Vì sao Trung Quốc vẫn “đóng cửa” với ngành giải trí Hàn Quốc?
Khi nhóm nhạc K-pop đình đám của Hàn Quốc BTS trở lại sân khấu sau hơn 3 năm gián đoạn, một thị trường lớn lại vắng mặt trong hành trình lưu diễn vòng quanh thế giới kéo dài 12 tháng của họ: Trung Quốc. Điều gì khiến nước này bỏ qua một trong những nhóm nhạc có lượng người hâm mộ lớn nhất thế giới?
Tian Xin đến từ tỉnh Cam Túc (Trung Quốc) chụp ảnh với những chiếc quạt có hình Jungkook, thành viên BTS, trước khi tham gia buổi hòa nhạc miễn phí của nhóm nhạc này ở Seoul (Hàn Quốc) ngày 21-3. Ảnh: AP
Theo hãng tin AP, Trung Quốc đã chặn hầu hết các sản phẩm giải trí của Hàn Quốc kể từ năm 2016 theo một lệnh cấm không chính thức. Điều này cũng hạn chế cả phim điện ảnh và những bộ phim truyền hình nổi tiếng xứ Hàn. Ngoài ra, Trung Quốc còn đóng cửa 55/99 siêu thị trong hệ thống Lotte, tập đoàn bán lẻ lớn thứ 5 Hàn Quốc.
Nguyên nhân dẫn đến lệnh cấm nói trên xuất phát từ việc Seoul cho phép Mỹ triển khai Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) trên lãnh thổ của mình. Theo Hàn Quốc, THAAD là nhằm đối phó với mối đe dọa từ Triều Tiên, nhưng Trung Quốc cho rằng radar của hệ thống này có thể được cấu hình lại để quan sát lãnh thổ của họ. Mặc dù THAAD do Mỹ vận hành, nhưng chính quyết định cho phép triển khai của Hàn Quốc đã khiến Trung Quốc tức giận.
Nhưng điều khiến lệnh cấm nói trên trở nên đặc biệt là thời gian kéo dài của nó - đã một thập kỷ - điều mà các nhà phân tích cho rằng xuất phát từ nguyên nhân khác: mối lo ngại của Bắc Kinh về sự thịnh hành của âm nhạc và phim ảnh Hàn Quốc.
Trung Quốc bảo vệ các sản phẩm văn hóa trong nước
Trên mạng xã hội Trung Quốc, một số người cho rằng âm nhạc K-pop, với những động tác nhảy gợi cảm, không phù hợp với trẻ em. Những người khác cảnh báo rằng ngành giải trí Hàn Quốc có thể lấn át ngành công nghiệp giải trí trong nước.
Theo báo cáo của Cơ quan Sáng tạo Nội dung Hàn Quốc, một tổ chức thuộc chính phủ, Trung Quốc ban đầu hoan nghênh “Làn sóng Hàn Quốc” như một sản phẩm văn hóa du nhập phù hợp với hệ thống chính trị của nước này và là sự thay thế phù hợp cho văn hóa nhạc pop phương Tây. Nhưng sự bùng nổ về mức độ phổ biến của âm nhạc và phim truyền hình Hàn Quốc trong những năm 2010 đã biến nó thành một thứ cần phải được kiểm soát.
“Mặc dù tranh cãi về THAAD trùng hợp với giai đoạn đó, nhưng mối quan ngại cơ bản của Bắc Kinh còn sâu sắc hơn. Họ không thể cho phép văn hóa nước ngoài định hình tư duy của giới trẻ, đặc biệt là khi chính phủ không kiểm soát được nội dung đó”, Giáo sư Dong-ha Kim tại Đại học Ngoại ngữ Busan cho biết.
Năm 2021, chính phủ Trung Quốc cấm những “người đàn ông có vẻ đẹp nữ tính” xuất hiện trên truyền hình, một phong cách mà các ngôi sao nhạc pop Trung Quốc có thể đã học hỏi từ các nghệ sĩ Hàn Quốc và Nhật Bản. Bắc Kinh cũng muốn phát triển văn hóa đại chúng của riêng mình như một loại hình quyền lực mềm. Điển hình như “cơn sốt” búp bê Labubu và chuỗi cửa hàng kem-cà phê Mixue phổ biến khắp toàn cầu những năm qua.
“Trung Quốc muốn kiểm soát văn hóa để phát triển ngành công nghiệp âm nhạc của riêng mình. Nếu K-pop ồ ạt quay trở lại, sẽ có xung đột trực tiếp”, Hyunji Lee, nhà phân tích tài chính chuyên về lĩnh vực giải trí, cho biết.
Hy vọng về việc dỡ bỏ lệnh cấm đã dâng cao sau các cuộc gặp giữa Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong chuyến thăm Trung Quốc của ông Lee Jae Myung hồi tháng 1-2026, hai nước đã ký một thỏa thuận mở rộng trao đổi văn hóa và nội dung - nhưng chỉ bắt đầu với bóng đá và trò chơi cờ vây truyền thống.
Mặc dù Trung Quốc vẫn kiểm soát phần lớn âm nhạc và văn hóa Hàn Quốc ở thị trường đại lục, song lệnh cấm ngành giải trí xứ Hàn không áp dụng ở Ma Cau và Hong Kong - nơi nhóm nhạc nam BTS sẽ đến lưu diễn vào năm 2027 - vì hai đặc khu hành chính này có quuyền tự trị cao, được vận hành bởi chính quyền và luật pháp riêng.
LÊ THƯ (Tổng hợp)
