Trẻ em trong tầm ngắm của các băng đảng Haiti 

Theo hãng tin CNN, khi Lực lượng trấn áp băng đảng (GSF) được triển khai tới Haiti, cảnh sát và binh sĩ lực lượng này có thể sớm phải đối đầu với hàng ngàn chiến binh “nhí”, đối tượng chiếm khoảng 50% các nhóm vũ trang tại quốc gia vùng Caribe này.

Trẻ em Haiti tại một trại tị nạn. Ảnh: AA Photo

Theo báo cáo mới nhất từ Văn phòng đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) về Trẻ em và Xung đột vũ trang, chỉ riêng trong năm 2024, ít nhất 302 trẻ em đã bị các băng đảng trên khắp thủ đô Port-au-Prince “chiêu mộ” để chiến đấu. Mới đây, trong đoạn video phát tán trên mạng xã hội ghi lại vụ tấn công của một băng đảng khiến hàng chục người thiệt mạng ở Artibonite, vùng nông nghiệp trọng điểm của Haiti, một cậu bé “mặt búng ra sữa” cầm súng trường và tạo dáng trước máy quay, trong khi người đàn ông đứng sau liên tục bắn vào không trung.

Đoạn video nói trên xuất hiện khi GSF chuẩn bị tới Haiti. GSF là lực lượng an ninh quốc tế được Hội đồng Bảo an LHQ thành lập để hỗ trợ Haiti khôi phục trật tự, thay cho Phái bộ Hỗ trợ An ninh Đa quốc gia (MSS) trước đó. GSF do Kenya dẫn đầu, với quy mô dự kiến khoảng 5.500 nhân viên, hợp tác cùng cảnh sát và quân đội Haiti để chống lại bạo lực băng đảng.

Sau nhiều năm bất ổn chính trị, cuộc sống ở Haiti ngày càng khó khăn hơn. Khoảng 90% thủ đô Port-au-Prince hiện nằm dưới sự kiểm soát của các băng đảng. Bạo lực đã khiến hàng trăm ngàn người phải rời bỏ công việc, trường học, nhà cửa để đến các trại tị nạn trên khắp Haiti, dẫn tới nạn đói tồi tệ nhất lịch sử nước này. Báo cáo của Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF) hồi tháng 10 năm ngoái cho biết, hơn một nửa dân số Haiti đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng.

Theo UNICEF, tuyển mộ trẻ em vào các băng đảng hồi năm 2025 tăng hơn 70% trong bối cảnh các băng đảng nhắm vào những trẻ em đói khát, mắc kẹt trong điều kiện sống khốn khó tại các trại tị nạn.

Geeta Narayan, đại diện UNICEF tại Haiti, cho biết các nhóm vũ trang đăng lên mạng xã hội nhiều nội dung hấp dẫn như tiền, vàng bạc, những ngôi nhà đẹp để chiêu dụ người dân gia nhập lực lượng của chúng. Đáng chú ý nhất là tài khoản do Izo, thủ lĩnh băng đảng Village de Dieu, điều hành. Tài khoản này có 19.000 người đăng ký và sở hữu hơn 2 triệu lượt xem trên YouTube, chuyên sản xuất các video âm nhạc đầy màu sắc, thường xuyên khoe áo giáp, vũ khí kiểu quân đội cùng với giày dép và đồ trang sức đắt tiền.

Các băng đảng giàu có tại Port-au-Prince thậm chí còn tạo ra các hệ thống phân phối thực phẩm và nhà ở cho trẻ em vô gia cư, chủ yếu là để “chăm sóc” các em. Báo cáo của LHQ cho biết, tùy thuộc vào tính chất nhiệm vụ được giao, các em được trả từ 100-300USD cho các hoạt động như canh giữ người bị bắt cóc, thu thập thông tin, lục soát nhà cửa hoặc theo dõi hoạt động của cảnh sát; và được trả tới 700USD khi tham gia vào “các nhiệm vụ lớn” như bắt cóc, cướp xe hoặc đụng độ vũ trang với các băng đảng đối thủ.  

Tuy nhiên, không phải trẻ nào cũng bị các băng đảng dụ dỗ. Ở một số khu phố do các băng đảng kiểm soát, trẻ em có thể bị chính cha mẹ giao nộp cho các băng đảng với hy vọng có thể bảo vệ chúng và gia đình, hoặc bị bắt cóc bằng vũ lực.  

Emmline Toussaint, người điều phối chương trình cung cấp bữa ăn cho học sinh ở Port-au-Prince và vùng lân cận, nói rằng để thanh thiếu niên tránh xa các băng đảng, việc cần làm là cung cấp cho họ nhu yếu phẩm. “Khi một đứa trẻ bị mất nhà cửa, không có nước sạch để uống, liệu chúng có thể đến trường mỗi sáng hay không. Chắc chắn là không, trừ khi chúng biết rằng ở trường có bữa ăn đang chờ sẵn” - bà Toussaint nêu ví dụ.

Giới chuyên gia quan ngại rằng một khi GSF được triển khai, các chiến binh “nhí” có thể sẽ bị các băng đảng ở Haiti đẩy ra tiền tuyến để đối đầu với GSF.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)