Vì sao Ukraine cải tổ nội các?
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov đã thông báo từ chức hôm 15-7, sau khi nữ Thủ tướng Yulia Svyrydenko có quyết định tương tự hôm 12-7 nhằm mở đường cho đợt cải tổ nội các toàn diện của Tổng thống Volodymyr Zelensky.
Tổng thống Zelensky và bà Svyrydenko trong một lần trao đổi về công việc. Ảnh: The Statesman
Quyết định từ chức của Bộ trưởng Fedorov gây bất ngờ cho nhiều người Ukraine, bởi họ tin rằng ông đã mang đến những thành công gần đây của Ukraine trên chiến trường, bao gồm chiến dịch tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các nhà máy lọc dầu, cảng vận chuyển và tàu chở dầu của Nga, đồng thời cắt đứt nguồn cung cấp nhiên liệu và hậu cần cho Crimea do Nga kiểm soát.
Chỉ sau 6 tháng giữ chức, ông Fedorov đã đem về hàng chục thỏa thuận UAV với các đối tác quốc tế, kể cả thỏa thuận với Liên minh châu Âu (EU) được công bố hôm 15-7, tiến hành cải cách cơ cấu và ngân sách quân sự.
Chính ông Fedorov đã liệt kê ra 22 thành tựu mà Bộ Quốc phòng Ukraine đạt được dưới sự lãnh đạo của ông, trong đó có các hợp đồng tên lửa Patriot, phát triển chương trình chống tên lửa đạn đạo, thu hút hàng chục tỉ USD hỗ trợ quân sự quốc tế, thử nghiệm thành công một tên lửa đạn đạo...
Đối thủ của ông Zelensky?
Tuy nhiên, cựu doanh nhân công nghệ 35 tuổi có mối quan hệ mật thiết với Thung lũng Silicon (Mỹ) thừa nhận thất bại trong việc hoàn thành quá trình chuyển đổi Bộ Quốc phòng Ukraine theo tiêu chuẩn Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), chuyển toàn bộ hoạt động mua sắm sang đấu thầu và thúc đẩy văn hóa trách nhiệm giải trình đối với các quyết định.
Thực tế, theo nhà phân tích chính trị Volodymyr Fesenko ở Kiev, những đề xuất chuyển đổi Bộ Quốc phòng của ông Fedorov đã gây xích mích với Tổng Tư lệnh Oleksandr Syrskyi và một số tướng lĩnh cao cấp khác.
Ihor Reiterovych, nhà khoa học chính trị thuộc Đại học Quốc gia Taras Shevchenko, cho hay để xuất cải tổ quân đội của ông Fedorov được đưa ra trong bối cảnh các vụ xì căng đan gần đây làm tổn hại uy tín Tổng thống Zelensky. Một phóng sự điều tra đã phanh phui các trường hợp tra tấn, đối xử tàn bạo với tân binh và che giấu các trường hợp tử vong xảy ra ngoài các hoạt động chiến đấu. Đồng thời, các cuộc thanh tra đang được tiến hành về những bất thường trong việc tuyển quân và gọi nhập ngũ, đặc biệt là sau khi nhiều người được huy động được phát hiện không đủ điều kiện sức khỏe để phục vụ trong quân đội.
Theo ông Reiterovych, thay đổi nhân sự là cách ông Zelensky chuyển hướng sự chú ý khỏi các vấn đề của quân đội. Hơn nữa, ông Zelensky cũng gặp khó khăn trong chỉ đạo một số cá nhân trong nội các, bao gồm Bộ trưởng Fedorov đang trở nên nổi bật và được nhiều người coi là đối thủ chính trị của Tổng thống.
Nước cờ chính trị?
Cải tổ toàn bộ nội các sẽ cho phép ông Zelensky loại bỏ những cá nhân mà việc sa thải họ có thể gặp khó khăn trước dư luận.
Giải thích về quyết định thay đổi chính phủ, Tổng thống Zelensky viết trên mạng xã hội X rằng: “Ukraine đang thay đổi chiến lược chính trị. Mỗi lĩnh vực ưu tiên trong chính sách đối ngoại sẽ được giao cho một người cụ thể có kinh nghiệm dày dặn, đủ khả năng thực hiện những gì chúng ta đã nhất trí ở cấp lãnh đạo và đáp ứng kỳ vọng của người dân Ukraine”. Cụ thể, ông cho biết Ukraine đang chuẩn bị cho mùa đông như một ưu tiên vô cùng quan trọng và nước này phải sẵn sàng đối phó với mọi mối đe dọa có thể xảy ra.
Mùa đông năm ngoái là mùa đông khắc nghiệt nhất ở Ukraine kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt vào tháng 2-2022. Khi Nga tấn công mạnh vào lưới điện của Ukraine, các thành phố phải chịu đựng mất điện và thiếu hệ thống sưởi kéo dài nhiều tuần. Các quan chức đã cảnh báo rằng chính phủ hiện nay chưa thực hiện các bước cần thiết để ngăn chặn điều tương tự xảy ra vào mùa đông này.
Thủ tướng Svyrydenko phải ra đi vì lý do trên và người thay thế có thể là Serhiy Koretskyi, nhà điều hành của tập đoàn năng lượng quốc gia Navtozgaz. Bà Svyrydenko được cho sẽ được bổ nhiệm làm đại sứ tại Mỹ do mối quan hệ gần gũi của bà với các thành viên chính phủ Mỹ sau các nỗ lực đàm phán đạt được thỏa thuận khoáng sản quan trọng giữa hai nước.
ĐỨC TRUNG
