Cây bao báp cổ ở Madagascar lưu giữ 700 năm dữ liệu khí hậu
Phóng viên TTXVN tại châu Phi dẫn một nghiên cứu mới cho thấy những cây bao báp cổ thụ ở Madagascar đã lưu giữ hồ sơ lượng mưa kéo dài suốt 700 năm, mở ra nguồn dữ liệu hiếm giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn lịch sử khí hậu của đảo quốc này. Đây là dạng hồ sơ khí hậu đầu tiên được xây dựng cho Madagascar từ cây bao báp, trong bối cảnh các dữ liệu cổ khí hậu của nước này còn rất hạn chế.
Một cây bao báp ở Úc.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích đồng vị carbon trong các thân cây bao báp ở Tây Nam Madagascar, kết hợp với phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ để dựng lại biến động lượng mưa theo thời gian. Các nhà khoa học cho biết trong những giai đoạn khô hạn, cây hấp thụ nhiều hơn carbon-13 do khí khổng đóng lại để giữ ẩm, nhờ đó để lại tín hiệu hóa học phản ánh mức độ khô ẩm của từng thời kỳ.
Kết quả cho thấy lượng mưa tại khu vực này có xu hướng giảm trong suốt 700 năm qua, dù vẫn biến động mạnh theo chu kỳ nhiều thập kỷ đến hàng thế kỷ. Giai đoạn ẩm ướt nhất được xác định là từ năm 1350 đến 1450, trong khi thời kỳ khô hạn nghiêm trọng nhất kéo dài từ năm 1600 đến 1750. Nghiên cứu cũng cho thấy từ khoảng năm 1750 đến nay, khu vực này trải qua xu hướng giảm mưa dài hạn và thời gian của các giai đoạn ẩm ướt ngày càng ngắn hơn.
Theo các tác giả, biến động lượng mưa ở Tây Nam Madagascar chủ yếu bị chi phối bởi các tác nhân nhiệt đới hơn là cận nhiệt đới. Các giai đoạn ẩm thường gắn với sự dịch chuyển của gió đông liên quan đến Dải hội tụ nhiệt đới, trong khi các thời kỳ khô chịu ảnh hưởng của Dao động thập niên Thái Bình Dương, hiện tượng El Nino - Dao động phương Nam và biến động nhiệt độ mặt nước biển ở Tây Nam Ấn Độ Dương.
Các nhà nghiên cứu cho rằng kết quả này có ý nghĩa thực tiễn lớn đối với Madagascar, nơi đang phải đối mặt đồng thời với biến đổi khí hậu, suy thoái hệ sinh thái và áp lực thích ứng sinh kế. Việc hiểu rõ lịch sử mưa hạn trong nhiều thế kỷ được kỳ vọng sẽ giúp cải thiện dự báo khí hậu tương lai và hỗ trợ xây dựng các chiến lược thích ứng phù hợp hơn cho các hệ sinh thái và cộng đồng địa phương.
TRUNG KIÊN
