Maroc lần đầu tiên có nữ Thủ tướng
Ngày 29-9, Hoàng gia Maroc thông báo Vua Mohammed VI đã bổ nhiệm bà Fatima Ezzahra El Mansouri làm Thủ tướng và giao nhiệm vụ thành lập chính phủ mới, đưa bà trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Maroc và là người phụ nữ thứ hai trong thế giới Arab đảm nhiệm cương vị này, sau bà Najla Bouden của Tunisia.
Bà El Mansouri trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Maroc. Ảnh: EPA
Quyết định được đưa ra sau cuộc bầu cử Hạ viện ngày 23-9, trong đó đảng Tính xác thực và Hiện đại (PAM) giành 97/395 ghế, nhiều nhất trong số các đảng tham gia. Theo Hiến pháp Maroc, nhà vua bổ nhiệm người đứng đầu chính phủ là thành viên đảng giành nhiều ghế nhất tại Hạ viện.
Bà El Mansouri, 50 tuổi, là luật sư, từng giữ chức Bộ trưởng Quy hoạch quốc gia, Quy hoạch đô thị, Nhà ở và Chính sách đô thị, đồng thời từng hai lần giữ chức Thị trưởng Marrakech. Bà được bầu làm thị trưởng thành phố này lần đầu năm 2009, trở thành nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakech.
Trên cương vị mới, bà El Mansouri sẽ tiến hành tham vấn với các đảng phái để thành lập chính phủ liên minh, sau đó trình danh sách thành viên nội các để nhà vua phê chuẩn. PAM không giành đủ 198 ghế để chiếm đa số tại Hạ viện, do đó cần xây dựng liên minh cầm quyền.
Trong cuộc bầu cử, đảng Tập hợp Quốc gia của những người độc lập (RNI) đứng thứ hai với 66 ghế, tiếp đến là đảng Istiqlal với 65 ghế và đảng Công lý và Phát triển (PJD) với 54 ghế. Lãnh đạo PJD, cựu Thủ tướng Abdelilah Benkirane, cho biết đảng này sẽ tiếp tục ở phe đối lập. Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử lần này chỉ đạt khoảng 38%, giảm đáng kể so với mức hơn 50% năm 2021. Khoảng 15,8 triệu người đăng ký bỏ phiếu trong tổng số khoảng 27 triệu người đủ tuổi bầu cử.
PAM được thành lập năm 2008 với định hướng hiện đại hóa xã hội và đường lối trung dung. Trong cuộc bầu cử vừa qua, việc ông Fouzi Lekjaa, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Maroc, gia nhập PAM trước ngày bỏ phiếu được xem là yếu tố góp phần củng cố vị thế của đảng này.
Trước bầu cử, PAM từng loại trừ khả năng tiếp tục liên minh với RNI và 2 đảng này đã chỉ trích lẫn nhau về những hạn chế trong điều hành, trong đó có việc không kiểm soát được giá lương thực. Tuy nhiên, sau bầu cử, bà El Mansouri cho biết không đặt ra “lằn ranh đỏ” trong đàm phán và hai bên đã “sang trang mới”.
Chính phủ mới sẽ giám sát giai đoạn cuối của chương trình đầu tư khoảng 20 tỉ USD nhằm chuẩn bị cho World Cup 2030, giải đấu Maroc đồng đăng cai với Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Chính phủ cũng sẽ phải giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội như bất bình đẳng, việc làm và những quan ngại ngày càng gia tăng của giới trẻ.
Những năm gần đây, phụ nữ ngày càng đảm nhiệm nhiều vị trí cấp cao tại Maroc. Chính phủ sắp mãn nhiệm có 4 nữ bộ trưởng. Việc bà El Mansouri trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên đánh dấu một bước phát triển mới trong sự tham gia của phụ nữ vào đời sống chính trị của quốc gia Bắc Phi này.
HOÀNG CHÂU
