Chấm điểm 8.000 lễ hội (?!)

Cảnh "cướp" ấn tại đền Trần (Nam Định). Ảnh: Lê Hiếu

Như đã thành thông lệ, sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán dài ngày, cả nước bước vào mùa lễ hội. Con số 8.000 lễ hội đang hiện diện trên cả nước khiến nhiều người giật mình! Không thể không giật mình, bởi tính trung bình mỗi ngày có đến hơn 20 lễ hội, nếu chỉ ăn rồi đi lễ hội cũng thiếu thời gian, chứ đừng nói đến việc đi làm, đấy là chưa kể có lễ hội kéo dài 2- 3 tháng!

Tổ chức lễ hội để bảo tồn văn hóa, lịch sử là việc cần làm và sẽ không bao giờ bỏ qua hoặc lãng quên. Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố tích cực, thì việc khôi phục thêm nhiều lễ hội không phản ánh đúng giá trị văn hóa, lịch sử đã và đang làm cho lễ hội bị “biến tướng”, gây lãng phí tiền bạc của Nhà nước và nhân dân.

Ngày trước, khi đi trẩy hội, mọi người đều cảm nhận được những hình ảnh đẹp, thân thiện từ con người cho đến cảnh vật. Giờ đây, cảm nhận đó mất dần, thay vào đó hình ảnh dòng người chen chúc nhau, thậm chí giẫm đạp, hàng quán thì nhếch nhác, người bán chèo kéo người mua…

Việc “cướp” ấn, “cướp” lộc thánh, “hội lộ” thánh, không phải là chuyện hiếm thấy ở lễ hội.

Tôn trọng tín ngưỡng của người dân, nhưng nhìn nhận theo góc độ kinh tế,  mỗi lễ hội trung bình có đến hàng nghìn người tham dự, diễn ra trong nhiều ngày, thì đó là sự lãng phí lớn. Người đi trẩy hội không chỉ mất thời gian, mà còn tốn kém thêm tiền bạc...

Nhiều lễ hội, tức là nhà nước phải dành nguồn ngân sách hợp lý để thực hiện việc trùng tu, phục dựng các công trình phục vụ lễ hội và “nuôi” bộ máy bảo vệ lễ hội.

Mỗi khi người dân “kêu” về lễ hội bị biến tướng, thương mại hóa, các cơ quan quản lý văn hóa ở địa phương và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đều tiến hành thanh, kiểm tra. Tuy nhiên, lễ hội nhiều, lực lượng thanh tra văn hóa mỏng, nên việc thanh tra chỉ được thực hiện ở “điểm nóng”, còn lại các lễ hội từ nỏ đến lớn hoạt động thế nào cơ quan quản lý cũng không kiểm soát hết được!

Để đo “chỉ số niềm tin” của lễ hội, Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) vừa đưa ra đề xuất chấm điểm việc thực hiện công tác quản lý và tổ chức lễ hội trong năm nay. Các cơ quan báo chí sẽ cùng cơ quan quản lý tham giam chấm điểm lễ hội.

Bảng chấm diểm lễ hội dựa trên thang điểm 100, chia thành 6 mục lớn, với 4 mức xếp loại lễ hội: Hoàn thành xuất sắc (loại A) 95-100 điểm; hoàn thành tốt (loại B) 85-94 điểm; hoàn thành (loại C) 51-84 điểm; chưa hoàn thành (loại D) dưới 50 điểm.

Đề xuất chấm điểm lễ hội, hiện đang có hai luồng ý kiến khác. Luồng ý kiến thứ nhất ủng hộ việc chấm điểm để hạn chế những tiêu cực khi tổ chức lễ hội. Luồng ý kiến thứ hai, cho rằng việc chấm điểm lễ hội với những tiêu chí chung chung, thiếu chế tài mạnh, sẽ dẫn đến “bệnh” hình thức, phong trào...

Chấm điểm lễ hội nói gì cũng là việc cần làm, là sự cảnh báo, đặc biệt là đối với công tác quản lý của các địa phương có lễ hội.

Muốn lập lại trật tự lễ hội, bảo tồn văn hóa lịch sử thì phải tôn trọng lịch sử. Nếu lễ hội nào gắn với lịch sử, phản ánh được văn hóa truyền thống thì tồn tại, lễ hội nào không tiêu biểu thì không nên khuyến khích cử hành lễ linh đình, rầm rộ. Giảm bớt những lễ hội không thực sự cần thiết, không gắn với giá trị văn hóa, lịch sử, là việc cần làm và không thể trì hoãn.

Ngoài trách nhiệm của nhà nước, mỗi người dân cùng chung tay để nói không với những lễ hội phi văn hóa, lễ hội chỉ phục vụ mục đích thương mại hóa.

Sự thanh sạch trong trái tim mỗi con người là sự linh thiêng nhất, chứ đâu phải theo nhau trẩy hội bằng mọi giá!

Đăng Dương