Bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc J’rai và Bahnar
Đây được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2015 - 2020. Theo đó, tỉnh xúc tiến mở các lớp tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác trên lĩnh vực văn hóa, nhất là ở cấp cơ sở để nâng cao nhận thức, chuyên môn nghiệp vụ về bảo tồn văn hóa dân gian; đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, đoàn thể từ tỉnh xuống cơ sở và đồng bào các dân tộc về văn hóa và nhiệm vụ bảo tồn, phát huy văn hóa các dân tộc. Từ đó, nâng cao tinh thần chủ động của đồng bào và vai trò tự quản của cộng đồng các dân tộc trong quá trình bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc mình, làm cho Gia Lai thực sự là một vùng đa bản sắc văn hóa. Các cơ quan chuyên ngành tiếp tục hỗ trợ đào tạo nghề, xây dựng các làng nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, đan lát, làm men rượu, sản xuất nhạc cụ truyền thống...; đồng thời tập hợp, tạo điều kiện cho các nghệ nhân giỏi nghề, có tâm huyết trong sinh hoạt, sáng tác và truyền nghề.
Tỉnh cũng có kế hoạch hỗ trợ kinh phí và chế độ thù lao cho các nghệ nhân để mở lớp nghệ thuật đánh, chỉnh cồng chiêng, hát dân ca, kể khan, dệt thổ cẩm... nhằm lưu truyền cho các thế hệ sau, nâng cao lòng tự hào, ý thức bảo tồn văn hóa cội nguồn. Cùng với đó, tập trung phục dựng các lễ hội truyền thống và duy trì tổ chức định kỳ, tạo sân chơi và khuyến khích tinh thần, khả năng sáng tác cho các tầng lớp nhân dân; hỗ trợ xây dựng hoàn thiện thiết chế văn hóa cơ sở để bảo tồn bản sắc văn hoá dân tộc như: công viên văn hoá các dân tộc, làng văn hoá các dân tộc, phòng trưng bày đặc trưng văn hoá các dân tộc bản địa tại bảo tàng tỉnh….
Ngoài ra tỉnh Gia Lai đẩy mạnh công tác sưu tầm, tiếp tục phục hồi và giữ gìn các sinh hoạt văn hóa, các lễ hội, các ngành nghề truyền thống…, tăng cường hợp tác, giao lưu văn hóa để quảng bá văn hóa các dân tộc ở trong và ngoài tỉnh, quốc gia và quốc tế; xây dựng các chương trình nghiên cứu, bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc trên địa bàn một cách hiệu quả; tiếp tục thực hiện chính sách khuyến khích xã hội hóa và tạo điều kiện để các cá nhân, tổ chức doanh nghiệp đầu tư phát triển kinh tế vùng gắn với việc khai thác và sử dụng các giá trị văn hóa dân tộc nhằm bảo tồn, phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số một cách hiệu quả. Tỉnh Gia Lai đã xây dựng Đề án bảo tồn văn hoá các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh, trước mắt là Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị không gian văn hóa cồng chiêng giai đoạn 2016 -2020” để các cấp tổ chức thực hiện theo những cam kết của Chính phủ Việt Nam và Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO).
Gia Lai còn tự hào là mảnh đất đa sắc màu văn hóa với nhiều di sản văn hóa được công nhận ở cấp quốc gia và quốc tế như Không gian văn hóa cồng chiêng, Sử thi Bahnar. Hiện nay Gia Lai có 13 di tích và cụm di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 4 di tích được xếp hạng cấp tỉnh. Toàn tỉnh có hơn 6.000 bộ cồng chiêng, trong đó phần lớn là những bộ cồng chiêng có giá trị cao; hàng trăm nghệ nhân giỏi với khoảng 60 nghệ nhân biết chỉnh chiêng. Một số địa phương đã đưa việc dạy đánh cồng chiêng, múa xoang vào trường học. Các dự án nghiên cứu về cồng chiêng, về trang phục truyền thống của các dân tộc luôn nhận được sự quan tâm của các nhà khoa học trong và ngoài tỉnh. Bộ mặt nông thôn ở Gia Lai đã có nhiều khởi sắc, đời sống văn hóa tinh thần của người dân từng bước được nâng lên.
Tuy nhiên, theo ông Phan Xuân Vũ - Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, cùng với sự phát triển của xã hội, sự giao lưu kinh tế, văn hóa trong sinh hoạt đời sống hàng ngày giữa các tộc người với nhau đã tác động, ảnh hưởng không nhỏ đến những nét văn hóa đặc trưng của từng dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ bị mai một và mất dần theo thời gian. Số lượng nghệ nhân am hiểu về văn hoá truyền thống trong cộng đồng cũng ngày một giảm sút. Mặt khác, do sự tác động của những yếu tố bên ngoài khiến cho nhận thức của một bộ phận người dân tộc thiểu số cũng có thay đổi. Đó là thực trạng cần sớm quan tâm, điều chỉnh để bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc thiểu số./.
