Vĩnh biệt nhà văn của “Thời xa vắng”

Nhà văn Lê Lựu sinh ngày 12/12/1942 ở xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Ông tham gia quân đội từ hồi còn trẻ, từng làm phóng viên Báo Quân khu 3, phóng viên mặt trận tại chiến trường 559 - đường Trường Sơn. Lê Lựu thuộc thế hệ học viên đầu tiên của Trường bồi dưỡng viết văn Quảng Bá của Hội Nhà văn Việt Nam. Sau chiến tranh, ông làm biên tập viên rồi Trưởng ban Văn xuôi, Thư ký tòa soạn Tạp chí Văn nghệ quân đội. Ông về hưu với quân hàm Đại tá rồi làm Giám đốc Trung tâm văn hóa doanh nhân Việt Nam nhiều năm trước khi ngã bệnh.

Nhà văn Lê Lựu (Ảnh: nld.com.vn)

Với nhiều năm sáng tác văn học không biết mệt mỏi và đạt nhiều thành tựu văn chương đáng ghi nhận, Lê Lựu là một nhà văn lớn của văn học đương đại Việt Nam. Thời kỳ đầu sự nghiệp, ông có nhiều sáng tác như truyện ngắn “Người cầm súng” (1970), tiểu thuyết “Mở rừng” (1976) - được xem là tác phẩm kinh điển của dòng văn học thời kỳ chiến tranh. Bộ ba tiểu thuyết khẳng định vị trí của ông trên văn đàn là “Thời xa vắng” (1986), “Chuyện làng Cuội” (1991), “Sóng ở đáy sông” (1994)... Ông từng đoạt giải Nhì Báo Văn nghệ năm 1968 cho truyện ngắn “Người cầm súng”, giải A Hội nhà văn Việt Nam 1990 cho tiểu thuyết “Thời xa vắng”...

Năm 1987, đạo diễn Việt kiều Hồ Quang Minh mua tác quyền “Thời xa vắng” để chuyển thể thành phim với nhận định đây là tác phẩm văn học hay nhất về thân phận con người trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Năm 2003 bộ phim ra mắt khán giả. Năm 2000, tác phẩm “Sóng ở đáy sông” cũng được chuyển thể thành phim truyền hình cùng tên, gây tiếng vang với khán giả.

Nhận định về những đóng góp của nhà văn Lê Lựu cho văn học đương đại Việt Nam, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ: "Tiểu thuyết “Thời xa vắng” là một tác phẩm lớn với thông điệp: Con người chỉ là người đúng nghĩa khi họ được sống là chính họ chứ không phải sống bằng những giá trị của người khác. Với “Thời xa vắng”, Lê Lựu đã thay đổi đời sống văn học Việt Nam trong những năm 80 của thế kỷ trước. Tư tưởng của “Thời xa vắng” đã bẻ một bước ngoặt của văn học Việt Nam kể từ 1954. Lê Lựu là nhà văn Việt Nam đầu tiên đến Mỹ sau chiến tranh. Ông chính là sứ giả hoà bình Việt Nam đầu tiên, người "phá băng" đầu tiên trong quan hệ Việt-Mỹ để cùng các nhà văn cựu binh Việt Nam và Mỹ kêu gọi chính phủ Mỹ phá bỏ cấm vận và bình thường hoá quan hệ với Việt Nam”.

Để ghi nhận những đóng góp lớn cho nền văn học đương đại của nhà văn Lê Lựu, ông đã được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật đợt I năm 2001./.