Sức hút của văn học Nhật Bản
Những năm gần đây, Nhật Bản nổi lên với dòng tiểu thuyết iyashikei books - những tác phẩm nhẹ nhàng mang tính chữa lành. Không chỉ vậy, văn học Nhật Bản còn sở hữu đa dạng thể loại thu hút độc giả toàn cầu.
Hình tượng con mèo đã trở thành một phần của văn học đương đại của Nhật Bản, với "I Am a cat" của Natsume Sōseki khởi đầu. “I Am a cat” phản ánh xã hội với góc nhìn của một con mèo vô danh. Qua đó, Natsume Sōseki phác họa một bức tranh châm biếm về bản thân, những người xung quanh, sâu hơn là thói tự phụ của trí thức thời đại. Hình tượng con mèo trong tiểu thuyết giống như một kẻ chiêm nghiệm nhìn về cuộc đời để rút ra những bài học, chữa lành cảm xúc cho bản thân. “I Am a cat” không chỉ gây chú ý ở văn đàn Nhật mà còn được dịch ra tiếng Anh phát hành ở nhiều quốc gia.
Các sách về mèo của Nhật Bản rất được yêu thích ở thị trường sách quốc tế.
Sau “I Am a cat”, có nhiều tác phẩm về mèo trong văn học Nhật Bản, như: The Travelling Cat Chronicles” (Hiro Arikawa), “The Cat Who Saved Books” (Sōsuke Natsukawa), “The Guest Cat” (Takashi Hiraide), “She and Her Cat” (Makoto Shinkai), “If Cats Disappeared from the World” (Genki Kawamura)... đều nhận được sự đón nhận tích cực từ độc giả quốc tế. Điều đó cũng lý giải vì sao văn học Nhật có một dòng chảy được gọi tên là Japanese Cat Literature.
Cùng với Japanese Cat Literature thì dòng văn học chữa lành iyashikei books cũng phát triển mạnh với đa dạng chủ đề. Niềm vui, sự chữa lành chỉ bắt đầu từ những điều rất nhỏ, bình dị trong cuộc sống. Có niềm vui nho nhỏ trong việc học cách sắp xếp nhà cửa khi đọc “Terrace House”; hay “Before the Coffee Gets Cold” mang đến không gian quán cà phê - nơi khách hàng có thể trở lại quá khứ trong thời gian ngắn để chữa lành tổn thương, chấp nhận mất mát đã xảy ra...
Theo Japan Times, bên cạnh các tiểu thuyết chữa lành thì văn học Nhật Bản đang có sự chuyển hướng với J-horror, dòng tiểu thuyết khám phá tâm lý và góc khuất trong tâm hồn của con người. Nửa đầu năm 2026, cuốn tiểu thuyết bán chạy nhất tại Nhật Bản là những tác phẩm của tác giả Uketsu - một trường hợp đặc biệt trong làn sóng văn học Nhật Bản vươn ra quốc tế. Sách của Uketsu rất được độc giả ở nước ngoài yêu thích và tìm mua, ví như bản tiếng Anh của tác phẩm “Strange Houses” phát hành vào tháng 6-2025 đã nhanh chóng bán hơn 1 triệu bản trên toàn cầu.
Mới đây, “Strange Buildings”, phần thứ ba của loạt sách đã trở thành tác phẩm đầu tiên của nhà xuất bản HarperVia lọt vào danh sách bán chạy của New York Times. Alexa Frank, biên tập viên của HarperVia, cho rằng sách của Uketsu có cấu trúc giống trò chơi điện tử, luôn đánh đố độc giả khiến họ bị cuốn vào từng trang sách để tìm lời giải.
Theo nhà xuất bản Pushkin Vertigo, đơn vị phát hành các tác phẩm Nhật ở thị trường Anh và toàn cầu, ngoài Uketsu thì có nhiều tác giả Nhật của dòng văn học J-horror được tìm kiếm. Hiện đơn vị này có danh mục 36 tiểu thuyết trinh thám và bí ẩn Nhật Bản được lựa chọn dịch sang tiếng Anh.
Lý giải về sức hút của các tác phẩm văn học Nhật Bản, nhiều chuyên gia cho rằng do sự phát triển của mạng xã hội và những nền tảng trực tuyến. Daniel Seton, Giám đốc biên tập của Pushkin Press, cho rằng sự phổ biến của các nền tảng như Netflix giúp khán giả toàn cầu tiếp cận nhiều hơn với phim ảnh và văn hóa Nhật Bản. Sự quan tâm sau đó sẽ lan sang những loại hình khác, từ truyền hình, điện ảnh đến sách. Mạng xã hội tiếp tục mở rộng con đường này. Các nhà sáng tạo nội dung và người có ảnh hưởng trong lĩnh vực sách có thể giới thiệu văn học dịch tới những nhóm độc giả mà hệ thống xuất bản truyền thống khó tiếp cận.
BẢO LAM (Tổng hợp)
