Hội thảo khoa học "Đà Nẵng chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha (1858 - 2018): Quá khứ và hiện tại"

Đây là hoạt động nằm trong chuỗi các sự kiện kỷ niệm 160 năm ngày quân và dân Đà Nẵng kháng chiến chống Pháp (1858 - 2018).

Tham dự Hội thảo có các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà khoa học; các cán bộ quản lý đầu ngành từ các bộ, vụ, viện, trường đại học trong và ngoài nước; đại diện Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; lãnh đạo Hội đồng Di sản Văn hóa quốc gia, Hội Di sản Văn hóa Việt Nam.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Đặng Việt Dũng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng cho biết: Cách đây 160 năm, liên quân Pháp - Tây Ban Nha đã nổ những phát súng đầu tiên xâm lược Việt Nam, tại TP.Đà Nẵng. Đà Nẵng trở thành địa phương đại diện cho nhân dân cả nước, thực hiện sứ mệnh vệ quốc bằng những cuộc chiến oai hùng dưới các chân thành, đồn... tại Cửa Hàn. Với mục đích đánh chiếm Đà Nẵng để làm bàn đạp, tấn công Huế, lật đổ triều đình nhà Nguyễn hòng xác lập chế độ đô hộ trên khắp nước ta, thực dân Pháp và Tây Ban Nha đã huy động một đội quân viễn chinh xâm lược hùng hậu, kĩ thuật chiến tranh hiện đại, thiện chiến để đánh vào Đà Nẵng. Suốt hơn 18 tháng (kể từ ngày 1/9/1858 đến ngày 23/3/1860), liên quân Pháp - Tây Ban Nha đã liên tục mở các đợt tấn công để đánh chiếm, bình định và làm chủ Đà Nẵng. Thế nhưng, với lòng dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, quân, dân Việt Nam nói chung, Đà Nẵng nói riêng, đã tích cực chiến đấu và làm thất bại kế hoạch đánh nhanh, thắng nhanh của quân xâm lược, buộc chúng phải rút khỏi Đà Nẵng trong cay đắng. Chính Thiếu tướng Rigault de Genouilly trong một bản điều trần gửi Pháp hoàng Napoléon III đã phải thú nhận rằng: “Chính phủ Pháp đã nhầm Iẫn về tính chất cuộc chiến can thiệp ở Việt Nam. Người ta nói rằng xứ này không có binh lính, quân đội nhưng sự thật thì quân đội ở đây rất dũng cảm và dân quân gồm tất cả những người khỏe mạnh trong dân chúng”.

Đồng chí Đặng Việt Dũng khẳng định: Có thể nói rằng, cuộc chiến tranh vệ quốc tại Đà Nẵng xứng đáng là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần đoàn kết, ý chí chiến đấu đầy quả cảm của dân tộc Việt Nam trước sự đe dọa và tấn công của một trong những liên minh tư bản thực dân mạnh nhất lúc bấy giờ là liên minh Pháp - Tây Ban Nha. Đây cũng là lần đầu tiên, quân dân Việt Nam đối diện với các đế quốc phương Tây vượt trội hơn hẳn về trang bị vũ khí và tính chính quy; là sự đụng độ của cung tên, giáo mác, súng thần công với tàu to, súng lớn, tạc đạn nổ hai lần của những tên đế quốc thiện chiến. Tuy nhiên, với tinh thần yêu nước nồng nàn, nhân dân cả nước và Đà Nẵng đã sát cánh với quân đội của triều đình, dưới sự chỉ đạo của vua Tự Đức, nhất là danh tướng Nguyễn Tri Phương đã từng bước làm vô hiệu hóa ý đồ xâm lược của liên quân Pháp - Tây Ban Nha. 

