Các KOL Nhật nỗ lực hàn gắn văn hóa với Trung Quốc 

Trong bối cảnh quan hệ Trung-Nhật diễn biến xấu đi, các nhà sáng tạo nội dung người Nhật đang sống tại Trung Quốc hoạt động như những nhà ngoại giao kỹ thuật số trên Xiaohongshu, Instagram và YouTube, mang đến sự kết nối và giao lưu văn hóa giữa 2 nước.  

Việc khoảng 90% người Nhật có cái nhìn không thiện cảm với Trung Quốc là một thực tế diễn ra nhiều năm. Tình cảm của công chúng Trung Quốc đối với Nhật Bản, vốn không mấy thân thiện, cũng trở nên xấu đi sau phát biểu của Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi hồi tháng 11-2025 về vấn đề Đài Loan. 

Những căng thẳng này nhanh chóng ảnh hưởng đến đời sống văn hóa. Nhiều buổi hòa nhạc của nghệ sĩ Nhật tại Trung Quốc bị hủy, còn các phim như Thám tử Conan và Cells at Work! cũng bị hoãn phát hành khi Bắc Kinh siết kiểm soát ngành giải trí Nhật Bản và khuyến cáo người dân hạn chế du lịch đến xứ hoa anh đào.

Theo The Japan Times, hiện chỉ còn khoảng 92.900 người Nhật sống tại Trung Quốc, giảm 38% so với mức đỉnh 150.000 người năm 2012. Số du học sinh Nhật tại Trung Quốc cũng giảm mạnh từ hơn 21.000 xuống còn khoảng 3.000 vào năm 2023, theo Bộ Giáo dục Nhật Bản.

Trong bối cảnh đó, các vlogger và người có tầm ảnh hưởng (KOL) người Nhật trên Xiaohongshu, Instagram và YouTube mang đến cơ hội hàn gắn văn hóa đáng kể cho hai nước.

KOL Nhật mở ra góc nhìn mới về Trung Quốc

Đối với Sakaekiko Ninomiya, việc trở thành nhà sáng tạo nội dung diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản và Trung Quốc tồn tại nhiều hoài nghi, không chỉ ở cấp chính phủ mà còn trong xã hội hai nước. Vì vậy, cô sử dụng mạng xã hội với mục tiêu “giúp mọi người có cái nhìn đa chiều hơn về Trung Quốc”.

Hiện theo học Thạc sĩ Quản trị kinh doanh tại Đại học Giao thông Thượng Hải, Ninomiya sở hữu khoảng 33.000 người theo dõi trên Instagram và 44.000 người trên Tiểu Hồng Thư (Xiaohongshu) - nền tảng mạng xã hội kết hợp giữa Instagram, TikTok và Pinterest với hơn 300 triệu người dùng.

Cô gái 28 tuổi đến từ Tokyo thường chia sẻ cuộc sống thường ngày tại Trung Quốc, như khử trùng chén dĩa bằng trà nóng, chữa dị ứng phấn hoa bằng châm cứu và trò chuyện thành thạo bằng tiếng Quan thoại với tài xế taxi địa phương.

Sakaekiko Ninomiya thường chia sẻ các video về cuộc sống thường nhật ở Trung Quốc với cả khán giả Trung Quốc và Nhật Bản trên MXH.

Shunsuke Nakamura (29 tuổi), từng nhiều lần đến Trung Quốc để du học và du lịch, cho biết anh có thiện cảm với người dân nơi đây, đặc biệt là sự tốt bụng của bạn học tại Đại học Hạ Môn. Hiện làm huấn luyện viên cá nhân ở Tokyo, Nakamura vẫn hoạt động trên Xiaohongshu, nơi anh chia sẻ các video thân thiện bằng tiếng Quan thoại lưu loát với hơn 32.000 người theo dõi.

Dù mạng xã hội Trung Quốc rất phát triển, các vlogger song ngữ vẫn khá hiếm, phần nào lý giải sức hút của các KOL Nhật với công chúng. Trong một nghiên cứu về tương tác người dùng MXH Trung Quốc với những KOL nước ngoài trên Xiaohongshu và Douyin (phiên bản TikTok tại Trung Quốc), các nhà nghiên cứu tại Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh phát hiện “sự tò mò và ngưỡng mộ chân thành” đối với những người sáng tạo nội dung không phải người Trung Quốc là yếu tố chính giúp họ nổi tiếng. 

Kết nối sự đồng cảm văn hóa hướng tới cải thiện quan hệ

Nakamura cho biết người dùng MXH thực sự trân trọng văn hóa lẫn nhau, bao gồm những người Nhật sẵn sàng tìm hiểu về Trung Quốc và những người Trung Quốc yêu thích ngôn ngữ và văn hóa Nhật Bản. 

Trong khi số người Nhật tại Trung Quốc đang giảm, thì số người Trung Quốc ở Nhật lại tăng lên. Công dân Trung Quốc là nhóm cư dân nước ngoài lớn nhất, với hơn 930.000 người vào cuối năm 2025. Khoảng 124.000 người là sinh viên, chiếm hơn 1/3 tổng số sinh viên quốc tế - theo Tổ chức Dịch vụ Sinh viên Nhật Bản. 

Sự bất đối xứng này góp phần định hình đối tượng khán giả mà Ninomiya, Nakamura và các KOL khác thu hút. Các bài đăng trên Xiaohongshu của họ - thường có phụ đề bằng cả tiếng Trung và tiếng Nhật - tạo ra không gian giao lưu cho cả những người yêu thích Nhật Bản ở Trung Quốc và người Nhật tò mò về cuộc sống ở Trung Quốc. 

Shunsuke Nakamura, người có hơn 32.000 người theo dõi trên Xiaohongshu, cho rằng người Nhật và Trung Quốc trân trọng văn hóa của nhau.

Ninomiya cho biết cô luôn hướng đến việc “tạo ra nội dung kết nối cả hai góc nhìn”, tập trung vào những trải nghiệm mang lại sự đồng cảm xuyên văn hóa. Một số người xem của Ninomiya ở Nhật cho biết nhận thức của họ về Trung Quốc đã thay đổi hoặc họ được truyền cảm hứng để đến thăm đất nước này. 

Những người sáng tạo nội dung như Ninomiya, Nakamura và nhiều vlogger khác tiếp cận khán giả không phải qua chính sách hay thông điệp chính phủ, mà thông qua sự tích lũy - những cái nhìn thoáng qua nhỏ, lặp đi lặp lại về cuộc sống thường nhật ở Trung Quốc. Theo thời gian, chúng giúp định hình lại nhận thức của người xem.

Đối với những người sẵn sàng tham gia hàn gắn, không gian mạng thực sự mang lại cảm giác quen thuộc, hoặc sự đồng cảm, góp phần giúp nhân dân hai nước thu hẹp khoảng cách. Kazuki Ota, một doanh nhân ngoài 30 tuổi lui tới Trung Quốc hằng tháng để làm ăn hoặc du lịch, hy vọng quan hệ Trung-Nhật sẽ được cải thiện. Anh thường chia sẻ video về trải nghiệm thú vị của mình ở Trung Quốc với 120.000 người theo dõi trên Xiaohongshu. Ota thừa nhận rằng “những giai đoạn quan hệ căng thẳng sẽ không biến mất hoàn toàn, nhưng nó càng làm cho sự hiểu biết lẫn nhau trở nên quan trọng hơn”. 

LÊ THƯ (Theo Japan Times)