Vì sao ngày càng ít sinh viên Trung Quốc du học nước ngoài? 

Ngày càng nhiều người trẻ Trung Quốc chọn học tập tại quê nhà - một thay đổi lớn so với các thế hệ trước, vốn xem du học nước ngoài là dấu hiệu của sự thành công và uy tín.

Sinh viên Trung Quốc tại Mỹ. Ảnh: NYT

Chuyên viên tư vấn kinh doanh Sun Shengqiang (31 tuổi) quyết định ở lại Trung Quốc học thạc sĩ quản trị kinh doanh. Sun cho biết anh từng mơ ước đi du học khi còn rất nhỏ, nhưng giờ lại muốn học tập tại quê nhà bởi việc đó không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn an toàn và hiệu quả. Sun cũng nghĩ rằng ở lại Trung Quốc học tập có thể hữu ích hơn, bởi anh có kế hoạch phát triển sự nghiệp trong nước. 

Theo thống kê chính thức được công bố ngày 11-4, lần đầu kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát, lượng sinh viên Trung Quốc ở nước ngoài năm 2025 là 570.600 người, giảm 9% so với mức trung bình 629.500 người/năm trong giai đoạn 2016-2019. Giáo sư Xiong Bingqi, Giám đốc Viện Nghiên cứu Giáo dục Thế kỷ 21, cho rằng môi trường quốc tế không ổn định, chi phí học tập cao và chất lượng giảng dạy tại các trường đại học Trung Quốc ngày càng được cải thiện chính là lý do khiến ngày càng nhiều sinh viên chọn học tập ở quê nhà.

Theo Giáo sư Xiong, sự quan tâm của sinh viên Trung Quốc đối với Mỹ đã giảm đáng kể do lo ngại về thị thực cũng như các yếu tố khác. Truyền thông Mỹ cho biết lượng sinh viên Trung Quốc đến xứ cờ hoa du học giảm từ mức "đỉnh" 377.000 sinh viên trong năm học 2018-2019 xuống còn khoảng 270.000 sinh viên trong năm học 2023-2024. Dù vậy, Mỹ vẫn là lựa chọn hàng đầu của du học sinh Trung Quốc.

Sự sụt giảm số lượng sinh viên Trung Quốc du học một phần cũng là bởi chi phí ngày càng tăng do lạm phát toàn cầu. Báo cáo hồi tháng 3 của tập đoàn Tân Phương Đông, nhà cung cấp dịch vụ giáo dục tư nhân lớn nhất Trung Quốc, cho thấy ngân sách hằng năm mà các gia đình Trung Quốc dành cho con cái du học đạt mức cao kỷ lục 600.000 NDT (khoảng 88.300USD), tăng từ mức 507.000 NDT được ghi nhận vào năm 2023, chủ yếu do chi phí sinh hoạt ở nước ngoài tăng cao.

Số lượng sinh viên Trung Quốc du học tại Mỹ giảm sút cũng làm dấy lên lo ngại giao lưu nhân dân giữa 2 nước trở nên xấu hơn. Mối quan hệ rạn nứt này đã được cựu Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Nicholas Burns chỉ ra trong một cuộc phỏng vấn hồi năm 2023. Theo ông Burns, giao lưu nhân dân giữa Mỹ và Trung Quốc đã bị ảnh hưởng do căng thẳng leo thang giữa 2 nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Hiện Washington và Bắc Kinh đang trong một cuộc cạnh tranh chiến lược trải rộng trên các lĩnh vực công nghệ, thương mại, sức mạnh quân sự và ảnh hưởng toàn cầu, khiến sinh viên Trung Quốc gặp khó trong việc xin thị thực đi Mỹ, đặc biệt là những người dự định học các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). Giáo sư Xiong cho rằng chính những hạn chế về việc cấp visa cho sinh viên theo học STEM tại các trường đại học Mỹ khiến sinh viên Trung Quốc không muốn đến Mỹ và chuyển hướng sang các trường đại học ở Nhật Bản, Singapore và Hong Kong.

Cạnh tranh địa chính trị gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc cũng dẫn đến sự nghi ngờ đối với sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp tại các trường đại học Mỹ, từ đó ảnh hưởng triển vọng việc làm của những người trở về từ nước ngoài.

Dong Mingzhu, chủ tịch công ty Gree Electric và được gọi là "Nữ hoàng đồ gia dụng" của Trung Quốc, trong một cuộc họp cổ đông hồi tháng 4-2025 tuyên bố công ty của bà “tuyệt đối không sử dụng bất kỳ người nào trở về từ nước ngoài”. Tương tự, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc hàng đầu cũng như Chính phủ Trung Quốc cũng chỉ tuyển dụng sinh viên từ các trường đại học "tốp đầu" trong nước chứ không chọn sinh viên nước ngoài.

TRÍ VĂN (Theo Straits Times)