Nguy cơ liệt mặt và đột quỵ não, khi giải nhiệt sai cách 

Thói quen tắm ngay sau khi đi nắng, dội nước lạnh đột ngột hay để điều hòa thổi thẳng vào người là những “sát thủ thầm lặng”. Các bác sĩ cảnh báo, những hành động tưởng chừng giúp giải nhiệt tức thì này có thể dẫn đến sốc nhiệt, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra các biến cố sức khỏe nghiêm trọng như liệt mặt và đột quỵ não.

Thực hiện: THU SƯƠNG - QUÁCH HÙNG

Theo các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, khi cơ thể đang ở nhiệt độ cao, các mạch máu ngoại vi sẽ giãn ra tối đa để thải nhiệt. Việc tiếp xúc đột ngột với nước lạnh hoặc khí lạnh sẽ kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến mạch máu co lại tức thì để giữ nhiệt. Hệ quả là áp lực lên thành mạch tăng vọt, dễ dẫn đến xuất huyết não hoặc nhồi máu não. Bên cạnh đó, nắng nóng khiến cơ thể mất nước và điện giải nhanh qua mồ hôi, làm độ nhớt của máu tăng cao, khiến máu trở nên “đặc” và lưu thông chậm. Sự kết hợp giữa việc thay đổi nhịp tim và lưu thông máu kém tạo điều kiện cho các cục máu đông hình thành, gây tắc mạch não ngay sau đó.

Trong các biến cố, liệt mặt và đột quỵ là hai tai biến thường gặp nhất. ThS.BS Hoàng Duy Luân, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết nhiều người chủ quan cho rằng liệt mặt chỉ xảy ra vào mùa lạnh, nhưng thực tế số ca liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên do “phong hàn” trong mùa hè đang tăng cao. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc di chuyển đột ngột giữa môi trường nóng và lạnh, hoặc để luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào đầu, mặt, gáy gây co thắt mạch máu và viêm dây thần kinh. Các triệu chứng điển hình bao gồm: mất nếp nhăn vùng trán, mắt nhắm không kín, miệng méo lệch và ăn uống rơi vãi khu trú ở một nửa bên mặt. Dù liệt mặt không đe dọa tính mạng, nhưng nếu chậm trễ điều trị, qua “giai đoạn vàng” có thể để lại di chứng vĩnh viễn như co cứng cơ mặt và ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý người bệnh.

Đối với biến cố đột quỵ não, BS.CKII Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, khuyến cáo mọi người cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu sốc nhiệt, như: thân nhiệt trên 40°C, da nóng khô, lú lẫn hoặc co giật. Đặc biệt, cần ghi nhớ quy tắc FAST để cấp cứu kịp thời: F (Face) - Méo miệng; A (Arm) - Yếu liệt tay chân; S (Speech) - Nói ngọng, khó nói và T (Time) - Gọi ngay cấp cứu 115 vì mỗi phút trôi qua, tế bào não sẽ bị tổn thương không thể phục hồi.

Để thích nghi an toàn, các bác sĩ nhấn mạnh 5 nguyên tắc bảo vệ sức khỏe: Không tắm ngay sau khi đi nắng (cần nghỉ từ 20-30 phút để hạ nhiệt tự nhiên); luôn làm quen với nước bằng cách lau người trước khi tắm; không tắm muộn sau 22 giờ; uống đủ nước lọc và điện giải thay vì rượu bia; hạn chế ra ngoài giờ cao điểm từ 10 giờ đến 16 giờ. Riêng với người cao tuổi và người có bệnh nền tim mạch, huyết áp, việc theo dõi sức khỏe và dùng thuốc đúng chỉ định là bắt buộc. Thích nghi dần dần cơ thể với nhiệt độ là chìa khóa quan trọng nhất để tránh các biến cố sốc nhiệt đáng tiếc trong mùa nắng nóng.

THU SƯƠNG