Nhân kỷ niệm 50 năm chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh (24/4/1972 – 24/4/2022), ngày 22/4, tại thành phố Kon Tum, Bộ Quốc phòng phối hợp với Tỉnh ủy Kon Tum tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề "Chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh: Giá trị lịch sử và bài học kinh nghiệm".

Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Lê Huy Vịnh và Bí thư Tỉnh ủy Kon Tum Dương Văn Trang đồng Trưởng Ban Chỉ đạo Hội thảo.

Cách đây 50 năm, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, trực tiếp là Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên, quân và dân ta đã mở Chiến dịch Bắc Tây Nguyên - một trong ba hướng tiến công chiến lược năm 1972 trên chiến trường miền Nam, nhằm đánh bại cơ bản chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ. Trong Chiến dịch Bắc Tây Nguyên, thắng lợi của trận Đăk Tô - Tân Cảnh (23 - 24/4/1972) đã làm tan rã phần lớn lực lượng kìm kẹp của địch trong vùng, giải phóng đất đai và hơn 25 nghìn dân. Đây là lần đầu tiên, lực lượng vũ trang Tây Nguyên tiến công địch bằng hiệp đồng binh chủng quy mô lớn, có tốc độ nhanh, hiệu suất chiến đấu cao, đánh bại một sư đoàn, đập tan cụm phòng ngự then chốt và vững chắc nhất trong hệ thống phòng thủ của ngụy quân Sài Gòn ở Bắc Tây Nguyên, đồng thời mở ra khả năng đánh tiêu diệt lớn, tiến tới giải phóng hoàn toàn Tây Nguyên.

Thượng tướng Lê Huy Vịnh, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: Khoa Điềm)

Phát biểu khai mạc, Thượng tướng Lê Huy Vịnh, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, thực hiện quyết tâm của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, cuộc tiến công chiến lược năm 1972 của Quân Giải phóng miền Nam được tiến hành bằng 3 chiến dịch ở 3 hướng chiến lược: Trị - Thiên, Bắc Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, kết hợp với các chiến dịch tiến công tổng hợp ở đồng bằng sông Cửu Long và Khu 5, giáng đòn mạnh mẽ, quyết liệt vào quân đội và chính quyền tay sai Sài Gòn. Trong thế tiến công chiến lược ấy, chiến trường Tây Nguyên được xác định là hướng phối hợp quan trọng, có nhiệm vụ tiêu diệt một bộ phận chủ lực Quân đoàn 2 và lực lượng tổng dự bị quân đội Sài Gòn, giải phòng vùng Đăk Tô - Tân Cảnh và thị xã Kon Tum, khi có thời cơ phát triển xuống Pleiku, mở rộng vùng căn cứ Tây Gia Lai, Đăk Lăk, hình thành một vùng căn cứ hoàn chỉnh, nối liền với các căn cứ địa miền Đông Nam Bộ.

Tại chiến trường Tây Nguyên, địch phán đoán Bắc Tây Nguyên sẽ là hướng tiến công chính của ta trong Xuân - Hè 1972, nên tăng cường lực lượng phòng giữ thị xã Kon Tum, điều thêm Lữ đoàn Dù 2 thuộc lực lượng tổng dự bị chiến lược từ Sài Gòn ra, cùng lực lượng Quân đoàn 2 lập tuyến phòng thủ dọc hai trục đường 14 và 19, lấy khu vực thị xã Kon Tum và Đăk Tô - Tân Cảnh làm hai trung tâm phòng ngự mạnh. Trong đó, cụm phòng ngự Đăk Tô - Tân Cảnh gồm hệ thống các cứ điểm phòng ngự ở thị trấn Tân Cảnh (căn cứ 42 - Tân Cảnh), quận lỵ Đăk Tô (Đăk Tô 1) và căn cứ Phượng Hoàng (Đăk Tô 2).

Vào đầu tháng 4 năm 1972, trước sức mạnh tiến công của quân và dân ta ở Đông Nam Bộ, địch phải rút Sư đoàn Dù và Lữ đoàn Dù 2 vào ứng cứu Bình Long, lúc này ta đã tiến công phá vỡ tuyến phòng thủ của địch ở phía tây sông Pô Kô. Chớp thời cơ lực lượng phòng thủ nòng cốt của địch suy giảm, khó có khả năng tổ chức phản kích, Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên quyết định tiến công tiêu diệt cụm cứ điểm Đăk Tô - Tân Cảnh, thực hiện trận then chốt đầu tiên của Chiến dịch Bắc Tây Nguyên.

“Chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh là minh chứng cho sự lãnh đạo đúng đắn của Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương, sự chỉ đạo nhạy bén, linh hoạt, sáng tạo của Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên, được thể hiện qua từng trận đánh, trên từng mũi hướng tiến công… Để giành thắng lợi quan trọng này, hàng vạn đồng bào, chiến sĩ, trong đó có bộ đội và nhân dân các dân tộc Tây Nguyên nói chung, tỉnh Kon Tum nói riêng đã phải chịu đựng gian khổ, hy sinh chiến đấu vì chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” và cho mục tiêu thiêng liêng “giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước”” - Thượng tướng Lê Huy Vịnh khẳng định.

