Trung Quốc tái định hình cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu
Năm ngoái, Trung Quốc đã rót 132 tỉ USD vào công nghệ sạch và đầu tư cho các nước đang phát triển, được xem là khoản đóng góp lớn nhất từ trước đến nay của Bắc Kinh nhắm tới cắt giảm lượng khí thải CO₂ toàn cầu.
Công nhân lắp pin năng lượng Mặt trời tại Pakistan. Ảnh: Les Echos
Được biết năm 2024, tổng số tiền tài trợ hoặc cho vay mà các nước giàu đầu tư cho các nước nghèo hơn để chống biến đổi khí hậu là 137 tỉ USD. Khoản tiền này xuất phát từ chương trình tài chính khí hậu mà các quốc gia giàu nhất thế giới đã nhất trí tại Hội nghị khí hậu của Liên Hiệp Quốc năm 2009. Tuy nhiên, một cuộc điều tra hồi năm 2024 cho thấy phần lớn nguồn tài chính khí hậu toàn cầu được triển khai dưới hình thức các khoản vay với lãi suất thị trường, rốt cuộc là hàng tỉ USD lại chảy ngược về túi các nước giàu.
Trung Quốc có cách tiếp cận khác. Bắc Kinh đã rót hàng tỉ USD để trợ cấp các ngành công nghiệp năng lượng xanh của riêng họ, phục vụ lợi ích quốc gia nhằm thống trị ngành sản xuất thế hệ mới ở trong nước và trên toàn cầu, qua đó khiến thị phần sản xuất tấm pin năng lượng Mặt trời, pin, xe điện, tua-bin gió và các sản phẩm xanh khác tăng nhanh và mạnh mẽ.
Theo giới chuyên gia, tổng số tiền mà Trung Quốc chi cho nỗ lực chống biến đổi khí hậu nói trên minh họa quy mô phi thường mà nền kinh tế sản xuất của quốc gia Đông Á này đang định hình quá trình chuyển đổi năng lượng ở các nước nghèo hơn. Trong nhiều năm, các cuộc đàm phán khí hậu thường tập trung vào việc các nước giàu có sẽ cung cấp bao nhiêu tiền và công nghệ cho các nước nghèo hơn để giúp họ khử carbon. Chính sự bùng nổ trong lĩnh vực sản xuất của Trung Quốc tạo ra con đường khác, giúp giảm giá thành công nghệ sạch thông qua đổi mới cũng như giúp năng lượng tái tạo trở nên dễ tiếp cận và có giá phải chăng hơn đối với các quốc gia đang phát triển.
Theo dữ liệu từ viện nghiên cứu năng lượng toàn cầu Ember, năm ngoái, Pakistan nhập khẩu lượng thiết bị năng lượng Mặt trời với công suất 17GW từ Trung Quốc, gần tương đương tổng công suất lắp đặt của Đức trong năm 2025. Những tấm pin này không chỉ giúp cắt giảm khí thải mà còn cung cấp nguồn điện giá rẻ và ổn định cho một quốc gia vốn thường xuyên thiếu hụt cả 2 yếu tố này. Ước tính, gần 2/3 lượng tấm pin năng lượng Mặt trời và các linh kiện cần thiết để sản xuất chúng mà Trung Quốc xuất khẩu trong năm ngoái đã được chuyển đến các quốc gia đang phát triển.
Theo phân tích của Lauri Myllyvirta, đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (Phần Lan), chỉ riêng công nghệ sạch của Trung Quốc đã giúp các nước đang phát triển cắt giảm 257 triệu tấn khí thải CO₂ mỗi năm, tương đương lượng khí thải CO₂ hàng năm của Pháp.
Song, tình hình lại khác biệt ở các quốc gia giàu có như Mỹ và một số nước châu Âu, những nơi gần đây đã áp đặt thuế quan cùng các hạn chế khác đối với công nghệ sạch từ Trung Quốc nhằm bảo vệ các nhà sản xuất trong nước trước làn sóng hàng hóa nhập khẩu ồ ạt. Chẳng hạn, Mỹ áp mức thuế hơn 100% đối với xe điện Trung Quốc, đồng thời thực hiện các biện pháp khác nhằm ngăn chặn loại phương tiện này thâm nhập thị trường.
Bộ Thương mại Trung Quốc trong một tuyên bố khẳng định Bắc Kinh là nhân tố đóng góp quan trọng vào quá trình chuyển đổi xanh toàn cầu. Theo Bộ này, trong 5 năm qua, xuất khẩu các thiết bị năng lượng gió và năng lượng Mặt trời của Trung Quốc đã giúp cắt giảm khoảng 4,1 tỉ tấn CO₂ trên toàn cầu, tương đương khoảng 80% tổng lượng khí thải của Mỹ trong một năm.
TRÍ VĂN (Theo Reuters)
