17/11/2026
x
+
aa
-

Ăn uống kiêng khem không tốt cho sức khỏe bệnh nhân đái tháo đường 

Theo BS.CKII Lưu Ngọc Trân, Trưởng Khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, thay vì kiêng khem gắt gao gây nhiều hệ lụy cho sức khỏe, người bệnh cần hiểu rõ nguyên tắc dinh dưỡng...

Theo BS.CKII Lưu Ngọc Trân, Trưởng Khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, thay vì kiêng khem gắt gao gây nhiều hệ lụy cho sức khỏe, người bệnh cần hiểu rõ nguyên tắc dinh dưỡng để thực hành ăn uống hợp lý, giúp giữ các chỉ số ổn định và đảm bảo thể trạng tốt.

Tác hại của việc cắt bỏ tinh bột khỏi bữa ăn

Nhiều bệnh nhân lo lắng, nếu không ăn cơm thì bị bủn rủn tay chân, nhưng ăn vào thì đường huyết lại tăng cao. BS.CKII Lưu Ngọc Trân khẳng định, quan niệm người bệnh đái tháo đường phải cắt bỏ hoàn toàn cơm và tinh bột là sai lầm, tiềm ẩn nguy cơ hạ đường huyết cấp tính với các biểu hiện bủn rủn tay chân, vã mồ hôi, hoa mắt. Cảm giác đói cồn cào sau đó lại thúc đẩy người bệnh ăn vặt, dẫn đến đường huyết tăng vọt đột ngột sau ăn và tạo thành một vòng lẩn quẩn khó kiểm soát. Đặc biệt, bệnh nhân đang điều trị bằng Insulin hoặc nhóm thuốc kích thích tiết Insulin, tuyệt đối không được bỏ bữa hay cắt tinh bột hoàn toàn vì rất dễ rơi vào hôn mê do hạ đường huyết.

BS.CKII Lưu Ngọc Trân, Trưởng Khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, tư vấn chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý cho người bệnh.

Thay vì kiêng khem cực đoan, người bệnh nên áp dụng nguyên tắc quy đổi lượng tinh bột tương đương. Giả sử, một bệnh nhân cần tổng năng lượng 1.200 kcal mỗi ngày, lượng tinh bột chiếm 50%, tương đương 600 kcal sẽ được phân bổ đều cho 3 bữa chính, khoảng một chén cơm mỗi bữa. Nếu không ăn cơm, người bệnh có thể thay thế bằng lượng tinh bột tương đương một chén cơm, như: một chén bún, bánh phở, mì, gói xôi, trái bắp hoặc củ khoai lang.

Bác sĩ lưu ý, người bệnh chỉ chọn ăn một loại tinh bột trong một bữa, bởi nếu đã ăn cơm mà ăn thêm bắp hoặc khoai lang thì lượng tinh bột nạp vào sẽ tăng gấp đôi, khiến đường huyết sau ăn tăng vọt rất nguy hiểm.

Để kiểm soát đường huyết tốt hơn, bác sĩ hướng dẫn mẹo nhỏ là đảo ngược quy trình ăn uống. Người bệnh nên ăn rau xanh, chất xơ trước tiên, tiếp đến mới ăn các thức ăn giàu đạm như thịt, cá, trứng, đậu hũ và ăn cơm, tinh bột sau cùng. Cách ăn này giúp lượng chất xơ vào dạ dày trước tạo thành màng bọc làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu đường của phần tinh bột ăn sau đó.

Cá thể hóa chế độ dinh dưỡng và vận động

Chế độ ăn giữ vai trò cốt lõi trong việc đưa chỉ số đường huyết về mức mục tiêu nên luôn được bác sĩ tư vấn cùng chế độ tập luyện trước khi kê đơn thuốc. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ, không có một công thức ăn uống chung duy nhất cho tất cả bệnh nhân mà phác đồ dinh dưỡng cần được cá thể hóa dựa trên thể trạng và tình trạng bệnh lý của từng người.

