Xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành xứ sở mai vàng của Việt Nam

Với quyết tâm khôi phục và phát triển hoàng mai Huế của các cấp chính quyền, đoàn thể cùng với sự đồng hành hưởng ứng của người dân, một số vườn mai vàng được quy hoạch và trồng đúng giống mai vàng Huế, bước đầu đã đem lại kết quả tích cực. Hai vườn mai vàng thí điểm trước Đại Nội và công viên trên đường Lê Duẩn trở nên lung linh, sang trọng khi Tết đến xuân về với cảnh hoa vàng rực rỡ, tỏa hương thơm thanh khiết, thu hút người dân và du khách đến thưởng lãm.

TS Hồ Thắng, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Thừa Thiên Huế. (Ảnh: nhân vật cung cấp)

Mới đây, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã giao Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) chủ trì xây dựng Đề án “Xây dựng Thừa Thiên Huế thành xứ sở mai vàng của Việt Nam”. Nhân dịp này, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam đã có cuộc trao đổi với TS Hồ Thắng, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Thừa Thiên Huế.

PV: Ông có thể chia sẻ những nội dung chính của đề án?

TS Hồ Thắng: Mục tiêu của đề án là xây dựng Thừa Thiên Huế thành xứ sở mai vàng của Việt Nam, hướng đến xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành thành phố di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường và thông minh. Bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, tính đa dạng sinh học và phát huy các giá trị di sản văn hóa, làm đẹp cảnh quan đô thị, xây dựng và hình thành lối sống văn minh, văn hóa đô thị, nông thôn, bảo vệ môi trường trong cộng đồng và toàn xã hội.

Cụ thể, tỉnh phát động phong trào “Mai vàng trước ngõ” nhằm khôi phục truyền thống trồng mai vàng, chơi mai cảnh của người dân, tạo điểm nhấn về cảnh quan sinh thái nhân văn truyền thống của vùng đất Cố đô; nghiên cứu, bảo tồn và phát triển giống hoàng mai, xây dựng thương hiệu hoàng mai Huế dưới hình thức nhãn hiệu chứng nhận; xây dựng các tuyến phố, vườn mai, rừng mai có quy mô phù hợp để tạo cảnh quan phục vụ du lịch là điểm đến đặc sắc cho thành phố Huế.

100% huyện, thị xã và thành phố Huế xây dựng các tuyến đường, vườn mai, 100% cơ quan, công sở trên địa bàn bố trí trồng ít nhất 2 cây mai vàng trong khuôn viên.

Xác định rõ những nội dung trên, theo Sở KH&CN, đề án cần đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, vận động về triển khai thực hiện hiệu quả phong trào “Mai vàng trước ngõ”, trở thành phong trào trọng điểm để quảng bá cho xứ sở mai vàng Việt Nam.

Tiếp nữa là tổ chức các diễn đàn, hội thảo chuyên đề về hoàng mai Huế, các hoạt động giao lưu với các nghệ nhân nghề sinh vật cảnh trồng bonsai hoàng mai Huế… Ngoài ra, xây dựng các quy hoạch, kế hoạch thực hiện việc trồng mai vàng tại các khu vực nhằm thu hút sự tham gia của cộng đồng và du khách, vận động các hộ gia đình, cơ quan, doanh nghiệp đóng trên địa bàn (có điều kiện phù hợp) trồng mai vàng trước ngõ, trong sân vườn.

PV: Theo ông, việc bảo tồn và phát triển giống mai vàng xứ Huế có ý nghĩa ra sao?

TS Hồ Thắng: Đề án rất có ý nghĩa khi giúp bảo tồn, phát triển các nguồn gen quý ngày càng khan hiếm; áp dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ để bảo tồn, phát triển nghề trồng mai hướng đến thương mại hoá sản phẩm đặc sản mai vàng xứ Huế; tạo cảnh quang môi trường xanh - sạch - đẹp.

Thu hút khách tham quan, du lịch đến Huế - xây dựng điểm đến du lịch - xứ sở mai vàng Việt Nam.