Trên cơ sở ý nghĩa vô cùng to lớn của cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha cách đây 160 năm, Phó Chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng Đặng Việt Dũng cho biết: Hội thảo lần này được tổ chức với mong muốn sẽ góp phần làm rõ hơn các nguyên nhân dẫn tới cuộc tấn công xâm lược Việt Nam của liên quân Pháp -Tây Ban Nha; về những diễn biến lịch sử của cuộc chiến tranh Mậu Ngọ; về vị trí, vai trò của Đà Nẵng trong công tác phòng thủ và bảo vệ đất nước; về những anh hùng, nghĩa sĩ đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

“Bên cạnh đó, thông qua các chủ đề của Hội thảo, chúng ta sẽ cùng nhau trao đổi một cách khách quan, khoa học để có thêm những đánh giá chi tiết và toàn diện hơn về sự kiện lịch sử đã từng được xem là mốc mở đầu của Lịch sử Việt Nam thời cận đại; đồng thời, rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu từ lịch sử để vận dụng vào trong tình hình mới của đất nước và của thành phố Đà Nẵng” - đồng chí Đặng Việt Dũng cho biết. 

“Đà Nẵng luôn mang trong mình một lợi thế đặc biệt quan trọng về vị trí địa chính trị, địa kinh tế. Đà Nẵng được xem là trạm trung chuyển trên con đường thương mại từ Ấn Độ Dương qua Thái Bình Dương, là cửa ngõ để tiến vào khu vực Đông Nam Á lục địa và là vị trí then chốt cuối cùng của Hành lang kinh tế Đông Tây. Nói như vậy để mỗi chúng ta có thể hiểu được những giá trị đáng trân quý của lịch sử và tầm quan trọng của vị trí chiến lược của Đà Nẵng trong xu thế phát triển chung của đất nước và thời đại” - đồng chí Đặng Việt Dũng khẳng định và cho biết: Đà Nẵng đang trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phấn đấu để trở thành “Thành phố đáng sống” như cách gọi khá thân thương mà quần chúng nhân dân ở nhiều địa phương trên cả nước đã và đang dành cho vùng đất này. Và một trong những nguồn lực quan trọng đã góp phần kích cầu, truyền cảm hứng cho sự trưởng thành và lớn mạnh của thành phố trong những năm qua, có cả nguồn lực của truyền thống đấu tranh yêu nước và cách mạng, được gìn giữ qua bao thời kỳ lịch sử. Vì vậy, Hội thảo được tổ chức lần này là hết sức cần thiết, không chỉ bởi những giá trị khoa học mà còn bởi những ý nghĩa thực tiễn vô cùng quý giá. 

Theo Ban tổ chức, Hội thảo đã nhận được 36 bài tham luận chính thức của các đại biểu gửi về. Tại hai nhóm nội dung trao đổi, thảo luận của Hội thảo, các đại biểu đã tập trung vào các vấn đề liên quan đến chủ đề của Hội thảo như: Vị trí chiến lược của Đà Nẵng: Nhận thức, ứng đối và hành động xâm lược của Thực dân Pháp năm 1858; Mặt trận Đà Nẵng từ tháng 2 đến tháng 4/1859: Khoảng trống chiến sự hay thiếu sót của sách sử; Vị trí địa chính trị của Đà Nẵng trong việc Pháp đánh chiếm Cửa Hàn năm 1858 - 1860 và trong bối cảnh hiện nay; Vai trò của Tây Ban Nha; Vai trò của ba danh tướng Đào Trí, Lê Đình Lý, Nguyễn Tri Phương tại mặt trận Đà Nẵng; Vai trò của nhân dân xứ Quảng; Sự hữu dụng của hào, lũy và du kích chiến tranh; Bảo tồn và phát triển thành phố Đà Nẵng trong vận hội mới thế kỷ 21; Quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích Quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải vì sự phát triển bền vững; Đà Nẵng trong mối quan hệ quốc tế: Thực trạng và kiến nghị; Hệ thống phòng thủ ven biển thời Nguyễn; Sự kiện Pháp chiếm Việt Nam năm 1858: Góc nhìn đối sánh với các vùng khác có tính chất tương ứng trong khu vực Đông Nam Á…/.