Thay đổi tư duy sản xuất để thích ứng hạn, mặn
Người dân chủ động xuống giống sớm vụ Đông Xuân 2020-2021
Chủ động xuống giống sớm
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh gieo sạ 55.748ha lúa ĐX 2020-2021, bằng 66,5% so với vụ ĐX 2019-2020. Lúa đang trong giai đoạn mạ, đẻ nhánh và đòng trổ. Diện tích lúa Thu Đông đã gieo sạ là 53.629ha, trong đó thu hoạch 30.793ha, năng suất khô ước đạt 49 tạ/ha, sản lượng 149.826 tấn, diện tích còn lại đang ở giai đoạn đòng trổ và chín.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, mùa khô 2019-2020 mặc dù xâm nhập mặn đến sớm hơn, diễn ra khốc liệt hơn, độ mặn cao hơn nhưng nhờ sự chủ động thực hiện quyết liệt và đồng bộ các giải pháp cấp bách nên thiệt hại do hạn, mặn gây ra đã được kéo giảm xuống mức thấp nhất, giảm hơn 70%, tương đương với giảm 139 tỉ đồng so với mùa khô năm 2015-2016. Phát huy những kết quả đã đạt, năm nay, tỉnh tiếp tục sắp sếp lịch thời vụ lúa ĐX sớm hơn 1 tháng so với trung bình nhiều năm nhằm chủ động “né” hạn, mặn.
Thủ Thừa là một trong những huyện chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi đợt hạn, mặn năm vừa qua với khoảng 400ha lúa và rau màu bị thiệt hại. Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Thủ Thừa - Nguyễn Văn Chót cho biết: “Mặc dù UBND huyện đã nỗ lực triển khai, thực hiện các giải pháp phòng, chống hạn, mặn nhưng do hạn, mặn xâm nhập sâu và kéo dài nên nhiều diện tích bị thiếu nước sản xuất, gây tổn thất cho người dân. Vụ ĐX 2020-2021, theo kế hoạch, huyện sẽ xuống giống 16.935ha và sẽ hoàn thành gieo sạ chậm nhất ngày 31/12. Đối với những diện tích không gieo sạ kịp theo khuyến cáo, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện sẽ phối hợp các địa phương vận động người dân chuyển đổi sang trồng các loại rau màu ngắn ngày để hạn chế nguy cơ mất trắng như những mùa hạn, mặn trước”.
Hiểu rõ về những thiệt hại, thua lỗ do ảnh hưởng của hạn, xâm nhập mặn mùa khô năm 2015-2016 và 2019-2020, anh Lê Văn Minh, ngụ thị trấn Thủ Thừa, huyện Thủ Thừa, đã có sự thay đổi lớn trong tư duy sản xuất. Vì vậy, vừa xong vụ Hè Thu, anh Minh đã tranh thủ làm đất để xuống giống sớm vụ ĐX 2020-2021 nhằm bảo đảm lúa sẽ thu hoạch trước khi hạn, mặn xâm nhập.
Anh Minh cho biết: “Sau 2 đợt bị ảnh hưởng bởi hạn, mặn, tôi hiểu mình cần phải chuyển đổi trong sản xuất. Vụ ĐX 2020-2021, tôi tranh thủ sạ sớm, dự kiến đến cuối tháng 12 Âm lịch sẽ thu hoạch, như vậy là có thể an tâm, không lo bị hạn, mặn ảnh hưởng”.
Khuyến nông viên thị trấn Thủ Thừa, huyện Thủ Thừa - Lưu Giác Mộc Giao cho biết, thực hiện chỉ đạo của UBND huyện về phòng, chống hạn, mặn, thị trấn đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền về nguy cơ xâm nhập mặn mùa khô năm 2020-2021 và khuyến cáo người dân chủ động trong sản xuất để phòng tránh thiệt hại.
Chuyển đổi sang các loại cây ngắn ngày
Trong bối cảnh tình trạng khô hạn, thiếu nước diễn ra thường xuyên, xâm nhập mặn diễn biến khó lường thì ngoài chuyển đổi phương thức canh tác lúa, việc chuyển đổi sang các loại cây trồng khác cũng là một biện pháp an toàn, không chỉ phòng tránh được ảnh hưởng của hạn, mặn mà còn mang lại thu nhập ổn định cho người dân.
Hiện nay, nhiều địa phương trong tỉnh đã thực hiện các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa để ứng phó với hạn hán, đặc biệt là ở các huyện chịu ảnh hưởng nặng nề của hạn, mặn những năm trước như Tân Trụ, Bến Lức, Thủ Thừa,... Trong đó, mô hình chuyển đổi lúa sang các loại rau màu như đậu bắp, khổ qua, bầu, bí,... đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân.
Anh Bùi Văn Cảnh, ngụ xã Bình Tịnh, huyện Tân Trụ, chia sẻ: “Năm trước, do hạn, mặn nên đám lúa gần 1ha của gia đình tôi coi như mất trắng. Do đó, năm nay, tôi chuyển sang trồng bí đỏ để rút ngắn thời gian canh tác, không chịu áp lực từ hạn, mặn như những năm trước nữa. Nhìn chung, bí đỏ khá dễ trồng, ít sâu, bệnh và đang phát triển tốt”.
Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tân Trụ - Đặng Văn Tây Lo cho biết, hiểu rõ về tác hại của hạn, mặn nên năm nay người dân trong huyện đều chủ động trong canh tác. Thời điểm này, nhiều hộ dân đã hoàn tất việc thu hoạch lúa Thu Đông và tiến hành gieo sạ vụ ĐX 2020-2021. Những diện tích gieo sạ sớm này sẽ hoàn toàn bảo đảm đủ lượng nước để sản xuất. Còn đối với những diện tích lúa Thu Đông thu hoạch muộn, huyện đang tiến hành thống kê, nắm tình hình, nếu thời gian thu hoạch vượt quá lịch thời vụ thì sẽ vận động người dân chuyển đổi sang trồng cây ngắn ngày hoặc thậm chí bỏ đất trống để tránh thiệt hại nếu hạn, mặn xảy ra.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Nguyễn Chí Thiện, hiện nay, ở các huyện phía Nam như Tân Trụ, Thủ Thừa, TP.Tân An có khoảng 8.900ha lúa Thu Đông đang trong giai đoạn đòng trổ, dự kiến thu hoạch xong vào giữa tháng 12 và nhiều khả năng nông dân tiếp tục gieo sạ lúa ĐX trên phần diện tích này. Vì vậy, Sở đã yêu cầu các địa phương cần theo dõi sát diễn biến nguồn nước, khả năng tích trữ nước để khuyến cáo nông dân không gieo sạ lúa ĐX hoặc chuyển đổi sang cây ngắn ngày nhằm hạn chế thiệt hại do hạn, mặn gây ra ở cuối vụ. Ngoài ra, người dân cũng nên sử dụng các giống lúa như OM 5451, OM 576, OM 7347 vừa có khả năng chống chịu mặn, vừa đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
“Sản xuất nông nghiệp tại tỉnh đang chuyển đổi theo hướng thích ứng quy luật tự nhiên với việc áp dụng theo cơ cấu “3 chuyển dịch”: Chuyển dịch lịch thời vụ, chuyển dịch giống và chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Đây được xem là một trong những giải pháp căn cơ để tỉnh ứng phó với hạn, mặn nhằm giảm tổn thất do ảnh hưởng biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt và bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân” - ông Nguyễn Chí Thiện cho biết thêm./.
Bùi Tùng
