở lại là nguy cơ đáng chú ý nhất sau thời gian khá dài duy trì ổn định ở mức thấp. Thị trường ngoại hối vẫn có thể tiềm ẩn những yếu tố rủi ro ngoại sinh, đáng kể nhất là nguy cơ khủng hoảng phát sinh từ các thị trường mới nổi, tuy các yếu tố quan trọng hỗ trợ sự ổn định của tỷ giá đều tương đối tích cực. Trung Quốc đang ghi nhận những tín hiệu tương đối tích cực từ khu vực tiêu dùng và dịch vụ, sẽ có nhiều động lực kiểm soát biên độ mất giá của đồng NDT ở mức vừa phải, dưới 5%. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đang trong quá trình tăng lãi suất khiến đồng USD mạnh lên sẽ gây sức ép lên tỷ giá trong nước. Trong diễn biến gần đây, lộ trình tăng lãi suất cơ bản năm 2016 của FED đã được kéo dãn. Mức biên độ tăng được kỳ vọng chỉ còn 0,5% trong năm nay.

Tốc độ tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm 2016 đạt 5,52%, thì để đạt mục tiêu tăng trưởng 6,7% cho cả năm 2016 do Quốc hội đề ra đang là vấn đề đặt ra. Điều này đòi hỏi cần có những nỗ lực cải cách đột phá của Chính phủ mới, mang lại hiệu ứng kích thích mạnh mẽ tâm lý người tiêu dùng và tạo niềm tin cho nhà đầu tư thì mục tiêu tăng trưởng mới có thể đạt được.

Mặc dù có những yếu tố thuận lợi cho tăng trưởng trong trung hạn, kinh tế Việt Nam trong ngắn hạn khó có khả năng ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao khi những nền tảng cho tăng trưởng chưa được thiết lập chắc chắn. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tiêu cực từ môi trường xung quanh khi các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực đang đối mặt với những thách thức suy giảm của hoạt động sản xuất.

Ra sức phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng

Trước những khó khăn, để hoàn thành tốt mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2016, tạo đà cho việc thực hiện thắng lợi Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016 - 2020, trong thời gian tới, cần tiếp tục thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp đã đề ra trong Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 07/01/2016 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2016, các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt; điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp với diễn biến thị trường tiền tệ trong nước và quốc tế. Tạo điều kiện thuận lợi và tập trung vốn cho các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, nông thôn, doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn tín dụng thúc đẩy sản xuất, kinh doanh có hiệu quả. Tăng cường và thực hiện hiệu quả các biện pháp chống thất thu thuế, chống chuyển giá, giảm nợ đọng thuế; phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại, trốn thuế. Kiểm soát chặt chẽ các khoản chi ngân sách, triệt để tiết kiệm chi tiêu thường xuyên.

Tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, có giải pháp phục hồi tăng trưởng của ngành công nghiệp, nhất là chế biến hàng xuất khẩu. Đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, gắn với các lợi thế về phát triển nguồn nguyên liệu nông, lâm nghiệp, thuỷ sản. Tiếp tục triển khai theo kế hoạch tái cơ cấu, cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước bảo đảm đúng tiến độ, công khai, minh bạch nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và năng suất tổng hợp của nền kinh tế. Đẩy mạnh tiến độ các dự án đầu tư ngành công nghiệp để nâng cao năng lực sản xuất.

Đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, tập trung chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp để thích nghi và khắc phục những bất cập từ biến đổi khí hậu. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ về giống, tưới tiêu, công cụ, kỹ thuật sản xuất để phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững, nhất là ở các vùng sản xuất hàng hoá tập trung. Tập trung thực hiện tốt kế hoạch sản xuất vụ hè thu, thu đông và vụ mùa năm 2016. Khẩn trương khôi phục hoạt động đánh bắt, nuôi trồng, tiêu thụ hải sản ở các địa phương có sự cố hải sản chết bất thường.

Khuyến khích và đẩy mạnh xuất khẩu các nhóm hàng, mặt hàng có khả năng cạnh tranh, thị trường ổn định. Tăng cường công tác xúc tiến thương mại, tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu, nhất là các sản phẩm nông sản xuất khẩu chủ lực của nước ta. Thực hiện tốt công tác dự báo thị trường trong và ngoài nước, phổ biến kịp thời thông tin thị trường; nắm rõ các rào cản kỹ thuật và chủ động xây dựng các biện pháp để khắc phục. Chủ động triển khai thực hiện hiệu quả các cam kết hội nhập quốc tế, nhất là trong khuôn khổ ACE, Hiệp định TPP và các hiệp định thương mại tự do đã ký kết…