Xuất khẩu rau quả sang thị trường Trung Quốc: Cần nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị 

Trung Quốc là thị trường xuất khẩu quan trọng của nhiều loại nông sản nước ta. Nhưng Trung Quốc không còn là thị trường “dễ tính” như trước, vì vậy nông dân và doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn sản phẩm xanh, sạch, chất lượng cao khi xuất khẩu vào nước này.

Sầu riêng là trái cây được xuất khẩu mạnh sang thị trường Trung Quốc. Trong ảnh: Thu mua, tập kết sầu riêng tại một vựa trái cây ở TP Cần Thơ.

Thị trường tiêu thụ lớn

Với quy mô dân số hơn 1,4 tỉ người, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ nông sản rất lớn. Đặc biệt, Trung Quốc có nhu cầu nhập khẩu nhiều loại trái cây, rau màu và nông thủy sản mà Việt Nam có thế mạnh. 

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), nhiều loại rau quả của nước ta đã xuất khẩu chính ngạch vào thị trường Trung Quốc như sầu riêng, măng cụt, mít, chuối, dừa, chanh leo, khoai lang, thạch đen... Đồng thời, hai bên đang tiếp tục đàm phán, hoàn thiện điều kiện xuất khẩu đối với nhãn, vải, chôm chôm, xoài, thanh long và nhóm cây có múi.

Những năm qua, ngành rau quả Việt Nam phát triển mạnh cả về quy mô sản xuất và xuất khẩu, trở thành một trong những ngành hàng tăng trưởng nhanh nhất của lĩnh vực trồng trọt. Kim ngạch xuất khẩu rau quả từ mức 3,5 tỉ USD vào năm 2021 đã tăng lên 8,5 tỉ USD vào năm 2025, trong đó xuất khẩu trái cây chiếm chủ lực. Tăng trưởng về giá trị xuất khẩu rau quả sang thị trường Trung Quốc luôn chiếm ở mức cao trong những năm qua, bình quân từ 65-70%/năm. Trong cơ cấu xuất khẩu trái cây gần đây, sầu riêng là ngành hàng tăng trưởng nổi bật nhất. Giai đoạn 2021-2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 3 triệu tấn sầu riêng tươi và gần 190.000 tấn sầu riêng đông lạnh. Có 28 quốc gia nhập khẩu sầu riêng tươi và hơn 20 quốc gia nhập khẩu sầu riêng đông lạnh của Việt Nam, trong đó Trung Quốc chiếm trên 95% khối lượng...

Đáp ứng yêu cầu thị trường

Theo ngành chức năng, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu quan trọng đối với rau quả và nông sản của Việt Nam, vì vậy chúng ta cần quan tâm giữ vững thị phần và phát triển xuất khẩu bền vững sang thị trường này. Thời gian gần đây, Trung Quốc yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói... Nông dân và doanh nghiệp cần quan tâm cập nhật, nắm bắt thông tin để chuẩn hóa sản xuất đáp ứng nhu cầu thị trường. Cần thay đổi tư duy sản xuất, tăng cường liên kết với nhau để nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị bằng việc đầu tư, phát triển chế biến sâu. Chú ý tạo các sản phẩm xanh, sạch, chất lượng cao gắn với nhu cầu thị trường.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho rằng, ngành rau quả phải chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa trên sản lượng sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng, giá trị và phát triển bền vững. Sản xuất phải đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Ngành rau quả cần đổi mới phương thức sản xuất, chuyển đổi toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất đến bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu nhằm tăng trưởng về giá trị, nâng cao chất lượng và phát triển sản xuất thân thiện với môi trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng thu nhập cho người sản xuất.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, thời gian qua nhiều mặt hàng như sầu riêng, thanh long, chuối, mít, bưởi hay dừa đã xây dựng được vị thế đáng kể tại thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng trong thời gian tới không nằm ở việc mở rộng sản lượng bằng mọi giá mà ở khả năng nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị. Do vậy, cần chuyển dịch từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi, từ xuất khẩu theo nhu cầu ngắn hạn sang đáp ứng các tiêu chuẩn dài hạn của thị trường. Nếu trước đây, xuất khẩu chủ yếu dựa vào lợi thế sản lượng và vị trí địa lý thì hiện nay cần chuyển sang mô hình cạnh tranh bằng chất lượng, độ an toàn và tính minh bạch của sản phẩm. Hoạt động thương mại cũng cần dịch chuyển từ hình thức tiểu ngạch sang xuất khẩu chính ngạch, ổn định và bền vững hơn.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG