Sinh viên Mỹ ngày càng khó tìm việc 

Như thường lệ, cứ đến tháng 5 là những sinh viên sắp tốt nghiệp đại học Mỹ lại đổ về Công viên Quảng trường Washington ở thành phố New York, để ghi lại khoảnh khắc khép lại cuộc sống sinh viên và chuẩn bị bước sang giai đoạn mới của cuộc đời. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường việc làm khan hiếm và nhiều thách thức, niềm vui của họ vơi đi rất nhiều.

Sinh viên Mỹ trong ngày lễ tốt nghiệp. Ảnh: Athleticademix.com

Quá nhiều trở lực

Giống như hàng triệu người cùng trang lứa trên khắp nước Mỹ, Julie Patel - người vừa hoàn thành bằng thạc sĩ về y tế công cộng - đang bước vào thị trường việc làm đầy bấp bênh khi bất ổn kinh tế gia tăng do nhiều nguyên nhân, gồm chiến tranh, thuế quan, sự tiến bộ của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là việc chính phủ cắt giảm ngân sách, từ đó làm chậm quá trình tuyển dụng và gia tăng cạnh tranh giữa những sinh viên mới tốt nghiệp mong muốn tìm kiếm việc làm ổn định.

Theo tờ Al Jazeera, việc Chính phủ Mỹ cắt giảm ngân sách đã ảnh hưởng đến các nhà tuyển dụng tiềm năng trong y tế công cộng, lĩnh vực mà Patel đang tìm việc. Năm ngoái, Bộ Hiệu quả Chính phủ Mỹ do tỉ phú giàu nhất thế giới Elon Musk phụ trách đã "khai tử" hàng loạt chương trình và ngân sách chính phủ nhằm “giảm lãng phí”, gồm quỹ nghiên cứu trị giá khoảng 4 tỉ USD do Viện Y tế Quốc gia Mỹ cấp. Động thái này khiến các hệ thống đại học trên khắp nước Mỹ phải “đóng băng” tuyển dụng, gồm các trường như Đại học Duke, Đại học Harvard, Đại học Maryland, còn Đại học Princeton thì cắt giảm việc làm, qua đó ảnh hưởng đến các hoạt động nghiên cứu cũng như công việc mà Patel đang theo đuổi.

Hiện việc cắt giảm ngân sách của chính phủ liên bang vẫn tiếp diễn. Khảo sát do Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố gần đây cho thấy, lực lượng lao động của chính phủ liên bang giảm thêm 9.000 người trong tháng 4, khiến những người theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực công vụ ít có cơ hội hơn và làm gia tăng sự cạnh tranh cho các vị trí việc làm tại các viện nghiên cứu.

Sự phát triển ồ ạt của AI cũng đang gây áp lực đối với những sinh viên mới tốt nghiệp. Theo phân tích từ Phòng thí nghiệm Kinh tế Kỹ thuật số Stanford, AI khiến tỷ lệ việc làm đối với những lao động mới vào nghề, gồm các kỹ sư phần mềm, giảm khoảng 16%. Tình trạng này sẽ còn trở nên căng thẳng hơn theo thời gian khi cuộc khảo sát do Goldman Sachs công bố đầu tháng này cho thấy những tiến bộ trong AI có thể khiến trung bình 16.000 việc làm bị cắt giảm mỗi tháng.

“Lần đầu tiên sau nhiều thập niên, sinh viên mới tốt nghiệp đang bước vào thị trường lao động nơi họ phải cạnh tranh với những người cùng trang lứa, thế hệ Millennials (những người sinh từ năm 1981-1996), thế hệ X (1965-1980), và cả thế hệ bùng nổ dân số (1946-1964) - những người bị sa thải gần đây do sự bùng nổ của AI” - Stephanie Alston, Giám đốc điều hành của công ty tuyển dụng BGG Enterprises, lo ngại.

Chưa kể, sinh viên mới tốt nghiệp còn phải vật lộn với quy trình xin việc ngày càng bị chi phối bởi AI, khiến hành trình tìm kiếm việc làm ngày càng khó khăn hơn. Công ty tư vấn KPMG cho hay hồ sơ xin việc được AI hỗ trợ tràn ngập các cổng thông tin ứng tuyển, trong khi các ứng viên ảo ngày càng tăng. KPMG dự báo đến năm 2028, cứ 4 ứng viên xin việc thì sẽ có một ứng viên ảo.

Tỷ lệ tuyển dụng và nghỉ việc thấp

Theo khảo sát do Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố, trong tháng 3, số lượng tuyển dụng tăng nhẹ 655.000 lên 5,6 triệu và số lượng thôi việc là 5,4 triệu. Điều đó có nghĩa là đối với những người đã có việc làm, họ hiếm khi rời bỏ công việc hiện tại để tìm việc mới, khiến những sinh viên mới ra trường ít có cơ hội. “Tỷ lệ nghỉ việc giảm, báo hiệu sự giảm biến động tổng thể trên thị trường lao động khi người lao động và người sử dụng lao động đều kiên nhẫn chờ vượt qua giai đoạn bất ổn kinh tế này”, theo 2 chuyên gia Elise Gould và Joe Fast tại Viện Nghiên cứu Chính sách Kinh tế Mỹ

Báo cáo việc làm mới nhất cho thấy nền kinh tế Mỹ đã tạo thêm 115.000 việc làm, với phần lớn sự tăng trưởng tập trung vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, vận tải và bán lẻ. Tuy nhiên, các lĩnh vực lao động trí óc khác lại suy yếu. Hoạt động tài chính mất 11.000 việc làm, trong khi dịch vụ thông tin mất 13.000 việc làm. So sánh để thấy, năm ngoái, lứa sinh viên tốt nghiệp năm 2025 gia nhập thị trường lao động khi nền kinh tế Mỹ tạo thêm 177.000 việc làm.

“Chúng ta ở trong môi trường không tuyển dụng, không sa thải và không thấy nhiều biến động lao động như bình thường. Hiện nay, chúng ta có nhiều lao động có kinh nghiệm hơn đang tìm việc. Họ có thể sẽ cạnh tranh gay gắt với những sinh viên mới tốt nghiệp” - Aleksandar Tomic, phó hiệu trưởng về chiến lược, đổi mới và công nghệ tại Đại học Boston, nhận định.

TRÍ VĂN