Tính chất "chiến lược đặc biệt" trong quan hệ Ấn Độ - Israel  

New Delhi và Tel Aviv nhất trí nâng cấp quan hệ lên “Đối tác Chiến lược Đặc biệt” sau cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Jerusalem.

Thủ tướng Ấn Độ Modi (trái) bắt tay ông Netanyahu tại cuộc họp báo ngày 26-2. Ảnh: AP

Thể chế hóa hợp tác trên các lĩnh vực then chốt

Thông báo trên được đưa ra ở cuối chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài 2 ngày tới Israel của Thủ tướng Modi, kết thúc hôm 26-2. Đây là chuyến đi thứ hai tới Nhà nước Do Thái của ông Modi sau chuyến thăm mang tính bước ngoặt năm 2017.

Sau cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo, Ấn Độ và Israel đã ký tổng cộng 17 thỏa thuận và văn kiện, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại, quốc phòng và nông nghiệp. Quan hệ song phương trước đó đã được nâng lên Đối tác chiến lược vào năm 2017.

Thông báo mới chính thức hóa quá trình thắt chặt quan hệ giữa Ấn Độ và Israel, đặt công nghệ và đổi mới sáng tạo vào trung tâm của giai đoạn hợp tác tiếp theo.

Phát biểu trong cuộc họp báo chung, Thủ tướng Modi cho biết hai nước đã quyết định thiết lập “Quan hệ Đối tác về Công nghệ Chủ chốt và Mới nổi”, nhằm đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực AI, công nghệ lượng tử và khoáng sản thiết yếu. Ông cũng hoan nghênh thỏa thuận cho phép sử dụng hệ thống thanh toán UPI của Ấn Độ tại Israel và làm nổi bật hợp tác trong lĩnh vực y tế số.

Về thương mại, hai bên đã ký Hiệp định Đầu tư Song phương vào năm ngoái và sẽ sớm hoàn tất “Hiệp định Thương mại Tự do” nhằm khai thác tiềm năng thương mại còn bỏ ngỏ.

Hợp tác quốc phòng, trụ cột lâu dài của quan hệ song phương, sẽ tiếp tục được tăng cường. Hai nước sẽ thúc đẩy phát triển, sản xuất chung và chuyển giao công nghệ, dựa trên nhiều thập kỷ hợp tác tin cậy và một bản ghi nhớ ký kết năm ngoái. Ấn Độ cũng đang xem xét tích hợp một số thành phần của hệ thống phòng không “Vòm Sắt” của Israel vào lá chắn tên lửa nội địa “Sudarshan Chakra”. Hợp tác cũng sẽ mở rộng sang năng lượng hạt nhân dân sự và không gian.

Việc nâng cấp quan hệ lên “Đối tác Chiến lược Đặc biệt” cho thấy ý định thể chế hóa hợp tác trên các lĩnh vực then chốt, củng cố quan hệ mà Chính phủ Ấn Độ và Israel mô tả là dựa trên các giá trị dân chủ chung, sự tin cậy và hợp tác kinh tế - công nghệ ngày càng sâu sắc.

Đối trọng với trục Thổ Nhĩ Kỳ - Pakistan - Saudi Arabia

Giới quan sát nhận định Ấn Độ và Israel đang thể hiện sự đồng thuận về một tương lai liên kết chặt chẽ hơn, một phần nhằm đối trọng với trục đang nổi lên gồm Thổ Nhĩ Kỳ - Pakistan - Saudi Arabia.

Theo Mohammed Soliman, nhà nghiên cứu cao cấp thuộc Viện Nghiên cứu Trung Đông có trụ sở tại Washington (Mỹ), một liên minh địa chiến lược giữa Ấn Độ - Israel - Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang hình thành, bắt nguồn từ Hiệp ước Abraham được ký trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Mỹ Donald Trump và sau đó mở rộng để bao gồm Ấn Độ. Chuyên gia Soliman gọi cấu trúc này là trật tự “Indo-Abrahamic”, đối trọng với nhóm xoay quanh Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan.

Trong không gian từ Địa Trung Hải tới Ấn Độ Dương, các liên kết mới đang hình thành: Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường hiện diện quân sự - kinh tế tại Somalia, Pakistan, Bangladesh và Maldives; trong khi Ấn Độ bắt tay với Hy Lạp, Síp, Israel, Pháp và Ý.

Khối do Thổ Nhĩ Kỳ dẫn dắt cũng đang thắt chặt hợp tác quốc phòng với một số quốc gia Arab. Năm ngoái, Saudi Arabia và Pakistan đã ký hiệp ước phòng thủ chung và vào đầu tháng này, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cùng các lãnh đạo ngành công nghiệp quốc phòng cũng đã đến thăm Saudi Arabia và Ai Cập.

HẠNH NGUYÊN
(Theo Etedge Insights, Nikkei Asia)