Theo Thượng tướng Lê Huy Vịnh, Hội thảo khoa học với chủ đề: “Chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh: Giá trị lịch sử và bài học kinh nghiệm” là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ôn lại truyền thống đấu tranh anh dũng của các thế hệ cha anh, tưởng nhớ đến các đồng bào, đồng chí đã chiến đấu, hy sinh trong cuộc kháng chiến trường kỳ để giành và giữ độc lập dân tộc, tự do và thống nhất Tổ quốc. Kết quả của Hội thảo sẽ góp phần hun đúc tinh thần yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý chí độc lập, tự chủ, tự cường và khát vọng hòa bình, củng cố niềm tin và quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; góp phần đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, phủ nhận sự nghiệp đấu tranh cách mạng vĩ đại của nhân dân ta. Đồng thời, giúp nhận thức sâu sắc, đầy đủ hơn tầm vóc, ý nghĩa lịch sử cũng như những bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay.

Quang cảnh Hội thảo. (Ảnh: Công Thi)

Tại Hội thảo, các đại biểu, nhân chứng lịch sử đã có nhiều bài tham luận, nhằm khẳng định giá trị quan trọng của chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh đối với chiến dịch Bắc Tây Nguyên và bước phát triển tất yếu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trên chiến trường Tây Nguyên; đánh dấu bước tiến về trình độ tổ chức chỉ huy và thực hành chiến dịch; góp phần vào thắng lợi của cuộc tiến công chiến lược năm 1972, làm thất bại một bước cơ bản chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh".

Chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh là dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng của quân và dân Tây Nguyên, khẳng định bước trưởng thành vượt bậc của lực lượng vũ trang trong tác chiến hiệp đồng binh chủng, góp phần tạo thế và lực mới cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Đặc biệt, các bài tham luận đã làm rõ âm mưu, thủ đoạn của đế quốc Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn; thế và lực của cách mạng miền Nam; khẳng định đường lối, quan điểm, chủ trương, lãnh đạo, chỉ đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ, cũng như quyết tâm mở cuộc tiến công chiến lược năm 1972, trong đó có hướng tiến công Bắc Tây Nguyên của Trung ương Đảng, mà trực tiếp là Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng.

Các tham luận cũng tập trung tái hiện quá trình lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hành tác chiến linh hoạt sáng tạo; sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa bộ đội chủ lực với lực lượng vũ trang, nhân dân địa phương; đồng thời khẳng định vai trò quan trọng, ý nghĩa, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm của chiến thắng này, cũng như việc phát huy và vận dụng sáng tạo vào thực tiễn xây dựng khu vực phòng thủ, củng cố quốc phòng an ninh trong tình hình mới.

Ngoài ra, hơn 80 báo cáo, tham luận của các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các địa phương, các đồng chí tướng lĩnh, sĩ quan, nhân chứng lịch sử, các nhà khoa học trong và ngoài Quân đội đã đề cập một cách khá toàn diện, sâu sắc về chiến thắng có ý nghĩa quan trọng này.

Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Lê Huy Vịnh nêu rõ, các tham luận có nội dung phong phú, chất lượng khoa học tốt, góp phần làm sáng tỏ thêm nhiều sự kiện và nội dung quan trọng, trong đó có một số khía cạnh mới được công bố về Chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh trong Chiến dịch Bắc Tây Nguyên Xuân - Hè 1972 cũng như đối với tiến trình cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Theo Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, hiện nay, nhiều tư liệu vẫn còn chưa được khai thác hết. Vì vậy, sau Hội thảo, các đơn vị của Bộ Quốc phòng cũng như địa phương cần tiếp tục sưu tầm, cung cấp các tư liệu, sự kiện liên quan đến trận Đăk Tô - Tân Cảnh nói riêng, Chiến dịch Bắc Tây Nguyên Xuân - Hè 1972 nói chung để các cơ quan, đơn vị bổ sung vào các công trình nghiên cứu, làm phong phú thêm sự kiện lịch sử có tầm vóc và ý nghĩa chiến lược này.

Đồng thời, các cơ quan, đơn vị, học viện, nhà trường trong Quân đội cần tích cực khai thác, sử dụng kết quả nghiên cứu của các bài tham luận vào quá trình giáo dục - đào tạo, thực tiễn huấn luyện, học tập. Các cơ quan thông tấn, báo chí, truyền hình tích cực tuyên truyền góp phần giáo dục lịch sử cho cán bộ, chiến sĩ, các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ hiểu rõ, hiểu đúng giá trị lịch sử của chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh đối với Chiến dịch Bắc Tây Nguyên và cuộc tiến công chiến lược năm 1972...

Trước khi Hội thảo diễn ra, ngày 21/4, Ban Chỉ đạo Hội thảo đã đến viếng, dâng hoa, dâng hương tại Nghĩa trang Liệt sỹ huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum và Tượng đài Chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh; Đoàn công tác của Bộ Quốc phòng đã đến thăm, tặng quà các gia đình người có công với cách mạng tại huyện Đăk Tô, gồm: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Y Buông (trú thị trấn Đăk Tô); các bệnh binh Ru Biên (xã Văn Lem), Y Lea (xã Đăk Trăm), A Beo (xã Ngọc Tụ) và thương binh Trần Thị Tâm (xã Diên Bình)./.