Tầm soát sớm và điều trị kịp thời để ngăn ngừa bệnh tiêu hóa tiến triển ác tính 

Theo các bác sĩ chuyên khoa, các bệnh lý đường tiêu hóa ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa. Đáng lo ngại, nhiều bệnh lý ác tính giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm, triệu chứng mờ nhạt khiến người bệnh dễ bỏ qua. Khi bệnh bộc phát thì thường đã ở giai đoạn muộn, gây khó khăn cho điều trị. Việc phát hiện sớm và xử lý triệt để các tổn thương tiền ung thư qua nội soi tiêu hóa được xem là phương pháp hiệu quả, giúp cải thiện tiên lượng sống và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho người bệnh.

Các bác sĩ nội soi tầm soát bệnh đường tiêu hóa cho bệnh nhân. Ảnh BS cung cấp

Bệnh từ lối sống 

BS.CKII Phạm Hữu Dũng, Phó trưởng Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long, cho biết bệnh lý đường tiêu hóa rất đa dạng, từ các rối loạn lành tính như viêm dạ dày, trào ngược dạ dày - thực quản (GERD), hội chứng ruột kích thích, đến những tổn thương thực thể nguy hiểm như viêm loét đại tràng, polyp đại trực tràng và ung thư. Nguyên nhân gia tăng các bệnh lý này liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt thiếu khoa học: tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, lối sống căng thẳng, lạm dụng rượu bia và thuốc lá. Đặc biệt, tình trạng nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) kéo dài nếu không được điều trị triệt để sẽ gây viêm loét dạ dày - tá tràng, tiến triển thành viêm teo niêm mạc và dị sản/chuyển sản niêm mạc ruột, là những tổn thương tiền ung thư dẫn đến ung thư dạ dày. Bên cạnh đó, bệnh trào ngược dạ dày - thực quản (GERD), nếu không được kiểm soát tốt, dịch axit trào ngược liên tục sẽ gây viêm loét, hẹp thực quản và nguy hiểm nhất là biến chứng thực quản Barrett. Đây là tổn thương làm tăng đáng kể nguy cơ tiến triển thành ung thư thực quản.

Theo bác sĩ, đường tiêu hóa có khả năng bù trừ và thích nghi rất lớn. Ở giai đoạn đầu, triệu chứng thường rất mơ hồ, như: đầy bụng, ợ hơi, ợ chua, đau bụng thoáng qua, hoặc tiêu chảy - táo bón thất thường. Những biểu hiện này dễ tự thuyên giảm khi điều chỉnh chế độ ăn hoặc dùng men tiêu hóa, tạo tâm lý chủ quan khiến người bệnh tự mua thuốc uống tại nhà. Đến khi xuất hiện các dấu hiệu rầm rộ, như: đau bụng dữ dội, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu hay nuốt nghẹn thì bệnh đã chuyển sang giai đoạn muộn.

Đối tượng và độ tuổi cần tầm soát sớm

BS.CKII Phạm Hữu Dũng ghi nhận, nhiều người thường e ngại nội soi tiêu hóa vì sợ đau, buồn nôn hoặc khó chịu. Hiện nay, giải pháp nội soi tiền mê (nội soi không đau), sử dụng thuốc tiền mê ngắn hạn, giúp thư giãn và giảm đau tối đa. Trong suốt quá trình thực hiện, bệnh nhân hoàn toàn không có cảm giác đau đớn hay khó chịu. Nhờ người bệnh nằm yên, bác sĩ có thể quan sát kỹ lưỡng toàn bộ niêm mạc, phát hiện chính xác các tổn thương nhỏ nhất và thuận lợi tiến hành các thủ thuật can thiệp an toàn như sinh thiết, cầm máu hay cắt polyp ngay trong lúc soi. Ung thư đại trực tràng hầu hết đều tiến triển từ các polyp tiền đề trong khoảng thời gian từ 5-10 năm. Do đó, việc nội soi phát hiện và cắt bỏ polyp kịp thời là biện pháp phòng ngừa chủ động hiệu quả nhất.

Bác sĩ Phạm Hữu Dũng cho biết, hiện nay có nhiều phương pháp hỗ trợ tầm soát ung thư đại trực tràng như xét nghiệm máu ẩn trong phân, chụp cắt lớp vi tính (CT-scanner) dựng hình đại tràng hay nội soi đại tràng sigma. Tuy nhiên, nội soi toàn bộ đại trực tràng vẫn là “tiêu chuẩn vàng”. Phương pháp này giúp bác sĩ quan sát toàn diện lòng đại tràng và trực tiếp can thiệp cắt bỏ polyp ngay khi phát hiện mà không cần phẫu thuật mổ mở. Đối với polyp quá lớn hoặc nghi ngờ ung thư hóa sâu, bác sĩ sẽ sinh thiết và hội chẩn đa khoa để đưa ra phác đồ xử trí phù hợp sau khi sức khỏe bệnh nhân ổn định.

Bác sĩ Phạm Hữu Dũng khuyến cáo, người từ 45 tuổi trở lên nên thực hiện tầm soát nội soi dạ dày và đại trực tràng định kỳ, ngay cả khi cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh và không có triệu chứng. Người có tiền sử gia đình (cha, mẹ, anh, chị, em ruột) mắc ung thư đường tiêu hóa hoặc polyp đại trực tràng; người có thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia lâu năm; hoặc người mắc các bệnh viêm đại tràng mạn tính là nhóm nguy cơ cao, cần tầm soát sớm hơn (từ 35-40 tuổi).

Bác sĩ nhấn mạnh, trì hoãn đi khám vì tâm lý e ngại nội soi là một sai lầm phổ biến khiến nhiều người bỏ lỡ “giai đoạn vàng” điều trị. Việc chủ động thăm khám và tầm soát định kỳ bằng phương pháp nội soi tiền mê hiện đại giúp phát hiện sớm bệnh lý, nâng cao tỷ lệ điều trị thành công, tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng cuộc sống.

THU SƯƠNG