Hình ảnh cây mai vàng hiên ngang trước cái lạnh, ra hoa ra lá vào đúng dịp Tết cổ truyền của dân tộc - thời khắc cả đất nước mừng vui đón năm mới sẽ giáo dục cho thế hệ hôm nay ý chí, nghị lực, tinh thần thép không ngừng vươn lên của con người, dân tộc Việt Nam trong mọi hoàn cảnh.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế Phan Ngọc Thọ trồng hoàng mai trong khuôn viên Bệnh viện Trung ương Huế sau khi phát động phong trào trồng “Mai vàng trước ngõ” hồi đầu tháng 3/2021. (Ảnh: Diên An)

Đặc trưng của cây mai vàng đã gắn bó với người dân xứ Huế từ rất lâu đời, dù thời tiết có khắc nghiệt thế nào cây vẫn luôn hiên ngang trước gió, rễ bám sâu vào lòng đất, như tinh thần của người dân xứ Huế - không khuất phục, không cam chịu trước hoàn cảnh, luôn phấn đấu vươn lên để mang đến những điều tốt đẹp cho bản thân, gia đình và xã hội; “Mai cốt cách, tuyết tinh thần” - ý nghĩa của mai vàng biểu hiện được cốt cách của người Việt, đặc biệt là của người con gái Việt, con gái Huế dịu dàng, đoan trang, mỏng manh như những cánh hoa mai, nhưng ẩn trong đó là tinh thần mạnh mẽ, dám đứng lên, dám hy sinh để mang lại những điều tốt đẹp cho gia đình, xã hội.

Hình ảnh cây mai vàng tạo cho chúng ta sự yên bình, ấm cúng và hạnh phúc, sum vầy (đoàn kết). Người Huế từ xa xưa luôn coi trọng vấn đề phong thủy, người ta tin rằng mọi thứ trong nhà nếu được kết hợp hài hòa sẽ mang lại may mắn, điềm lành; hoa mai có năm cánh, tượng trưng cho năm điều tốt lành gồm hạnh phúc, may mắn, trường thọ, thành công và hòa bình. Đó là những điều mà bất cứ một ai trong chúng ta đều mong muốn. Ngoài ra màu vàng của sắc hoa còn thể hiện sự sung túc, đầy đủ, no ấm.

PV: Đề án có tính đến công tác quy hoạch các khu vực trồng mai?

TS Hồ Thắng: Tất nhiên rồi. Quy hoạch các khu vực trồng mai vàng phù hợp là nội dung không thể thiếu. Chẳng hạn, tại các địa điểm di tích, đền chùa, khu du lịch văn hóa, khu vực cảnh quan tự nhiên đặc trưng, thực hiện việc trồng mai vàng quanh khu vực di tích và bên trong khuôn viên nhằm tôn thêm giá trị cảnh quan. Đặc biệt, nghiên cứu khu vực Hoàng thành Huế để trồng các tuyến đường, khu vườn mai phù hợp, gắn với không gian tổ chức lễ hội mai vàng hàng năm.

Nghiên cứu triển khai trồng mai vàng kết hợp các loài hoa khác phù hợp dọc tuyến đường Tam Thai kết nối đến khu di tích chứng tích lịch sử Chín Hầm, Trung tâm Văn hóa Huyền Trân (đền thờ Huyền Trân), Học viện Phật giáo Việt Nam tại Huế. Quy hoạch các khu vực cho các cơ sở trồng mai vàng cảnh bonsai vừa triển lãm vừa tạo cảnh quan nghệ thuật tại các khu vực phù hợp như Thượng Thành - Eo Bầu, hoặc các khu vực công viên…

Quy hoạch khu vực núi Ngự Bình - Núi Bân - Núi Tam Thai để từng bước hiện thực hóa đồ án quy hoạch phân khu khu văn hóa Tây Nam này, cần thiết triển khai việc quy hoạch và trồng các loại cây xanh, trong đó có khu trồng rừng mai vàng Huế quy mô lớn. Quy hoạch khu vực Đàn Nam Giao, đồi Thiên An (xung quanh hồ Thuỷ Tiên) thành một vành đai vườn mai phù hợp với cảnh quan chung của khu vực...

UBND thành phố Huế tiếp tục đầu tư phát triển vườn mai vàng trước Đại Nội và công viên trên đường Lê Duẩn theo quy hoạch. Quy hoạch trồng mai trên tuyến đường, cửa ngõ ra vào thành phố… Phấn đấu mỗi phường có một vườn mai, trước mắt tập trung ưu tiên nơi có quỹ đất rộng, nhiều điểm du lịch như Vỹ Dạ, Kim Long, Thuỷ Biều, Thuỷ Xuân.

UBND các huyện, thị xã tập trung quy hoạch mỗi địa phương ít nhất 2-3 điểm, vườn trồng mai vàng ở tuyến đường trung tâm hay các công viên, nhà văn hoá cộng đồng, các điểm di tích lịch sử, thắng cảnh đặc trưng của địa phương.

