Xuất bản điện tử mở rộng chiều kích văn hóa đọc
Nếu trước đâ, việc đọc sách thường gắn với sách in truyền thống thì ngày nay, cùng với sự phát triển của công nghệ số, việc đọc linh hoạt hơn. Chỉ với một thiết bị di động nhỏ gọn, người đọc có thể mở ra hàng nghìn xuất bản phẩm dạng điện tử ở bất cứ đâu.
Nắm bắt nhu cầu của độc giả, chỉ trong vài năm, nhiều nền tảng đọc sách số tại Việt Nam bắt đầu xuất hiện như: Fonos, Voiz FM hay Waka. Người đọc có thể lựa chọn đọc sách điện tử (ebook) hoặc nghe sách nói (audiobook) tùy theo thói quen. Có người tranh thủ đọc vài trang sách trên phương tiện công cộng, có người lại nghe sách nói trong lúc tập thể dục. Nhờ sự linh hoạt đó, việc đọc không còn bị bó hẹp trong một không gian hay thời điểm nhất định mà dần hòa vào nhịp sống thường ngày một cách tự nhiên hơn.
Đại diện Công ty Cổ phần sách điện tử Waka ký kết hợp tác với tác giả Hân Như (bên phải) phát hành ấn phẩm điện tử. Ảnh: NGỌC MAI
Theo Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), năm 2025, xuất bản phẩm dạng điện tử là 5.218 xuất bản phẩm/khoảng 35 triệu lượt truy cập (tăng 49,3% về xuất bản phẩm và khoảng 66% về lượt truy cập so với năm 2024). Điều này cho thấy xuất bản điện tử đang mở rộng chiều kích văn hóa đọc, mở ra hướng phát triển đầy triển vọng.
Trong bối cảnh đó, các nền tảng phát hành số cũng liên tục điều chỉnh cách vận hành cùng hệ sinh thái đọc để phù hợp với thói quen của người dùng. Bà Phùng Như Quỳnh, Giám đốc kinh doanh Công ty Cổ phần Sách điện tử Waka - đơn vị đang dẫn đầu trong lĩnh vực phát hành sách số cho biết: "Nền tảng hiện triển khai song song hình thức thuê bao và mua lẻ, trong đó thuê bao chiếm khoảng 80% doanh thu".
Với khoảng 4,7 triệu người dùng và mức tăng trưởng duy trì từ 23% đến 25% mỗi năm, phần lớn tập trung ở nhóm 18 đến 34 tuổi, công ty Waka cho thấy sức hút mạnh mẽ của hình thức đọc số trong giới trẻ. Cùng với đó, sự kết hợp giữa sách điện tử, sách nói và sách giấy, trong đó bản điện tử thường được phát hành trước, đã tạo ra cách khai thác nội dung linh hoạt và phù hợp hơn với nhu cầu và thói quen đọc hiện nay.
Không chỉ giúp việc đọc trở nên thuận tiện hơn, xuất bản phẩm dạng điện tử còn mở rộng đáng kể phạm vi nội dung mà độc giả có thể tiếp cận. Ngoài các tác phẩm văn học, nhiều đầu sách về kỹ năng, kinh doanh hay phát triển bản thân cũng ngày càng xuất hiện nhiều trên các nền tảng số. Với nhiều người, chiếc điện thoại giờ đây giống như một “thư viện cá nhân” thu nhỏ, nơi họ có thể mở ra bất cứ cuốn sách nào chỉ trong vài giây mà không còn bị giới hạn bởi thời gian hay không gian. Chị Nguyễn Minh Anh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sách và văn hóa đọc, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, chia sẻ: “Việc sử dụng các loại sách điện tử giúp mình tiết kiệm được thời gian và thuận tiện hơn trong học tập, nhất là khi cần tìm thông tin nhanh hoặc không thể mang theo nhiều tài liệu giấy”.
Không chỉ thay đổi cách đọc, xuất bản phẩm dạng điện tử còn xoay chuyển cả cơ hội và vị thế của tác giả trong kỷ nguyên số. Thông qua các nền tảng xuất bản nội dung số, nhiều tác giả có thể phát hành tác phẩm trực tiếp tới độc giả. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách giữa người viết và người đọc, đồng thời mở ra thêm những con đường mới cho sáng tạo.
Dẫu là một lĩnh vực đầy tiềm năng, thế nhưng thị trường xuất bản phẩm điện tử vẫn gặp phải những “nút thắt” bởi tình trạng vi phạm bản quyền vẫn phổ biến. Điều này khiến nhiều đơn vị xuất bản chưa mạnh dạn đầu tư, khiến dư địa thị trường xuất bản điện tử chưa được khai thác tối đa.
Những tín hiệu lạc quan từ chủ trương của Đảng đang mở ra một hướng đi rõ ràng hơn cho xuất bản điện tử. Cụ thể, Chỉ thị số 04/CT-TW ngày 17-3-2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, đã đặt mục tiêu 100% nhà xuất bản tham gia xuất bản điện tử và xây dựng hệ thống thư viện số thống nhất từ Trung ương đến địa phương vào năm 2030. Đây chính là cơ sở chính trị quan trọng để xây dựng chính sách thúc đẩy xuất bản điện tử phát triển, đưa tri thức số trở thành nền tảng cho văn hóa đọc nước ta.
Theo NGUYỄN TRANG (Báo Quân đội Nhân dân)
