Thay đổi lớn trong chính sách hạt nhân của Phần Lan 

Ngày 17-6, Quốc hội Phần Lan bỏ phiếu bãi bỏ lệnh cấm hoàn toàn đối với vũ khí hạt nhân có từ thời Chiến tranh Lạnh, động thái mà chính phủ nước này cho rằng sẽ củng cố Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhưng cũng có thể làm gia tăng căng thẳng với Nga.

Các tiêm kích Phần Lan tham gia cuộc tập trận Ramstein Flag 26 của NATO tuần trước. Ảnh: AP

Cải cách mang tính lịch sử

Biện pháp mới đã bãi bỏ một điều khoản có từ thập niên 1980 vốn cấm mọi hình thức chất nổ hạt nhân trên lãnh thổ Phần Lan. Với sự thay đổi này, Phần Lan sẽ cho phép vũ khí của các đồng minh được nhập khẩu, vận chuyển qua hoặc lưu trữ trên lãnh thổ quốc gia Bắc Âu nhằm bảo vệ đất nước an toàn hơn và hỗ trợ các đồng minh NATO hiệu quả hơn. Sau khi được Quốc hội thông qua, dự luật chỉ còn cần sự phê chuẩn của Tổng thống Phần Lan để chính thức có hiệu lực.

Phần Lan đã từ bỏ chính sách không liên kết quân sự kéo dài nhiều thập kỷ để gia nhập NATO vào tháng 4-2023, một năm sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Trước khi gia nhập khối quân sự này, chính sách hạt nhân của Phần Lan tập trung vào kiểm soát vũ khí. Giờ đây, răn đe được đặt lên hàng đầu. “Xét cho cùng, răn đe hạt nhân là sự bảo đảm cho hòa bình ở châu Âu”, ông Heikki Autto, Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng thuộc Quốc hội Phần Lan, trả lời phỏng vấn hôm 17-6.

Trong vài năm qua, Helsinki càng lo ngại hơn về quốc gia láng giềng phía Đông khi Mát-xcơ-va tăng cường các căn cứ và xây dựng cơ sở hạ tầng quân sự gần đường biên giới dài khoảng 1.340km giữa hai nước, đường biên giới dài nhất mà Nga chia sẻ với NATO.

Quyết định trên đánh dấu bước chuyển đáng kể đối với Phần Lan, quốc gia đã duy trì cách tiếp cận hết sức thận trọng đối với Nga trong nhiều thập kỷ. Bộ trưởng Quốc phòng Phần Lan Antti Hakkanen ca ngợi động thái mới là “cải cách mang tính lịch sử” và “thiết yếu” đối với an ninh đất nước, nhưng khẳng định quốc gia ông không có kế hoạch triển khai thường trực vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình. Các nước láng giềng như Na Uy và Đan Mạch vẫn kiên quyết phản đối việc bố trí vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ.

Nguy cơ gia tăng căng thẳng

Động thái “cởi trói” của Phần Lan có thể dẫn đến hợp tác chặt chẽ hơn với Pháp, quốc gia đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân và muốn triển khai một số máy bay mang bom nguyên tử tới các nước đồng minh.

Vào tháng 3, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã mô tả kế hoạch này là chương trình răn đe hạt nhân “tiền phương”. Đến đầu tháng 6, Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo cho biết Helsinki quan tâm đến kế hoạch răn đe hạt nhân do Paris dẫn dắt nhằm tăng cường an ninh trên lục địa, song hiện chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Pháp là quốc gia duy nhất trong Liên minh châu Âu sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, những người ủng hộ giải trừ hạt nhân e ngại động thái mới của Phần Lan có thể thổi bùng căng thẳng với Nga và tạo thêm đối đầu trong khu vực. Theo bà Tytti Erasto, chuyên gia nghiên cứu các vấn đề hạt nhân tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Mát-xcơ-va có thể coi đây là dấu hiệu cụ thể cho thấy “NATO thực sự đang phát triển các kế hoạch tác chiến nhằm nâng cao mức độ sẵn sàng của vũ khí hạt nhân”. Phát ngôn viên Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov hồi tháng 3 từng cảnh báo rằng bằng cách triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình, Phần Lan sẽ bắt đầu đặt ra mối đe dọa đối với Nga.

Mặc dù Chính phủ Phần Lan đưa ra những lý do thực tế để biện minh cho sự điều chỉnh chính sách, dư luận trong nước lại ít ủng hộ hơn. Khảo sát gần đây cho thấy chỉ có 18% người dân được hỏi tán thành ý tưởng triển khai vũ khí hạt nhân tại Phần Lan, trong khi 58% phản đối. Các đảng đối lập ở Phần Lan cũng phàn nàn về việc dỡ bỏ lệnh cấm.

HẠNH NGUYÊN
(Theo NY Times, Value The Markets)