Mỗi người đều có thể là “Đại sứ văn hóa” của quê hương 

“Fish Eyes” (Mắt cá) là tác phẩm của nhiếp ảnh gia người Anh Sophia Spurgin đã vượt gần 14.500 tác phẩm dự thi để giành giải cao nhất tại cuộc thi LCE Photographer of the Year 2026. Bức ảnh chụp một người đàn ông ở Hội An, vui vẻ giơ hai con cá lên trước mắt. Nhân vật chính trong bức ảnh vô tình nổi tiếng rầm rộ. Đó là ông Đỗ Văn Mười, được nhiều người gọi với các biệt danh như “ông Mười Rớ”, “ông Mười Hội An” hay “chú Mười Cửa Đợi”… Nhiều nhiếp ảnh gia khác cũng đăng tải những bức ảnh đã chụp ông Mười, khi ông ngồi thuyền, kéo rớ (hay rớ chồ - một kiểu đánh bắt cá của người dân miền Trung), thả lưới hoặc cầm cá tạo dáng trước ống kính…

Chợ nổi Cái Răng - nét đẹp từ thương hồ trên sông nước. Ảnh: DUY KHÔI

Trước đó, cũng tại Hội An, có một cụ bà đưa đò qua sông lọt vào ống kính của một nhiếp ảnh gia. Bức ảnh nổi tiếng khắp thế giới và cụ bà được mọi người tặng cho danh hiệu “người có nụ cười đẹp nhất thế giới”. Cụ bà hiền hậu, móm mém có duyên, đậm chất miền Trung được tôn vinh như một người mẫu đặc biệt trên khắp các tạp chí, sách và mạng xã hội tầm cỡ quốc tế.

Và cũng mới đây, một người phụ nữ bán trái cây ở Nha Trang với cách “rao” độc đáo - không phải bằng giọng quen thuộc của chợ quê, mà bằng những câu hát tiếng Anh nhưng đầy nhịp điệu, đậm chất rock nhanh chóng lan tỏa khắp mạng xã hội. Những câu hát như “Hello, pineapple, sweet mango!” vang lên giữa phố biển, khiến du khách bật cười, rồi tò mò, rồi dừng lại mua. Cái hay không nằm ở sự chuẩn mực ngôn ngữ, mà nằm ở sự tự tin, sáng tạo và tinh thần phóng khoáng. Chỉ một gánh trái cây thôi, nhưng lại mang theo cả hình ảnh một Việt Nam thân thiện, gần gũi. Nghệ sĩ nổi tiếng The Kiffness đã cảm hứng sử dụng giai điệu và lời ca của bà để phối nhạc, tạo thành bản hit “Mango Pineapple Banana (Watermelon)”.

Ở Cần Thơ, những “đại sứ văn hóa” như thế lại hiện diện theo một cách rất đỗi gần gũi. Là dì Hai Bé bán bún riêu ở chợ nổi Cái Răng với mỹ danh “nữ hoàng bún riêu chợ nổi”, từng được nhiều đầu bếp, chuyên gia ẩm thực lừng danh thế giới đến chỉ để… ăn và tìm hiểu bí quyết. Dì Hai thì thiệt thà là “dì tự ăn rồi tự học nấu, nấu riết thành quen”, chứ bảo dì nêu công thức thì “thiệt lòng là dì cũng hỏng biết”. Sự dân dã, thiệt thà của người miền Tây vậy thôi đó mà “đốn tim” bao du khách, người ngoại quốc. Và còn có những anh Năm, anh Ba ở chợ nổi Cái Răng, mỗi ngày lênh đênh trên sông, vừa buôn bán vừa kể chuyện đời với nụ cười tươi rói, chuyện sông nước cho du khách phương xa. Họ không học qua lớp “hướng dẫn viên du lịch” nào, nhưng lại khiến người ta nhớ mãi về một miền Tây chân chất, hào sảng.

Điểm chung của họ đều là những người bình thường. Không ai trong số họ bắt đầu với ý nghĩ “mình sẽ đại diện cho văn hóa quê hương”. Họ chỉ sống, chỉ làm nghề, chỉ mưu sinh - nhưng làm bằng tất cả sự chân thành và tình yêu nơi mình thuộc về. Chính điều đó tạo nên sức lan tỏa. Văn hóa không phải lúc nào cũng nằm trong những bảo tàng, những lễ hội lớn hay những sự kiện quy mô. Văn hóa còn nằm trong nụ cười của một cụ bà, trong tiếng rao của một người bán hàng, trong cách một người dân kể về quê mình. Đó là văn hóa sống, văn hóa thở, văn hóa chạm được vào trái tim người khác. Và trong thời đại mạng xã hội, sự lan tỏa ấy càng mạnh mẽ.

Mới hay rằng, mỗi người đều có thể trở thành “đại sứ văn hóa” của quê hương. Không cần phải làm điều gì lớn lao, chỉ cần sống tử tế, giữ gìn nét đẹp riêng, và thể hiện nó một cách chân thành. Một nụ cười thân thiện với du khách, một lời chỉ đường nhiệt tình, một cách ứng xử văn minh nơi công cộng… tất cả đều góp phần tạo nên hình ảnh của một đất nước. Khi mỗi người biết giữ gìn và biết tự hào về văn hóa của mình, thì hình ảnh Việt Nam sẽ không chỉ đẹp trong mắt người ngoài, mà còn bền vững từ bên trong.

Biết đâu đấy, ngày nào đó, chúng ta cũng trở thành một “đại sứ văn hóa” theo cách rất riêng của mình.

ĐĂNG HUỲNH