Thảm họa môi trường, sức khỏe từ thói quen sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần 

Khi đến các quán bán nước giải khát, ly nhựa được sử dụng rất phổ biến. Nhiều quán dù khách ngồi uống tại chỗ, vẫn phục vụ nước uống trong ly nhựa. Bởi ly nhựa rẻ, tiện lợi, không lo vỡ, khỏi tốn nhân công rửa… trong khi đây là vấn nạn môi trường và sức khỏe.

Ly nhựa dùng phổ biến trong các quán, quầy bán mang đi bởi tiện lợi, giá rẻ. 

Một chủ quán cà phê trên đường 3 tháng 2, TP Cần Thơ, chia sẻ quán của chị bán trà sữa, nước ép, sinh tố… khách chủ yếu là các bạn trẻ mua mang đi, nên dùng ly nhựa cho tiện lợi, giá cũng rẻ. Trong khi nếu dùng ly giấy mang đi thì giá cao hơn ly nhựa gấp 4 lần, lợi nhuận giảm. 

Hằng năm, trên thế giới, có tới 300 triệu tấn rác thải nhựa bị thải ra môi trường. Trong 50 năm qua, lượng nhựa được tiêu dùng tại Việt Nam không ngừng tăng lên, hiện đã tăng gấp 20 lần và dự kiến sẽ tăng gấp đôi trong 20 năm tới. Việt Nam được đánh giá là 1 trong 5 quốc gia xả rác thải nhựa nhiều nhất, với khoảng 1,8 triệu tấn ra môi trường mỗi năm.

Một số nước trên thế giới (Mỹ và Canada) cấm sử dụng cốc nhựa dùng một lần vì phát hiện chất Styrene gây hại đến sức khỏe người sử dụng, đặc biệt có thể gây ung thư. Từ giữa năm 2018, Chính phủ Ấn Độ đã ban hành lệnh cấm sử dụng túi nylon và đồ nhựa trong kinh doanh, nhất là trong lĩnh vực ăn uống. Người vi phạm có thể bị phạt tiền lên đến 366 USD và có thể đi tù nếu tái phạm. Còn tại châu Âu, Chính phủ Anh tuyên bố cấm bán các vật dụng làm bằng nhựa sử dụng một lần. Pháp là quốc gia đầu tiên thông qua luật cấm tất cả cốc, chén, dao, muỗng… sử dụng một lần làm bằng nhựa. 

Theo các nghiên cứu, phải mất từ 500-1.000 năm để nhựa phân hủy hoàn toàn. Điều này dẫn đến việc rác thải nhựa trong môi trường được tích tụ với số lượng lớn tăng dần theo cấp số nhân, không kịp phân hủy, nên dẫn đến ô nhiễm đất, nước và không khí nghiêm trọng. Khi vào đại dương, nhựa phân rã thành vi nhựa, đe dọa sự sống của các loài sinh vật biển. Theo thống kê, khoảng 100.000 động vật biển chết mỗi năm do nuốt phải nhựa. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học mà còn tác động tiêu cực đến ngành thủy sản và du lịch biển.

Sử dụng đồ nhựa dùng một lần có thể gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe con người, lâu dần có thể ảnh hưởng đến tính mạng của người tiêu dùng. Khi đựng thực phẩm nóng hoặc có tính axit trong các vật chứa bằng nhựa, các hóa chất độc hại như BPA (Bisphenol A) và phthalates có thể thôi nhiễm vào thực phẩm, làm thay đổi mức độ an toàn. Khi người dùng ăn phải thức ăn được chứa trong các đồ dùng bằng nhựa một thời gian dài, những chất này có thể gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như ung thư.

Sau quá trình phân hủy dài hạn, nhựa không biến mất hoàn toàn mà chỉ vỡ thành các hạt vô cùng nhỏ gọi là vi nhựa. Những hạt này xâm nhập vào nguồn nước, đất và chuỗi thức ăn, cuối cùng đi vào cơ thể con người, đặc biệt là xâm nhập vào não người thông qua việc tiêu thụ hải sản, nước uống và thậm chí là muối ăn. Vi nhựa có thể gây viêm nhiễm, tổn thương tế bào và ảnh hưởng đến hệ miễn dịch của con người.

Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, vi nhựa khi xâm nhập vào cơ thể sẽ tích tụ tại các bộ phận trong cơ thể như gan, phổi... và gần như không có cách nào để thải độc nhựa khỏi cơ thể con người. Cách để giảm thiểu tác hại của vi nhựa đối với sức khỏe con người là tránh sử dụng nhựa dùng một lần, như: ống hút, cốc nhựa, hộp nhựa... và các loại nhựa có ký hiệu 3, 6, 7 để đựng thực phẩm, nhất là thực phẩm nóng.

H.HOA