Trung Quốc muốn thách thức lợi thế dưới biển của Mỹ
Việc Trung Quốc phát triển các tàu vận chuyển, phóng và thu hồi phương tiện lặn không người lái dưới nước (UUV) cỡ lớn cho thấy Bắc Kinh đang đẩy mạnh nỗ lực triển khai sức mạnh tự hành dưới biển vượt ra ngoài chuỗi đảo thứ nhất, đồng thời thách thức ưu thế của Mỹ ở Tây Thái Bình Dương.
Phương tiện bị nghi là tàu mẹ UUV thứ hai của Trung Quốc. Ảnh: SCMP
Phá hủy cảm biến dưới nước
Tuần trước, nhiều hãng truyền thông tung hình ảnh cho thấy Trung Quốc đang đóng tàu mẹ chuyên dụng thứ hai để triển khai và bảo dưỡng các UUV có kích thước tương đương tàu ngầm.
Con tàu này, vẫn chưa hoàn thiện, bị phát hiện khi đang được kéo trên sông Châu Giang thuộc tỉnh Quảng Đông. Với chiều dài ước tính 150m, rộng 30m và có 6 tháp nâng, đây là phiên bản thu nhỏ của tàu dài hơn 200m được hạ thủy trước đó ở Thượng Hải. Với các giá đỡ chuyên dụng ở đuôi tàu và khoang chứa bên trong, tàu mẹ mới được thiết kế để phóng, thu hồi và bảo dưỡng trực tiếp trên biển đối với các UUV dài 35-45m.
Tàu mẹ giải quyết một nút thắt hậu cần quan trọng bằng cách vận chuyển các UUV hạng nặng đi những quãng đường dài, chẳng hạn như vượt qua các điểm nghẽn hàng hải ở Đông Nam Á để tiến vào Ấn Độ Dương, mà không làm cạn kiệt khả năng hoạt động của phương tiện hoặc phụ thuộc vào các căn cứ nước ngoài.
Việc liên tục giới thiệu các năng lực tác chiến dưới nước không người lái báo hiệu Trung Quốc có thể đang cân nhắc sử dụng phương tiện tự hành cho cả vai trò tấn công lẫn phòng thủ. Với mục đích tấn công, nước này triển khai UUV cỡ lớn để vô hiệu hóa các cảm biến dưới nước của Mỹ và đồng minh trong chuỗi đảo thứ nhất.
Chuỗi đảo thứ nhất được coi là tiền tuyến trong bất kỳ cuộc xung đột tiềm tàng nào với đường ranh giới chạy dọc theo Nhật Bản, qua Ðài Loan, Philippines và kết thúc tại đảo Borneo. Chuỗi đảo thứ hai bắt đầu từ quân cảng Yokosuka ở Nhật đến Indonesia, với trung tâm là đảo Guam của Mỹ.
Phá hủy các cảm biến có thể giúp tàu ngầm Trung Quốc vượt qua những điểm nghẽn hàng hải quan trọng như eo biển Miyako và kênh Bashi (giữa Đài Loan và Philippines), qua đó thiết lập sự hiện diện tiền phương để đối phó với lực lượng hải quân Mỹ can thiệp trong trường hợp xảy ra xung đột.
Căng mình đối phó
Mỹ và Nhật Bản vận hành mạng lưới cảm biến dưới nước “Fish Hook”, trải dài qua Nhật Bản, Đài Loan, Philippines và Indonesia. Hệ thống này được thiết lập từ đầu những năm 2000 nhằm phát hiện mọi hoạt động di chuyển của tàu ngầm Trung Quốc đang muốn vượt ra khỏi vùng biển ven bờ (Biển Đông, Biển Hoa Đông) để tiến vào vùng biển sâu thuộc Thái Bình Dương.
Chuyên gia Chris O’Flaherty từng cảnh báo rằng Trung Quốc có thể phá hủy các cảm biến dưới nước của Mỹ bằng cách triển khai tàu mẹ để phóng UUV cắt đứt cáp ngầm hoặc bí mật cho UUV đặt thuốc nổ gần các tuyến cáp này.
Các tàu sửa chữa cáp ngầm chuyên dụng là những mục tiêu dễ bị tấn công. Mỹ hiện chỉ có duy nhất một tàu thuộc lớp này còn hoạt động là chiếc USNS Zeus. Mặc dù tàu ngầm USS Jimmy Carter có thể được triển khai để sửa chữa các tuyến cáp bị hư hại, Hải quân Mỹ vẫn sẽ phải căng mình bảo vệ mạng lưới cảm biến dưới nước, vốn mang lại cho nước này một trong những lợi thế lớn nhất trong thời chiến.
Về mặt phòng thủ, giới hoạch định quân sự Trung Quốc đang xem xét cách tích hợp UUV cỡ lớn vào một mạng lưới cảm biến hàng hải rộng lớn hơn của nước này để dần loại bỏ những lợi thế lâu nay về khả năng tàng hình của tàu ngầm Mỹ trên khắp khu vực Tây Thái Bình Dương.
Chương trình đóng tàu mẹ của Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh nước này đang thử nghiệm 2 nguyên mẫu UUV cỡ lớn, dài lần lượt 35m và 45m với lượng giãn nước 400-700 tấn, ngoài khơi đảo Hải Nam. Như vậy, các nguyên mẫu này dài gấp đôi 2 chiếc UUV cỡ lớn (18m và 20m) mà Bắc Kinh đã “khoe” năm ngoái. Để so sánh, mẫu Boeing Orca của Mỹ chỉ dài 26m với lượng giãn nước khoảng 85 tấn.
HẠNH NGUYÊN (Theo Asia Times, SCMP)
