Phương án nào để bảo vệ cây xanh Hà Nội?

Việc Hà Nội dự kiến sẽ di dời, chặt hạ 1.300 cây xanh trên đường Phạm Văn Đồng

 thu hút sự quan tâm của dư luận. (Ảnh:TH)

Chắc hẳn mỗi người dân Thủ đô vẫn chưa ai quên vụ việc cách đây 2 năm, thành phố Hà Nội thực hiện đề án thay thế 6.700 cây xanh trên nhiều tuyến phố. Tuy nhiên, việc chặt hạ, thay thế cây đã gây bức xúc và xôn xao dư luận không chỉ trên địa bàn Thủ đô. Từ phản ứng của nhân dân, lãnh đạo thành phố Hà Nội đã yêu cầu tạm dừng thực hiện đề án để thanh, kiểm tra. Và kết quả sau thanh, kiểm tra chỉ ra nhiều sai sót trong quá trình thực hiện. Điều này đã dẫn đến nhiều cá nhân, tổ chức liên quan bị kỷ luật.

Chính vì vậy, lần này khi thông tin thành phố Hà Nội dự định di dời và chặt bỏ hơn 1.300 cây xanh để mở rộng đường Phạm Văn Đồng và thay thế hơn 4.000 cây xà cừ lâu năm trên các tuyến phố lại tiếp tục “dậy sóng” dư luận. Trên các phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội, những cuộc tranh luận với rất nhiều ý kiến đa chiều xoay quanh câu chuyện làm thế nào để có thể hài hoà giữa mục tiêu phát triển và bảo tồn.

Không “dậy sóng” tranh luận sao được khi những thông tin chuyển dịch, chặt hạ cây xanh nêu trên khiến nhiều người tiếc nuối diễn ra trong bối cảnh Hà Nội vừa trải qua đợt nóng kỷ lục trong hơn 45 năm qua. Hơn nữa, nhiệt độ tại Thủ đô còn vượt 2 - 4 độ C so với các nơi khác khiến chúng ta không thể không quan tâm đến môi trường sống xung quanh. Tốc độ bê tông hóa nhanh đã khiến thời tiết Thủ đô đang trở nên khắc nghiệt hơn. Sự bức bối trong nắng nóng thêm lần nữa khẳng định chúng ta đối xử với thiên nhiên như thế nào thì sẽ nhận được kết quả tương xứng như thế.

Hơn nữa về quy hoạch cây xanh, Thành phố Hà Nội đang phấn đấu đến năm 2020 sẽ trồng mới 1 triệu cây xanh, đưa tỷ lệ cây xanh bình quân đầu người lên 10m2, so với hơn 7m2/người năm 2015. Nhưng, trước khi Thành phố trồng đủ một triệu cây và những cây này đủ lớn, người Hà Nội khát thèm bóng râm của cây. Vậy nên dự kiến đơn vị thi công sẽ di chuyển 158 cây, giữ lại để cắt tỉa 142 cây và chặt hạ hơn 1.000 cây khiến nhiều người không thể không tiếc nuối.

Một số người cho rằng, nếu chỉ nghe "chặt cây xanh đi để làm đường" thì hết sức phản khoa học, đi ngược lại mục tiêu bảo vệ môi trường nên sẽ khó nhận được sự đồng tình từ nhân dân. Tuy nhiên, nhiều người cũng cho rằng, cần phải xem xét vấn đề trong một mối quan hệ biện chứng hơn. Với một tuyến đường buộc lòng phải mở rộng mà trên tuyến đó có một số cây phải di dời và không có phương án lựa chọn nào khác, thậm chí việc di dời còn tốn chi phí hơn trồng cây mới thì việc này phải cân nhắc thiệt hơn. Do đó, để nhận được sự đồng thuận của nhân dân, thành phố phải công khai những phương án rất rõ ràng, minh bạch, thông tin rộng rãi và phải thông qua các cơ quan có chức trách để có ý kiến chính thức.

