Rào cản làm lu mờ triển vọng thương vụ SpaceX - Tesla
Đánh giá tiềm năng của “siêu dự án” trị giá 3.500 tỉ USD khi sáp nhập công ty tên lửa SpaceX và nhà sản xuất xe hơi điện Tesla, giới phân tích cho biết tỉ phú Elon Musk có thể đối mặt nhiều rào cản về quy định cạnh tranh và các biến động chính trị, nhất là nghi ngại về an ninh trong nước lẫn ở nước ngoài.
Xe điện Tesla Cybertruck dẫn đầu đoàn hộ tống khi tàu vũ trụ SpaceX Starship được vận chuyển ra bệ phóng tại trung tâm vũ trụ Starbase (Mỹ). Ảnh: Reuters
Ngày 20-10, tỉ phú Musk chính thức lên tiếng về khả năng hợp nhất 2 trong số những doanh nghiệp quan trọng nhất thuộc hệ sinh thái công nghệ do ông xây dựng. Dẫn nguồn tin thân cận, Bloomberg cho biết thương vụ sẽ khép lại chuỗi các thỏa thuận liên kết doanh nghiệp của người giàu nhất thế giới và được cho hoàn tất trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Nhà Trắng vào tháng 1-2029.
SpaceX hiện giá trị khoảng 2.000 tỉ USD trong khi Tesla hơn 1.500 tỉ USD. Nếu thành công, đây sẽ là thương vụ táo bạo nhất từ trước đến nay và công ty mới sẽ thuộc nhóm doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới, sánh ngang với Nvidia, Apple hay Alphabet.
Điểm đáng lưu ý là kế hoạch này sẽ hợp nhất đối tác thiết yếu trong hạ tầng chiến lược của Mỹ với nhà sản xuất lớn trong nước nhưng phụ thuộc sâu sắc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc.
Được biết, SpaceX đang là một trong những đối tác chủ lực của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), thực hiện các nhiệm vụ phóng tàu vũ trụ chở hàng và phi hành gia lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS); tham gia phát triển hệ thống đổ bộ Mặt trăng cho chương trình Artemis. SpaceX đồng thời cung cấp dịch vụ phóng tên lửa phục vụ an ninh quốc gia, phát triển mạng lưới vệ tinh quân sự bảo mật cao và ký các hợp đồng truyền thông - công nghệ trị giá hàng tỉ USD với Lầu Năm Góc.
Về phần Tesla, hãng này vốn phụ thuộc rất lớn vào chuỗi cung ứng và thị trường Trung Quốc, đặc biệt ở các lĩnh vực cốt lõi như pin xe điện, linh kiện phần cứng và robot hình người. Phân tích còn cho thấy nếu Tesla loại bỏ chuỗi cung ứng Trung Quốc, chi phí xuất xưởng robot Optimus có thể tăng gần 200%.
Hiện tại, một số nhà lập pháp lưu ý hoạt động của Tesla tại Trung Quốc có thể trở thành đòn bẩy chiến lược quan trọng để Bắc Kinh gây sức ép trong các tranh chấp thương mại với Mỹ. Nếu đảng Cộng hòa để mất quyền kiểm soát Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, thỏa thuận này nhiều khả năng bị đưa vào diện điều tra của Quốc hội, châm ngòi cho cuộc đối đầu giữa Tổng thống Trump và đảng Dân chủ.
Thực tế trên cho thấy, việc hợp nhất SpaceX và Tesla không chỉ mang yếu tố thương mại mà có thể trở thành an ninh quốc gia.
Về mặt lý thuyết, ông Musk có thể giải quyết bằng cách hạn chế mức độ tích hợp giữa 2 công ty. Song, các nhà phân tích cho rằng thỏa thuận vẫn có thể đối mặt rủi ro lớn bị hủy bỏ vào năm 2029 nếu chính quyền Mỹ tiếp theo có lập trường cứng rắn hơn.
Còn tại Trung Quốc, việc sáp nhập Tesla và SpaceX (nếu diễn ra) sẽ đặt tổ hợp nhà máy sản xuất lớn (Gigafactory) ở Thượng Hải dưới cùng một tập đoàn liên kết với quân đội Mỹ và mạng lưới vệ tinh Starlink/Starshield từng bị Trung Quốc xem là mối đe dọa. Trong tình huống đó, giới chức Bắc Kinh khó tiếp tục coi Tesla như thực thể thương mại thuần túy, dẫn tới hành động siết chặt quy định về mở rộng nhà máy, phê duyệt dữ liệu hoặc tiếp cận thị trường. Giải pháp khả dĩ là mô hình “tách vùng” (ring-fencing), buộc Tesla nhượng quyền kiểm soát phần lớn hoạt động tại đây cho Trung Quốc.
MAI QUYÊN
(Theo Reuters, Euronews)
