Gìn giữ hồn cốt văn hóa Khmer 

Với niềm đam mê làm tượng Phật và mong muốn gìn giữ hồn cốt văn hóa Khmer, ông Lý Phương, ngụ ấp Bưng Long, xã Long Phú (TP Cần Thơ), đã khởi nghiệp bằng nghề chế tác tượng Phật. Đến nay, cơ sở của ông ngoài lan tỏa giá trị văn hóa tốt đẹp còn mang lại thu nhập ổn định cho gia đình, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Thợ chế tác tỉ mỉ khắc họa từng chi tiết trên bức tượng tại cơ sở của ông Lý Phương.

Sinh ra trong gia đình Khmer có truyền thống gắn bó với chùa chiền, từ nhỏ ông Phương đã quen với hình ảnh những pho tượng Phật và không gian linh thiêng nơi thờ tự. Trong thời gian dài tu học ở chùa, ông Phương thường xuyên quan sát các nghệ nhân chế tác tượng Phật. Ban đầu ông Phương chỉ tò mò, nhưng rồi niềm yêu thích, say mê với việc chế tác tượng ngày càng ăn sâu vào tâm trí.

Vậy là ông miệt mài tìm hiểu các kiểu dáng tượng trong văn hóa Khmer, từ tư thế, tỷ lệ hình khối đến các chi tiết hoa văn mang tính biểu tượng... Với ông Phương, một pho tượng không chỉ cần đẹp mà còn phải thể hiện được thần thái, toát lên sự thanh tịnh, từ bi theo tinh thần Phật giáo.

Nhận thấy nhu cầu về tượng Phật ngày càng tăng, trong khi số người theo nghề truyền thống ngày càng ít, ông Phương trăn trở và quyết định khởi nghiệp với nghề chế tác tượng. Trải qua 20 năm với biết bao khó khăn trong những ngày đầu lập nghiệp: thiếu vốn, kinh nghiệm hạn chế; nhiều sản phẩm chưa đạt yêu cầu, phải chỉnh sửa nhiều lần... nhưng bằng sự kiên trì, không ngừng học hỏi từ các nghệ nhân đi trước, tìm tòi tài liệu và tích lũy kinh nghiệm, đến nay, cơ sở chế tác tượng Phật của ông Phương đã hoạt động ổn định. Các tác phẩm của ông Phương ngày càng tinh xảo, toát lên thần thái và nét đặc trưng của nghệ thuật Khmer, được nhiều chùa trong và ngoài tỉnh tin tưởng đặt hàng.

Điểm nổi bật trong các bức tượng do cơ sở của ông Phương chế tác là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Những chuẩn mực tạo hình đặc trưng của văn hóa Khmer cho tượng Phật, từ dáng ngồi thiền định, nét mặt hiền từ đến các họa tiết trang trí mang tính biểu tượng, luôn được ông Phương tôn trọng khi chế tác. Đồng thời, ông mạnh dạn áp dụng các kỹ thuật mới trong xử lý vật liệu, sơn phủ và hoàn thiện sản phẩm, giúp tượng vừa đẹp vừa bền, phù hợp với nhu cầu sử dụng lâu dài.

Ông Lý Phương bộc bạch: “Hơn 20 năm làm nghề, 10 năm tạo lập cơ sở, tôi đúc rút nhiều kinh nghiệm trong chế tác. Hiện tại, cơ sở tạo việc làm thường xuyên cho 8 lao động địa phương, chủ yếu là thanh niên Khmer, với thu nhập từ 400.000-500.000 đồng người/ngày. Thu nhập mỗi năm của gia đình tôi khoảng 360 triệu đồng”. 

Ông Phương không ngần ngại truyền hết khả năng nghề nghiệp của mình cho thanh niên địa phương, đặc biệt là người Khmer có hoàn cảnh khó khăn để họ từng bước làm chủ tay nghề.

Không chỉ chế tác tượng, ông Phương còn tham gia vẽ, trang trí cho nhiều công trình chùa Khmer và ghe ngo. “Mỗi lần tham gia vẽ ghe ngo hay trang trí chùa, tôi cảm thấy rất tự hào vì được góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc mình. Những kinh nghiệm đó cũng giúp tôi làm tượng Phật có hồn hơn” - ông Phương chia sẻ thêm.

Bài, ảnh: KIM NGỌC