Để dễ hình dung và áp dụng tại nhà, y học hiện đại sử dụng phương pháp đĩa thức ăn với đĩa tròn đường kính khoảng 20cm chia làm 3 phần. Một nửa đĩa dành cho các loại rau củ không chứa tinh bột, như: cải xanh, bông cải, cà chua, dưa leo, bí ngòi nhằm cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất, giúp làm chậm hấp thu đường vào máu, kéo dài cảm giác no và giảm thèm ăn. Nửa đĩa còn lại chia làm 2 phần, một phần là nhóm thực phẩm giàu đạm tốt, như: cá, thịt gia cầm bỏ da, thịt heo nạc lọc bỏ mỡ hoặc đạm thực vật từ đậu hũ, đậu xanh, đậu đỏ để duy trì năng lượng và phòng ngừa teo cơ. Phần còn lại của đĩa dành cho nhóm tinh bột, như: cơm trắng, cơm gạo lứt hoặc ngũ cốc nguyên hạt.

Lượng thức ăn này sẽ được điều chỉnh linh hoạt theo thể trạng từng người. Chẳng hạn, người thừa cân, béo phì cần giảm tinh bột để giảm cân, còn người suy dinh dưỡng hoặc ăn uống kém có thể bổ sung sữa công thức chuyên biệt dành riêng cho người đái tháo đường theo chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, người bệnh nên ăn trái cây tươi nguyên quả để tận dụng chất xơ, tránh ép lấy nước uống vì nước ép chứa hàm lượng đường hấp thu nhanh cao.

Song song với dinh dưỡng, bác sĩ khuyến cáo bệnh nhân nên đi bộ nhẹ nhàng từ 10-15 phút sau bữa ăn khoảng 15 phút để cơ bắp tiêu thụ bớt lượng đường vừa hấp thu, tránh tăng đường huyết sau ăn. Chế độ tập luyện hằng tuần cần đạt tối thiểu 150 phút vận động kết hợp 2-3 buổi tập kháng lực với tạ nhẹ 1kg hoặc chai nước 500ml nhằm tăng cường sức cơ, chống teo cơ ở người cao tuổi.

Đồng thời, người bệnh cần theo dõi cân nặng định kỳ mỗi tuần một lần vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, đã đi vệ sinh và chưa ăn uống; theo dõi chỉ số vòng eo để kiểm soát mỡ nội tạng liên quan đến mức độ kháng Insulin; cũng như kiểm tra định kỳ đường huyết, huyết áp và mỡ máu hằng tháng hoặc mỗi 3 tháng theo lịch hẹn của bác sĩ chuyên khoa.

Bài, ảnh: THU SƯƠNG

Other news

Ăn uống kiêng khem không tốt cho sức khỏe bệnh nhân đái tháo đường 
Theo BS.CKII Lưu Ngọc Trân, Trưởng Khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, thay vì kiêng khem gắt gao gây nhiều hệ lụy cho sức khỏe, người bệnh cần hiểu rõ nguyên tắc dinh dưỡng...
Hoạt động thể lực - chìa khóa bảo vệ và nâng cao sức khỏe 
Hoạt động thể lực với cường độ thích hợp, đều đặn và thường xuyên sẽ nâng cao sức khỏe thể chất, có tác dụng phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm, như: bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư...
Loại rau số 1 hỗ trợ hệ miễn dịch 
Khi nói đến việc hỗ trợ hệ miễn dịch, ớt chuông đỏ đứng đầu danh sách vì nó đặc biệt giàu vitamin A, C, E và chất xơ - theo Kristen Lorenz, một chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ.
Thách thức mới trong phòng, chống HIV/AIDS 
Dù đạt nhiều tiến bộ trong điều trị và kiểm soát HIV, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam và các quốc gia khu vực châu Á - Thái Bình Dương vẫn đối mặt nhiều thách thức.
Đạm thực vật giúp tăng testosterone nam giới trung niên 
Lâu nay, chế độ ăn uống cân bằng và giàu đạm được cho có thể giúp phục hồi hoặc duy trì mức testosterone. Nghiên cứu mới của các nhà khoa học Phần Lan phát hiện đạm (prôtêin) từ rau củ quả cũng giúp duy trì hoóc-môn sinh dục nam này.
Top