Châu Âu lao đao vì thuốc kháng sinh giá rẻ Trung Quốc 

Thuốc kháng sinh giá rẻ từ Trung Quốc ồ ạt tràn vào Liên minh châu Âu (EU) đang tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt và đe dọa trực tiếp các nhà sản xuất trong khối, làm dấy lên lo ngại về sự phụ thuộc chiến lược ở phương Tây có thể kéo theo hạn chế nguồn cung dược phẩm trong thời kỳ đại dịch hoặc xung đột.

Một nhân viên Sandoz kiểm tra thùng lên men sử dụng trong sản xuất penicillin tại nhà máy ở Kundl (Áo). Ảnh: Reuters

Trong khi các nhà máy châu Âu duy trì những dòng thuốc gốc với chất lượng và giá thành đều cao do áp lực về chi phí năng lượng cùng quy chuẩn kỹ thuật khắt khe, nhiều nhà sản xuất Trung Quốc ngược lại cung cấp dược chất hoạt tính (API) - như amoxicillin và penicillin - với giá cực kỳ rẻ. Thậm chí có thời điểm bán dưới giá sản xuất nhờ chính sách trợ cấp của Bắc Kinh và chiến lược kìm hãm giá kéo dài, khiến các đối thủ phương Tây không thể cạnh tranh.

Trong quá trình đấu thầu mua sắm dược phẩm, nhiều chính phủ và cơ quan bảo hiểm y tế tại châu Âu thường ưu tiên tiêu chí giá thấp nhất, mở đường cho nhập khẩu thuốc giá rẻ từ châu Á. Theo số liệu của Eurostat, thị phần nhập khẩu penicillin và các dẫn xuất của loại dược phẩm này từ Trung Quốc vào EU đã tăng gần gấp đôi, từ 44% năm 2019 lên 86% vào năm ngoái. Trong khi đó, xuất khẩu mặt hàng này của châu Âu hiện chỉ bằng khoảng 1/5 so với mức đỉnh điểm đầu những năm 2000.

Thực tế này đẩy nhà máy tại Kundl (Áo), nơi duy nhất ở châu Âu sở hữu quy trình sản xuất penicillin khép kín hoàn chỉnh từ đầu đến cuối, vào tình thế cực kỳ khó khăn. Sau khi nhiều cơ sở sản xuất tuyên bố đóng cửa hoặc chuyển dịch sang châu Á, nhà máy thuộc tập đoàn dược phẩm Thụy Sỹ Sandoz được ví như pháo đài cuối cùng giúp châu Âu không bị phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung ứng kháng sinh từ Trung Quốc hay Ấn Độ.

Hồi tháng 5, Sandoz đã nộp đơn khiếu nại lên Ủy ban châu Âu (EC) yêu cầu mở cuộc điều tra chống bán phá giá, tập trung chứng minh các hoạt chất amoxicillin của Trung Quốc được trợ cấp và bán thấp hơn giá tại EU khoảng 47%. Theo nhiều nguồn tin, EC sẽ sớm mở cuộc điều tra và có thể dẫn đến việc áp thuế lên Bắc Kinh trong bối cảnh châu Âu đang theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn hơn với Trung Quốc để bảo vệ doanh nghiệp và việc làm nội khối. Trong số 23 cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đang diễn ra của EU, có tới 20 vụ liên quan Trung Quốc.

Sự thống trị của Trung Quốc đối với thị trường thuốc kháng sinh châu Âu trùng khớp với kế hoạch “Sản xuất tại Trung Quốc - Made in China 2025” được Bắc Kinh công bố từ năm 2015 nhằm vươn lên trong chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu. Đây cũng là ví dụ rõ ràng về giai đoạn chuyển mình của Trung Quốc từ các ngành dệt may và lắp ráp sang lĩnh vực sản xuất tiên tiến vốn là thế mạnh của châu Âu.

Hãng dược Sandoz ước tính, hiện có tới 90% hoạt chất kháng sinh toàn cầu được sản xuất bên ngoài châu Âu, chủ yếu là ở Trung Quốc. Trong văn bản trình bày trước các nhà lập pháp Anh đầu năm nay, Sandoz cho rằng việc Bắc Kinh kiểm soát chuỗi cung ứng penicillin có thể trở thành công cụ gây sức ép kinh tế hoặc bị vũ khí hóa trong chiến tranh hỗn hợp, tạo ra “rủi ro chiến lược tiềm tàng” tương tự như cách họ nắm giữ khoáng sản quan trọng hiện nay. 

Trong đại dịch COVID-19, nhà kinh tế học người Trung Quốc Lý Đạo Quỳ từng khiến châu Âu lo ngại khi đề xuất đưa nguồn cung API vào thảo luận trong các tranh chấp thương mại. Phát biểu này đã phơi bày mức độ phụ thuộc nặng nề của phương Tây vào chuỗi cung ứng dược phẩm và nguyên liệu thô từ Trung Quốc. Một quan chức Mỹ (giấu tên) tại Trung Quốc còn tiết lộ rằng các đối tác sở tại trong quá trình đàm phán đã lên tiếng về khả năng Bắc Kinh cắt giảm xuất khẩu nguyên liệu API như công cụ trả đũa căng thẳng thương mại.

MAI QUYÊN (Theo Reuters)