Mặt trận mới trong cuộc chiến Iran 

Lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen đã chiếm được thành phố Mokha trọng yếu bên bờ Biển Đỏ, qua đó mở rộng quyền kiểm soát đối với eo biển chiến lược Bab al-Mandeb và đặt ra thách thức không chỉ cho tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia mà còn gây sức ép lên Mỹ trong cuộc chiến với Iran.

Houthi kiểm soát thành phố Mokha được cho sẽ đe dọa an ninh cho tuyến hàng hải qua eo biển Bab al-Mandeb.

Houthi được cho đã kiểm soát thành phố cảng Mokha thuộc tỉnh ven biển Taiz ở miền Tây Yemen hôm 10-9. Vài ngày trước đó, Houthi cũng chiếm giữ thành phố Hays nằm sâu trong đất liền của tỉnh này và trại Khalid ibn al-Walid, căn cứ quân sự lớn nhất trong khu vực. Đối với Saudi Arabia và các đồng minh tại Yemen, việc để mất quyền kiểm soát thành phố Mokha là một bước lùi lớn, làm dấy lên những nghi ngại về khả năng của họ trong nỗ lực kiềm chế bước tiến của Houthi.

Điểm nghẽn chiến lược địa chính trị

Mokha cách thành phố cảng Hodeidah do Houthi kiểm soát khoảng 150km về phía Nam. Việc chiếm được thành phố cảng Mokha giúp Houthi mở rộng quyền kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ hơn ở Yemen, đồng thời kiểm soát gần như toàn bộ bờ biển Yemen trên Biển Đỏ, qua đó kiểm soát eo biển Bab Al-Mandab dễ dàng hơn. Mokha cách eo biển hẹp Bab al-Mandab ở cực Nam Biển Đỏ chưa đầy 80km.

Trước đây, Houthi từng tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ từ các khu vực xa hơn về phía Bắc thuộc lãnh thổ Yemen. Hoạt động vận tải biển qua eo biển Bab al-Mandeb đã giảm khoảng 60% kể từ khi Houthi bắt đầu tấn công các tàu thuyền tại đây vào cuối năm 2023, khiến nhiều công ty từ bỏ tuyến đường này. Giờ đây, việc kiểm soát Mokha mang lại cho lực lượng này một bàn đạp gần eo biển hơn, qua đó tác động đến thương mại và thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Là cửa ngõ dẫn vào tuyến đường nối liền châu Á và châu Âu qua kênh đào Suez, Bab al-Mandeb là một điểm nghẽn chiến lược về mặt địa chính trị, tương tự như eo biển Hormuz. Mặc dù có tầm quan trọng đối với thương mại toàn cầu thấp hơn so với Hormuz, nhưng Bab al-Mandeb vẫn là tuyến đường vận chuyển khoảng 12% lượng hàng hóa thiết yếu trên toàn thế giới, bao gồm hàng triệu thùng dầu mỗi ngày. 

Eo biển Bab al-Mandab ngày càng trở nên quan trọng đối với các thị trường năng lượng kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào tháng 2. Saudi Arabia - quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới - cũng vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nước này đã chuyển hướng sang Biển Đỏ để xuất khẩu phần lớn lượng dầu của mình.  

Thảm họa với cả Saudi Arabia và Mỹ

Reuters dẫn các nguồn tin cho biết cuộc tiến quân thần tốc của Houthi dọc theo bờ biển Biển Đỏ của Yemen trong tuần này diễn ra dưới sự chỉ đạo trực tiếp từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nhằm mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến với Mỹ.

Theo tờ Guardian, việc Houthi chiếm giữ khu vực vùng ven Biển Đỏ ở Yemen là thảm họa chiến lược đối với Saudi Arabia và Mỹ, đưa Iran và lực lượng ủy nhiệm đến gần hơn với việc kiểm soát hoàn toàn 2 điểm nghẽn huyết mạch đối với hoạt động vận tải biển của phương Tây nằm ở 2 phía đối diện của bán đảo Arab: eo biển Bab al-Mandab ở phía Nam Biển Đỏ và eo biển Hormuz ở vùng Vịnh.

Mặc dù Houthi có lý do riêng để giao tranh với Saudi Arabia, quốc gia hậu thuẫn cho lực lượng chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, nhưng cuộc xung đột này cũng phục vụ lợi ích của Iran. Bằng cách gia tăng sức ép lên quốc gia sản xuất dầu mỏ vốn là đồng minh của Mỹ, Tehran đang tìm kiếm lợi thế để đối trọng với Washington trong cuộc chiến ở Iran.

Hơn nữa, các nhà phân tích cho rằng nếu Houthi tận dụng sự hiện diện tại Mokha để gia tăng các mối đe dọa hoặc các cuộc tấn công nhằm vào hoạt động vận tải biển trên Biển Đỏ sẽ mang lại cho Iran thêm một đòn bẩy tiềm năng trong đàm phán với Mỹ. 

Ngược lại, nếuHouthi phong tỏa hiệu quả eo biển Bab al-Mandeb có thể đòi hỏi sự can thiệp quân sự của Mỹ, qua đó sẽ gia tăng gánh nặng khó kham nổi cho chính quyền Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới.

KIẾN HÒA