Theo PGS.TS Nguyễn Quang Toản, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn đường bộ, Đại học Giao thông vận tải: “Nếu cứ nói cây xanh không được đụng đến thì giao thông sẽ bị quá tải. Hiện nay, hoàn toàn có thể tận dụng những cây sẽ đánh đi để trồng lại nơi khác”.

Đồng tình với quan điểm PGS.TS Nguyễn Quang Toản, TS Nguyễn Tiến Hiệp, Trung tâm bảo tồn thực vật Việt Nam cho rằng, khi nhu cầu phát triển giao thông là cần thiết thì bắt buộc phải "hi sinh" các cây xanh. Tuy nhiên ông lưu ý Hà Nội cần thận trọng, tránh chặt cây, di dời một cách ồ ạt như thời gian trước, gây nên sự bức xúc trong dư luận.

Cùng quan điểm, GS.TS Lê Đình Khả, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu giống và Công nghệ sinh học lâm nghiệp cho rằng, trong trường hợp việc mở rộng tuyến đường vành đai 3 là cần thiết thì phải xem xét, đánh giá thận trọng việc giữ nguyên cây tại một số vị trí hay tiến hành trồng cây thay thế…Trường hợp bắt buộc phải di dời thì phải có kế hoạch trồng các cây mới thay thế.

Trước vấn đề này, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Hoàng Trung Hải đã lên tiếng: “Đường đó không chỉ đường bộ bên dưới mà còn có đường trên cao như đường vành đai 3 – nối đến tận cầu Thăng Long. Có ý kiến giữ lại hàng cây đó, ai cũng muốn giữ nhưng chạy đường trên cao thì không giữ nổi. Thành phố sẽ bàn với Bộ Giao thông vận tải về việc này. Tôi đã chỉ đạo sau khi lấy kiến nhân dân thì phải có trả lời rõ ràng” – Bí thư Hoàng Trung Hải khẳng định.

Đáng chú ý, thông tin với báo chí tại buổi giao ban chiều 6/6, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Lê Văn Dục khẳng định, trong quá trình triển khai, Thành phố đề cao việc dịch chuyển và giữ nguyên vị trí cây xanh. Trường hợp bất khả kháng mới chặt hạ cây xanh để thi công. Trường hợp bất khả kháng theo ông Dục đó là cây nằm dưới hệ thống hạ tầng, không thể đào rễ và đánh chuyển.

“Cây xanh rất quý với Hà Nội. Vì vậy, chúng tôi rút ra bài học 2 năm trước nên chúng tôi chưa đụng vào cây. 1.300 cây bên đường Phạm Văn Đồng phải có điều kiện mới chuyển và chúng tôi sẽ tìm đơn vị có đủ kinh nghiệm để chuyển cây. Cây sống trên 90% mới đánh chuyển”, ông Dục cho biết. Đồng thời thông tin Hà Nội sẽ xem khảo sát hồ sơ từng cây một, cây thân thẳng, tán đẹp phải dịch chuyển. Cây ở chỗ đất rộng sẽ đánh chuyển. Hiện Hà Nội đã bố trí 6,5ha đất để trồng rồi tái sử dụng ra các con đường và công viên.

Đương nhiên, chúng ta không bảo thủ tới mức cản trở sự phát triển, nhân danh những gì thuộc về bảo tồn. Sở Xây dựng Hà Nội khẳng định, số liệu dịch chuyển, giải tỏa cây xanh trên đường Phạm Văn Đồng đến nay mới là theo đề xuất của đơn vị tư vấn và chủ đầu tư dự án đưa ra. Điều mong muốn của mỗi người dân Hà Nội là Thành phố sẽ tìm được phương án tốt nhất vừa góp phần phát triển Thủ đô vừa làm tốt công tác bảo tồn, không để xảy ra sự việc đáng tiếc như 2 năm trước. Cứ đặt lợi ích vì sự nghiệp chung, ắt hẳn sẽ nhận được sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân./.