Mặt tối của hệ thống đào tạo y khoa ở Indonesia 

Bước vào giai đoạn thực tập nội trú với ước mơ cứu người, thế nhưng các bác sĩ trẻ ở Indonesia nhanh chóng mất động lực khi đối mặt với điều kiện làm việc khắc nghiệt, đôi khi đe dọa đến chính tính mạng của họ.

Những giờ làm việc căng thẳng và bị cấp trên đối xử tệ bạc đang khiến nhiều bác sĩ nội trú Indonesia kiệt sức. Ảnh: CNA

Tại Indonesia, các bác sĩ tốt nghiệp muốn được cấp phép hành nghề độc lập trước tiên phải hoàn thành chương trình thực tập 12 tháng dưới sự giám sát chặt chẽ của đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm tại các bệnh viện, phòng khám. Bác sĩ đang trong quá trình đào tạo chuyên khoa cũng phải hoàn tất chương trình thực tập nội trú kéo dài từ 3 đến 6 năm.

Đối với nhiều bác sĩ, giai đoạn thực tập nội trú có thể là khoảng thời gian quý giá để tích lũy kinh nghiệm, nhưng đây cũng là giai đoạn dễ khiến nhiều người rơi vào tình trạng căng thẳng (stress) và tổn thương nghiêm trọng, cả về danh dự và tâm lý.

Như trường hợp của Annisa, ngay khi nhắc lại những ngày thực tập tại một bệnh viện công ở Đông Java cách đây 2 năm, vị bác sĩ 25 tuổi này bật khóc nức nở. Người mới ra trường như Annisa thường phải nhận ca trực mà người khác né tránh và những nhiệm vụ mà không ai muốn làm. Có lần, cô phải làm việc liên tục 36 tiếng đồng hồ để trực thay cho các bác sĩ cấp trên đi nghỉ lễ. Thể chất mệt mỏi, nhưng tinh thần còn tệ hơn khi một chút lỗi nhỏ cũng có thể khiến Annisa bị chỉ trích công khai. “Ngày nào tôi cũng muốn khóc. Ngày nào tôi cũng nghĩ đến việc bỏ cuộc và từ bỏ ước mơ trở thành bác sĩ” - Annisa nhớ lại.

Từ đầu năm 2026 đến nay, đã có 4 trường hợp bác sĩ nội trú tử vong, buộc Bộ Y tế Indonesia điều tra toàn diện. Mới nhất là vào ngày 1-5, bác sĩ thực tập 25 tuổi Myta Aprilia Azmy đã tử vong do nghi nhiễm trùng phổi. Điều tra ban đầu nghi ngờ bệnh viện đã vi phạm giới hạn giờ làm việc, cố ý sửa đổi dữ liệu và che giấu bằng chứng.

Theo quyền Tổng thanh tra Bộ Y tế Rudi Supriatna Nata Saputra, có “dấu hiệu làm việc quá sức” trong số 30 bác sĩ nội trú tại bệnh viện nơi Myta công tác. Được biết, cô và các bác sĩ nội trú khác được phân ca làm việc 12 tiếng/ngày và chỉ được nghỉ phép 4 ngày trong suốt chương trình thực tập. Thậm chí, họ phải kéo dài thời gian thực tập để bù những ngày nghỉ bệnh.

Văn hóa im lặng

Thông tin trên làm dấy lên làn sóng phẫn nộ về hệ thống đào tạo y khoa ở Indonesia, đặc biệt là tình trạng kiệt sức, quá tải công việc và nạn “ma cũ bắt nạt ma mới”.

Theo dữ liệu công bố hồi tháng 8-2025, Bộ Y tế đã nhận 2.920 khiếu nại liên quan chương trình thực tập nội trú kể từ khi đường dây nóng được mở vào năm 2023. Các khiếu nại bao gồm bắt làm việc quá giờ, bạo hành thể chất và lời nói.

Các chuyên gia cho biết những con số trên có thể chỉ phản ánh một phần nhỏ của vấn đề. Windhu Purnomo, chuyên gia về sức khỏe cộng đồng, nói rằng ông biết rất nhiều trường hợp không được báo cáo vì nạn nhân sợ bị trả thù, trượt chương trình thực tập, bị cấp trên xa lánh, hoặc bị coi là yếu đuối và không có khả năng chịu đựng áp lực của nghề bác sĩ. Chính sự im lặng như vậy đã cho phép tiêu cực tồn tại qua nhiều thế hệ.

Về lâu dài, văn hóa im lặng kết hợp stress mãn tính, kìm nén cảm xúc có thể làm tăng nguy cơ lo âu, kiệt sức và trầm cảm. Theo nghiên cứu năm 2018 của Đại học Padjdjaran, 3,16% các bác sĩ nội trú bị stress ở mức “cao”; 27,37% stress “hơi cao” và 44,21% bị stress “vừa phải”.

Đảm nhận khối lượng công việc vô cùng lớn, không có chế độ nghỉ phép, lương đôi khi thấp hơn mức lương tối thiểu khu vực và cộng thêm những cảm xúc dồn nén như kiệt sức, sợ hãi và tủi nhục đã đẩy một số bác sĩ trẻ đến bờ vực. Năm 2024, một bác sĩ gây mê thực tập 30 tuổi tại bệnh viện ở Trung Java được phát hiện tự tử trong ký túc xá. Kết quả điều tra tiết lộ cấp trên đã ép nạn nhân làm việc tới 23 tiếng/ngày, đồng thời bắt cô ấy trả tiền ăn và làm các thủ tục giấy tờ cho họ.

Nỗ lực cải cách

Trước tình trạng quá tải, lạm quyền và thiếu bảo vệ người mới, chuyên gia Windhu cho biết điều này đang đe dọa niềm tin của người dân Indonesia đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe. “Ai lại muốn được điều trị tại một bệnh viện nơi các bác sĩ đang chết dần vì những căn bệnh có thể chữa được hoặc họ phải làm việc quá sức đến nỗi tay run rẩy” - người này chất vấn.

Đối mặt áp lực, Bộ trưởng Y tế Indonesia Budi Gunadi Sadikin cho biết sẽ có những “thay đổi cơ bản” trong cách thức vận hành chương trình đào tạo bác sĩ nội trú. Trước mắt, bộ sẽ siết chặt quy định về thời gian làm việc không quá 8 tiếng/ngày và nâng mức lương tối đa cho thực tập sinh lên gần 450 USD.

Trong bản kiến nghị gồm 12 điểm gửi tới Bộ Y tế, Hiệp hội Y khoa Indonesia (IDI) cũng kêu gọi thực thi nghiêm ngặt giới hạn làm việc 40 tiếng/tuần đối với bác sĩ nội trú, đảm bảo ít nhất 1 ngày nghỉ bắt buộc mỗi tháng và giảm một nửa thời gian thực tập nội trú. IDI cũng đang thiết lập đường dây nóng riêng, tiến hành thu hồi hoặc đình chỉ giấy phép hành nghề của các cố vấn và người hướng dẫn liên quan các trường hợp bắt nạt hoặc lạm dụng.

MAI QUYÊN (Theo CNA News)