Xây dựng quy trình canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp 

(CTO) - Ngày 11-11, tại TP Cần Thơ, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) và Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) phối hợp tổ chức Hội thảo tham vấn “Phương pháp xây dựng quy trình canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp theo tiểu vùng sản xuất theo Quyết định 4043 thuộc Đề án một triệu héc-ta và dự kiến lộ trình nhân rộng giai đoạn 2027-2030 vùng ĐBSCL”.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Theo thống kê của IRRI, đến nay vùng ĐBSCL có khoảng 421.000ha tham gia Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030, trong đó khoảng 68.000ha đáp ứng đầy đủ các tiêu chí.

Những kết quả mô hình sản xuất cho thấy tiềm năng giảm lượng giống gieo sạ, tiết kiệm nước, tăng năng suất và lợi nhuận, giảm phát thải khí nhà kính đạt mục tiêu và cần phát huy hiệu quả thời gian tới. Khoảng cách giữa diện tích tham gia và diện tích đáp ứng đầy đủ tiêu chí đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ tăng nhanh diện tích sang nhân rộng có chất lượng, có khả năng đo lường và kiểm chứng…

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ phát biểu tại hội thảo.

Trên nền tảng quy trình tại Quyết định 4043 về việc ban hành “Quy trình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng ĐBSCL”, phương pháp được đề xuất tại hội thảo là duy trì các tiêu chí và nguyên tắc chung của Đề án, đồng thời xem xét điều chỉnh biện pháp thực hiện theo từng nhóm điều kiện sản xuất như lựa chọn giống và thời vụ; kỹ thuật gieo sạ, cơ giới hóa; quản lý dinh dưỡng, nước, bảo vệ thực vật; thu hoạch, sau thu hoạch và sử dụng rơm rạ.

Điển hình, vùng đất phèn cần chú ý rủi ro khi rút nước quá sâu, trong khi vùng ven biển phải ưu tiên lịch thời vụ và quản lý nguồn nước thích ứng với độ mặn. Các điều chỉnh cần có căn cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn và được kiểm chứng trong điều kiện đồng ruộng...

Các đại biểu cũng đề xuất, trao đổi 3 nhóm nội dung gắn kết với nhau để nhân rộng. Thứ nhất, xây dựng lộ trình nhân rộng theo từng tiểu vùng và cấp xã, đối chiếu hiện trạng năm 2026 với các mốc 2027, 2028, 2029 và 2030; xem xét mức đáp ứng các khâu kỹ thuật, xác định khó khăn và nhu cầu đầu tư. Thứ hai, đề xuất nội dung cần điều chỉnh hoặc bổ sung so với Quy trình 4043 cho từng điều kiện sản xuất, kèm lý do và cơ sở khoa học, thực tiễn. Thứ ba, lựa chọn phương pháp đánh giá, báo cáo và kiểm chứng kết quả, gồm các công cụ MRV, ViRiCert, đánh giá mức đạt hoặc không đạt theo các tiêu chí của Quy trình 4043 và những phương pháp phù hợp khác…

Tính bền vững của quá trình nhân rộng còn phụ thuộc vào năng lực tổ chức sản xuất, dịch vụ cơ giới hóa, hệ thống khuyến nông, doanh nghiệp liên kết và thị trường tiêu thụ. Việc áp dụng phương pháp đánh giá có cùng chuẩn giữa các địa phương cũng là điều kiện để tổng hợp tiến độ và so sánh kết quả một cách nhất quán.

Lãnh đạo VIETRISA phát biểu khai mạc, đóng góp ý kiến tại hội thảo.

Trên cơ sở các ý kiến tham vấn này, VIETRISA và IRRI cùng các đối tác sẽ tiếp tục hoàn thiện khung nguyên tắc, biểu mẫu và phương pháp đánh giá dùng chung. Trên cơ sở đó, các địa phương sẽ tiếp tục rà soát dữ liệu, xác định điều kiện và mức độ sẵn sàng của từng tiểu vùng, xã và hợp tác xã; tổ chức tham vấn chuyên sâu để đề xuất quy trình phù hợp lộ trình nhân rộng theo từng năm. Đồng thời, kết quả từ 6 tỉnh, thành ĐBSCL sẽ được tổng hợp, góp phần hình thành kế hoạch nhân rộng của vùng ĐBSCL giai đoạn 2027-2030 theo hướng khả thi, có trọng tâm đầu tư và lấy chất lượng áp dụng, hiệu quả kinh tế cùng kết quả giảm phát thải làm thước đo.

Tin, ảnh: HÀ VĂN