Ngoài ra, UBND tỉnh giao cho Sở KH&CN chủ trì, phối hợp với các sở ban ngành và địa phương liên quan làm việc với các tổ chức, đơn vị trung ương đóng trên địa bàn để thoả thuận, hợp tác xây dựng quy hoạch các điểm, vườn mai như Đại học Huế, Cảng Hàng không Quốc tế Phú Bài, Ga Huế, Vườn Quốc gia Bạch Mã…

PV: Để có một xứ sở mai vàng như vậy thì nguồn giống từ đâu? Và người dân làm thế nào để biết đâu đích xác là hoàng mai Huế để chọn?

TS Hồ Thắng: Đây là vấn đề rất đáng quan tâm, do đó, UBND tỉnh đã giao Sở KH&CN chủ trì tham mưu, trước mắt tập trung một số nhiệm vụ sau:

Điều tra đánh giá hiện trạng về phân bố, chủng loại các giống mai trên địa bàn Thừa Thiên Huế nhằm xác định được các đặc điểm về giống và loài của các loại mai vàng hiện hữu; sưu tầm phân tích đặc điểm văn hóa lịch sử phát triển cây mai vàng nhằm xây dựng dữ liệu quảng bá thương hiệu hoàng mai Huế.

Xác định số lượng các nguồn giống mai vàng Huế trên địa bàn có tuổi đời 50-100 năm và trên 100 năm để lựa chọn các cây đầu dòng, nhận dạng về hình thái, đặc điểm thực vật học và thông tin di truyền của giống mai vàng Huế; xác định bộ chỉ thị phân tử để xác định xuất xứ của giống mai vàng Huế từ đó công bố chỉ thị phân tử trong bộ ngân hàng gen đặc hữu tại Huế làm cơ sở để bảo tồn nguồn gen và luận cứ khoa học để xây dựng chỉ dẫn địa lý cho hoàng mai Huế.

Những cây mai vàng được đưa về trồng tại công viên trước Đại nội trong Kinh thành Huế đều rất có giá trị. (Ảnh: Khắc Trung)

Cùng với đó, nghiên cứu xây dựng quy trình trồng, chăm sóc và các giải pháp phòng ngừa sâu bệnh cho hoàng mai Huế; xác lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Hoàng mai Huế” gắn với mục tiêu xây dựng xứ sở mai vàng của Việt Nam; có phương án tổ chức phát triển nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm “Hoàng mai Huế”.

Hình thành các điểm sản xuất giống mai vàng Huế, trước mắt khi chưa hoàn thiện quy trình sản xuất giống bằng các hình thức dâm hom/lấy hạt, giao các đơn vị sản xuất thử nghiệm bằng phương pháp hạt. Theo đó, UBND tỉnh giao Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, Trung tâm Công viên cây xanh và Công ty TNHH nhà nước một thành viên lâm nghiệp Tiền Phong triển khai các hoạt động nhân giống và cung cấp giống Hoàng mai Huế. Trước mắt, trong năm nay phải đảm bảo khoảng 20.000 cây mai vàng.

Rà soát, bổ sung đưa sản phẩm mai vàng Huế vào danh mục sản phẩm chủ lực của tỉnh; phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng chuỗi giá trị cho sản phẩm hoàng mai Huế; tổ chức đoàn tham quan học tập các mô hình tương tự nhằm triển khai các nội dung của đề án một cách hiệu quả nhất.

PV: Xin ông cho biết kinh phí triển khai dự án được lấy từ đâu?

TS Hồ Thắng: Sở xác định xã hội hóa là nguồn kinh phí chủ yếu của đề án, vì vậy các cấp chính quyền, đoàn thể, các sở ban ngành cần tăng cường vận động, kêu gọi đầu tư khi triển khai đề án, cùng với đó, sử dụng nguồn sự nghiệp khoa học và công nghệ để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, xây dựng, quảng bá và phát triển thương hiệu hoàng mai Huế; các hội thảo, diễn đàn…

Đồng thời, lồng ghép nguồn kinh phí từ Chương trình trồng mới 500 triệu cây xanh trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế (đề án trồng ít nhất 1 tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025 như lời phát động của Thủ tướng tại Chỉ thị số 45); đề án thành phố bốn mùa hoa và chương trình, đề án phù hợp khác của các ngành./.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!